Ο χρόνος δείχνει να έχει σταματήσει στο 2014 για τις άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα καθώς το πρώτο εξάμηνο του 2015 έφθασαν τα 13 εκατ. δολάρια έναντι των 516 εκατ. δολαρίων την ίδια περίοδο πέρυσι. Παρά το γεγονός ότι κατά το διάστημα 2010-2014, η Ελλάδα κατάφερε να προσελκύσει αξιόλογα κεφάλαια σε ΑΞΕ ύψους 8,177 δισ. δολάρια, η προσέλκυση ξένων κεφαλαίων «έκανε βουτιά» το 2015 με τέσσερις μόνο άμεσες ξένες επενδύσεις ύψους 13 εκατ. δολαρίων. Σύμφωνα με τους Financial Times, η πτώση του επενδυτικού ενδιαφέροντος γίνεται αισθητή αν αυτά τα στοιχεία συγκριθούν με άλλες χρονιές, εντός της περιόδου κρίσης, όπως το 2013 όπου πραγματοποιήθηκαν 36 ΑΞΕ ύψους 3,476 δισ. δολαρίων και το 2011 με 30 ΑΞΕ ύψους 1,723 δισ. δολαρίων.

Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά φορολογίας εισοδήματος των επιχειρήσεων και συντελεστών ΦΠΑ καταδεικνύοντας σε μεγάλο βαθμό για ποιο λόγο η χώρα μας δεν προτιμάται για επενδύσεις στα Βαλκάνια, αλλά και γιατί αρκετές επιχειρήσεις μετέφεραν τα τελευταία χρόνια τις δραστηριότητές τους στις γειτονικές χώρες.

Γιατί οι επενδυτές προτιμούν τις βαλκανικές χώρες

Μια λεπτομερέστερη εξέταση καταδεικνύει ότι το σύστημα κάποιων βαλκανικών κρατών προσφέρει πρόσθετο κέρδος στις ξένες επιχειρήσεις καθώς, αν πάρουμε για παράδειγμα την γειτονική μας Βουλγαρία:

Δεδομένου ότι συνορεύει με ευρωπαϊκές χώρες υψηλού επιπέδου σε εργατικό δυναμικό, ευνοεί τις επενδύσεις τύπου «γέφυρας»

Στην αγορά  των Βαλκανίων υπάρχει έλλειψη εγχώριου ανταγωνισμού και φθηνό εργατικό κόστος

Προωθούνται ιδιαίτερα ευνοϊκές συμφωνίες (φορολογικές απαλλαγές, έλλειψη ποσοστώσεων και δασμολογιών μεταξύ Βουλγαρίας και άλλων κοντινών χωρών)

Οι ξένες επιχειρήσεις μπορούν να εγγραφούν ως εγχώριες και έχουν χαμηλή φορολογία

Υιοθετούνται μέτρα χαμηλής φορολόγησης επί των εταιρικών κερδών (15%). Για παράδειγμα σε πολλές βαλκανικές χώρες οι εταιρείας απαλλάσσονται από φορολόγηση κερδών εξ ολοκλήρου τα πρώτα χρόνια και σε περίπτωση επανεπένδυσης κερδών, οι εταιρείες μπορούν να αποφύγουν πάλι την φορολόγηση

Προωθούνται κοινοπραξίες/ιδιωτικοποιήσεις

Μετά την πτώση κομμουνιστικού καθεστώτος υπάρχει ανάγκη για αγαθά και υπηρεσίες

Η συσσώρευση σπουδαστών στις χώρες αυτές δημιουργεί νεανικό κοινό με ιδιαίτερες  καταναλωτικές ανάγκες

Η αναλογία αμοιβών μεταξύ Ελλάδας-Βαλκανίων είναι 1:5

Η αναλογία παραγωγικότητας-εργασίας είναι 1:3 και μικρότερη σε βαλκανικές χώρες, κάτι που αποτελεί ευνοϊκό παράγοντα προσέλκυσης ΑΞΕ

Κι όμως υπάρχει ελπίδα…

Παρά τις στρεβλώσεις που παρατηρούνται στο ελληνικό επενδυτικό περιβάλλον θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Ελλάδα δεν έχασε πότε κάποια πλεονεκτήματά της όπως το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, η γεωπολιτική της θέση, η νομισματική σταθερότητα, το καλό βιοτικό επίπεδο και η διάδοση των τεχνολογιών (τηλεπικοινωνίες κλπ).

Σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ, στις χώρες με την ισχυρότερη επενδυτική παρουσία στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια συγκαταλέγονται «κλασικές» χώρες εξαγωγής κεφαλαίου, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ρωσία, η Κίνα, το Κατάρ, το Αζερμπαϊτζάν, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία, ενώ αξιόλογη παρουσία έχουν η Κύπρος οι ΗΠΑ και η Ελβετία.

Η αγορά του Αστέρα Βουλιαγμένης από την Jermyn Street έναντι 400.000.000 ευρώ, η εξαγορά ποσοστού του ομίλου Κυλινδρόμυλων Λούλη από την Al Dahra Agricultrue (Αμπού Ντάμπι), η συμμετοχή της Qatar Petroleum International με ποσοστό 25% έναντι 58 εκ δολαρίων στην μονάδα ηλεκτροοπαραγωγής ΗΡΩΝ, η παρουσία της κινέζικης Cosco στο λιμάνι του Πειραιά, η συμμετοχή της Fairfax Finanical Holdings στην Eurobank Εργασίας αποτελούν παραδείγματα ΑΞΕ στην χώρα μας.

Προσπάθειες για «ζέσταμα» των επενδύσεων

Με τα capital controls, την πολιτική αβεβαιότητα και την υψηλή φορολογία να αποτελούν μόνιμα πλέον βαρίδια που φράσσουν τον δρόμο των ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα, κράτος και επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους που θα λειτουργήσουν αντισταθμιστικά στο υφεσιακό καθεστώς.

Η πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου, Φρανσουά Ολάντ συνοδεία Γάλλων επιχειρηματιών αποτελεί μια «δειλή» ένδειξη αναζωπύρωσης του επενδυτικού ενδιαφέροντος. Η γαλλική κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων, Société Nationale des Chemins de fer Français- SNCF, η κοινωφελής εταιρεία ύδρευσης Veolia, η πετρελαϊκή Total κλπ, έχουν ήδη εκφράσει ενδιαφέρον να εισέλθουν στην ελληνική αγορά και να ενισχύσουν την γαλλική παρουσία η οποία ενισχύεται από την πολυετή παρουσία γνωστών ομίλων όπως είναι η Électricité de France (EDF) στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η Gaz de France (GDF) στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, η κατασκευαστική Vinci και η εταιρεία κοινωφελών υπηρεσιών Suez που ελέγχει μετοχικό ποσοστό της ΕΥΑΘ.