Τα αχαρτογράφητα έμμεσα οφέλη της φαρμακευτικής καινοτομίας στην κοινωνία και την οικονομία, μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας, των θέσεων εργασίας, και της ενίσχυσης του ΑΕΠ καταγράφει μία μελέτη, η οποία υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο WifOR σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ, για την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFRIA), τον αντίστοιχο Ευρωπαϊκό ΣΦΕΕ. Η μελέτη περιλαμβάνει ευρήματα για την Ελλάδα και τα συγκρίνει με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο που προέρχεται από τα στοιχεία 29 χωρών (πλην της Δανίας).
Σε ένα μεταβαλλόμενο και αβέβαιο γεωοικονομικό περιβάλλον-όπου λαμβάνουν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) ολοένα και λιγότερα καινοτόμα φάρμακα- προκειμένου να προστατευτεί η κυκλοφορία τους στις ΗΠΑ, η επένδυση στην καινοτομία καθίσταται πιο επιβεβλημένη και πιο ανταποδοτική από ποτέ. Η μελέτη καταγράφει κατά πόσο τα φάρμακα που κυκλοφορούν σε μια χώρα είναι περισσότερο παλιάς κοπής ή νεότερα συγκρίνοντας τα έτη 2014 και 2022. Σύμφωνα με τα ευρήματα, σε σύγκριση με το 2014, τα φάρμακα που κυκλοφορούσαν στην ελληνική αγορά το 2022 ήταν κατά 2,4 χρόνια νεότερα και κατά 3,1 χρόνια νεότερα στην Ευρώπη , όπως επισημαίνει ο ανώτερος ερευνητής του Ινστιτούτου WifOR, Γιώργος Αθανασίου.
Η συμμετοχή της κυκλοφορίας των καινοτόμων θεραπειών στη φαρμακευτική αγορά συνέβαλε στο να καταγραφούν 25.600 λιγότερα χαμένα έτη ζωής και 252.400 λιγότερες ημέρες νοσηλείας. Το κέρδος σε ημέρες νοσηλείας αντιστοιχεί ετησίως στην απελευθέρωση 691 κλινών στο νοσοκομείο «Ο Ευαγγελισμός», με τις κλίνες αυτές να αντιστοιχούν στο 70% της δυναμικότητας του μεγαλύτερου νοσοκομείου της Ελλάδας και των Βαλκανίων.
Τα οφέλη της επένδυσης 93 εκατ. ευρώ στην καινοτομία στην Ελλάδα
Για την Ελλάδα η μελέτη φανερώνει κέρδος 311,47 εκατ. € από την αύξηση της παραγωγικότητας στην εργασία και άλλων 118,95 εκατ. € από τη αποφυγή της αμειβόμενης φροντίδας. Επίσης καταγράφεται εξοικονόμηση νοσοκομειακών δαπανών ύψους 126,55 εκατ. €, ποσό που προέρχεται από τη μείωση των νοσηλειών.
Όλα αυτά τα οφέλη προήλθαν από την επένδυση 93 εκατ. € στην καινοτομία με συνέπεια ο δείκτης ανταποδοτικότητας να ανέρχεται στο 5,98. Αυτό σημαίνει συνεπάγεται πως για κάθε 1 € που επενδύεται στην φαρμακευτική καινοτομία, επιστρέφουν πίσω στο κράτος σχεδόν 6 €.
Καρκίνος, μεταβολικά και αναπνευστικά νοσήματα, οι 3 πυλώνες της μελέτης
Στην Ευρώπη αντίστοιχα για κάθε 1 € που επενδύεται στην καινοτομία σε 3 θεραπευτικούς πυλώνες (καρκίνος, μεταβολικά νοσήματα και αναπνευστικές παθήσεις) αποδίδει τα εξής μεγέθη: Τα ογκολογικά φάρμακα αποδίδουν 6,80 €, τα φάρμακα για τον διαβήτη και τις καρδιομεταβολικές παθήσεις αποδίδουν 4,70 € και τα φάρμακα για το αναπνευστικό σύστημα αποδίδουν 3,80 €.
Μόλις το 30% των νέων φαρμάκων με έγκριση FDA, κυκλοφορούν στην Ευρώπη
Όπως επισημαίνει ο γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ Μιχάλης Χειμώνας, η Ευρώπη να επενδύει λιγότερο στην καινοτομία σε σύγκριση με άλλες περιοχές και κυρίως σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, καθώς μετά τις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να μειωθούν οι τιμές των φαρμάκων στην Αμερική, οι περισσότερες φαρμακοβιομηχανίες δεν ωθούν τα φάρμακά τους στην ευρωπαϊκή αγορά, ώστε να μην χάσουν την Αμερικανική αγορά, που αντιστοιχεί στο 60% του τζίρου τους. Από το υπόλοιπο 40%, η Ευρώπη αντιπροσωπεύει το 20% και ο υπόλοιπος κόσμος το έτερο 20%.
Το 2024, από τα 100 φάρμακα που λάμβαναν έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων (FDA), τα 65 περίπου έρχονταν στην Ευρώπη λαμβάνοντας έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ). Σήμερα αυτή η αναλογία έχει αλλάξει πολύ και πλέον λαμβάνουν έγκριση να κυκλοφορήσουν στην Ευρώπη μόλις τα 30 από τα 100 φάρμακα, με ένα υπο-πολλαπλάσιο αυτών να φτάνει στην Ελλάδα. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι ασθενής δεν έχουν καθόλου πρόσβαση σε εκείνες τις θεραπείες, καθώς έρχονται μέσω ΙΦΕΤ. Στην Ελλάδα ωστόσο έτσι μετατοπίζεται ένα δυσανάλογο βάρος στον ΙΦΕΤ που αποτελεί έναν «μηχανισμό» ο οποίος φτιάχτηκε για έκτακτη ανάγκη και όχι για να αποτελεί τον κανόνα.
Το 60% του τζίρου των φαρμακοβιομηχανιών προέρχεται από τις ΗΠΑ
Οι ασθενείς στην Ευρώπη με τα σημερινά δεδομένα περιμένουν κατά μέσο όρο πάνω από 500 ημέρες για να εγκριθούν νέες θεραπείες, με σχεδόν τα μισά νέα καινοτόμα φάρμακα να μην είναι διαθέσιμα για τους ευρωπαίους ασθενείς και η Ευρώπη δαπανά περίπου το 1% του ΑΕΠ της για φαρμακευτική περίθαλψη έναντι του 2% του ΑΕΠ στις ΗΠΑ και του 1,8% του ΑΕΠ στην Κίνα.
Συνολικά η Ελλάδα έχει οφέλη από την επένδυση στην καινοτομία που ανέρχονται σε 430 εκατ. € αναφορικά με την εργασία την οικονομία και την τόνωση του ΑΕΠ, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,2% του ΑΕΠ της χώρας. Παράλληλα, η εξοικονόμηση από τις νοσηλείες -που ανέρχεται σε σχεδόν 127 εκατ. €- αντιστοιχεί στο 1,5% της εθνικής φαρμακευτικής δαπάνης (η οποία συνολικά αγγίζει τα 8,5 δισεκ. € χωρίς να περιλαμβάνει τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα-ΜΗΣΥΦΑ).
Η αντίστοιχη ανταποδοτικότητα για το ευρωπαϊκό μέσο όρο διαμορφώνεται στο 5,67 για κάθε ευρώ που επενδύεται στην καινοτομία. Οι επιστήμονες που εκπόνησαν την μελέτη επισημαίνουν ότι όσο πιο υψηλή είναι η ανταποδοτικότητα, τόσο ισχυρότερο και ανθεκτικότερο είναι το σύστημα υγείας, άρα το περιθώριο βελτίωσης μικραίνει. Στην Ελλάδα σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο η ανταποδοτικότητα είναι υψηλότερη άρα και το περιθώριο βελτίωσης μεγαλύτερο.
Το feedback loop και η ενίσχυση του ΑΕΠ
Τα εξοικονομούμενα ποσά από την αύξηση της παραγωγικότητας και την μείωση των νοσοκομειακών δαπανών ενισχύουν την κοινωνία, την εργασία, την εθνική οικονομία και το σύστημα υγείας με περισσότερους πόρους να παράγονται, ώστε περισσότεροι πόροι να μπορούν να δοθούν στην καινοτομία. Έτσι δημιουργείται αυτό που σε χρηματοοικονομικούς όρους αποκαλείται feedback loop και σε έναν αέναο κύκλο ενισχύει προοδευτικά το ΑΕΠ.
Εν κατακλείδι, αν η Ελλάδα θέλει να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον- όπου πλήττεται ολόκληρη η Ευρωπαϊκή Ένωση- οφείλει να παραμείνει σε ένα οικοσύστημα όπου η φαρμακευτική καινοτομία ευδοκιμεί γιατί όσο περισσότεροι άνθρωποι είναι και παραμένουν υγιείς, τόσο ισχυρότερη γίνεται η εθνική οικονομία.
