Στην υγεία, οι δύο βασικοί τομείς που αλλάζουν ραγδαία με την πρόοδο της τεχνολογίας και την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης είναι οι απεικονιστικές εξετάσεις και οι θεραπευτικές παρεμβάσεις που απαιτούν ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, όπως ισχύει για παράδειγμα στην ακτινοθεραπεία για τους ογκολογικούς ασθενείς.
Για αυτήν την νέα εποχή, το κόστος της τεχνητής νοημοσύνης, την μεγαλύτερη ακρίβεια των μεθόδων, τον περιορισμό των λαθών και της κατάχρησης των εξετάσεων και τη μακροπρόθεσμη εξοικονόμηση πόρων στο σύστημα υγείας, μιλά στο insider ο Σπυρίδων Γκίκας-Πανούσης, Γενικός Διευθυντής της GE HealthCare για Ελλάδα, Κύπρο και Βαλκάνια.
Ερ: Με ποιον τρόπο η τεχνολογία ΑΙ μεταμορφώνει τον τομέα της παροχής υπηρεσιών υγείας;
Απ: Σε πρακτικούς όρους, η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) επαναφέρει την ιατρική σε αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία: στη σωστή απόφαση, τη σωστή στιγμή. Στην καθημερινή κλινική πράξη, η AI επιστρέφει χρόνο στον γιατρό και ενισχύει την καθαρότητα και την αξιοπιστία του διαγνωστικού αποτελέσματος. Ήδη σήμερα, η AI είναι ενσωματωμένη στα συστήματα απεικόνισης των διαγνωστικών εργαστηρίων, στα επείγοντα, καθώς και στις καρδιολογικές και ογκολογικές μονάδες. Συντομεύει τον χρόνο εξέτασης, βελτιώνει την ποιότητα εικόνας, αναδεικνύει κρίσιμα ευρήματα και αποφορτίζει τους επαγγελματίες υγείας από επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, επιτρέποντάς τους να εστιάσουν εκεί που έχει τη μεγαλύτερη αξία: στον ασθενή. Η κλινική κρίση παραμένει στο επίκεντρο της απόφασης. Το AI λειτουργεί συμπληρωματικά, ενισχύοντας την ανιχνευτική ικανότητα των συστημάτων, μειώνοντας τον «θόρυβο» στα δεδομένα και μετατρέποντας τον όγκο της πληροφορίας σε άμεσα αξιοποιήσιμη γνώση. Σε ένα σύστημα όπως το ελληνικό, με υψηλό επιστημονικό επίπεδο αλλά περιορισμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, αυτή η υποστήριξη αποκτά στρατηγική σημασία.
Ερ: Τι πρόκειται να δούμε στο μέλλον αναφορικά με την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις διαγνωστικές εξετάσεις, στις απεικονιστικές μεθόδους και στην ενδυνάμωση της πρόληψης;
Απ: Βρισκόμαστε σε μια ουσιαστική μετάβαση: από την απλή απεικόνιση περνάμε στη γνώση. Η απεικόνιση εξελίσσεται σε εργαλείο που καθοδηγεί ενεργά τη θεραπευτική στρατηγική. Στην ογκολογία, αυτό είναι ήδη ορατό μέσα από τη θερανοστική προσέγγιση (theranostics) και την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης σε τεχνολογίες που συνδέουν οργανικά τη διάγνωση με τη θεραπεία. Το αποτέλεσμα είναι μεγαλύτερη ακρίβεια στην εξατομικευμένη διάγνωση, πιο στοχευμένες θεραπευτικές επιλογές και πιο αποτελεσματική υλοποίηση των θεραπευτικών πλάνων. Πρόκειται για μια μετάβαση με μετρήσιμο αντίκτυπο, κάτι που αποτυπώνεται στη σαφή βελτίωση των ποσοστών επιβίωσης για πολλούς τύπους καρκίνου σε ανεπτυγμένες χώρες.
Την ίδια στιγμή, η πρόληψη εισέρχεται σε νέα φάση. Οι εξετάσεις πλέον επιλέγονται βάσει ατομικού προφίλ κινδύνου και του σωστού χρονισμού. Η πραγματική πρόκληση για τα συστήματα υγείας είναι η ικανότητα να ενσωματώσουν αυτή την πρόοδο σε κλίμακα, ώστε να καταστεί προσβάσιμη σε ευρύτερο μέρος του πληθυσμού.
Ερ: Είναι διαδεδομένη στην Ελλάδα η αντίληψη πως κάνουμε περισσότερες απεικονιστικές εξετάσεις από όσες πραγματικά χρειαζόμαστε και πως ειδικότερα στην μαγνητική τομογραφία και στα PET CT (τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων συνδυασμένη με αξονική τομογραφία) γίνεται κατάχρηση. Αυτό ισχύει ακόμα;
Απ: Αυτή η συζήτηση έχει ωριμάσει αισθητά. Το κεντρικό ερώτημα σήμερα δεν είναι πόσες εξετάσεις πραγματοποιούνται, αλλά ποια διαγνωστική αξία παράγουν. Η σύγχρονη τεχνολογία, ειδικά όταν υποστηρίζεται από AI, μειώνει τις επαναλήψεις, περιορίζει τη δόση και αυξάνει τη διαγνωστική ακρίβεια από την πρώτη εξέταση. Σε αυτό το πλαίσιο, οδηγεί σε πιο ορθολογική χρήση πόρων και σε ποιοτικότερη ιατρική πρακτική.
Ερ: Ο ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός που είναι απαραίτητος για την παροχή της περίθαλψης έχει ακριβό κόστος και σε αρκετά δημόσια νοσοκομεία το κόστος αυτό καλύπτεται από δωρεές ευεργετών. Μπορεί το Εθνικό Σύστημα Υγείας να αντεπεξέλθει σε αυτό το κόστος χωρίς τη συνδρομή των μεγάλων ευεργετών που ανέκαθεν βοηθούσαν σε κρίσιμους τομείς όπως είναι η υγεία και η παιδεία;
Απ: Οι δωρητές έχουν διαχρονικά διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στο ελληνικό σύστημα υγείας, κάτι που φάνηκε ξεκάθαρα την περίοδο της πανδημίας. Η συμβολή τους, από τις ΜΕΘ έως τον κρίσιμο εξοπλισμό, υπήρξε καθοριστική και αξίζει ουσιαστικής αναγνώρισης. Για να παραχθεί όμως διαρκές όφελος, ο σύγχρονος ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός απαιτεί συνεχή υποστήριξη: συντήρηση, αναβαθμίσεις και ουσιαστική ένταξη στην κλινική πράξη. Αυτό προϋποθέτει μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και συνεργασίες που καλύπτουν εκπαίδευση, προληπτική συντήρηση, ψηφιακές λύσεις και αξιοποίηση δεδομένων. Οι δωρητές έχουν και πρέπει να έχουν ρόλο σε αυτό το οικοσύστημα. Η βιώσιμη πρόσβαση στην καινοτομία, όμως, βασίζεται σε ένα σύστημα υγείας που επενδύει με συνέχεια και συνέργειες, μετατρέποντας κάθε δωρεά σε διαχρονική αξία.
Ερ: Η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του κόστους των απεικονιστικών εξετάσεων και του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού; Κατά την άποψή σας το ΕΣΥ παρέχει ισότιμη πρόσβαση στα διαγνωστικά εργαλεία και κατανέμει δίκαια τους πόρους εκεί που πραγματικά χρειάζονται;
Η απάντηση γίνεται σαφής όταν εξετάζει κανείς τη συνολική πορεία φροντίδας του ασθενούς. Η AI μειώνει τα διαγνωστικά λάθη, περιορίζει τις περιττές εξετάσεις και υποστηρίζει πιο έγκαιρες και τεκμηριωμένες αποφάσεις, με μετρήσιμο κλινικό και οικονομικό όφελος.
Η στοχευμένη διάγνωση στην αρχή του θεραπευτικού κύκλου μειώνει δραστικά τη μελλοντική επιβάρυνση του συστήματος. Στην πράξη, κοστίζει λιγότερο να κάνεις τη σωστή εξέταση τη σωστή στιγμή, παρά να διορθώνεις καθυστερημένες ή λανθασμένες αποφάσεις. Εκεί εδράζεται και η έννοια της υπεύθυνης διαχείρισης: στη χρήση των εξετάσεων με βάση την αξία που δημιουργούν.
Το ελληνικό δημόσιο σύστημα υγείας δείχνει πρόθεση δίκαιης κατανομής και προστασίας των πόρων. Η περαιτέρω μετάβαση σε μοντέλα που βασίζονται στην αξία (valuebased care) μπορεί να καταστήσει το κόστος πιο προβλέψιμο και βιώσιμο, με το πραγματικό όφελος για τον ασθενή στο επίκεντρο.
Ερ: Δεν θα έπρεπε οι κατευθυντήριες οδηγίες για τις απεικονιστικές εξετάσεις να επικαιροποιούνται ανάλογα με την επιστημονική πρόοδο; Για παράδειγμα, στην Ελλάδα η ψηφιακή μαστογραφία αποζημιώνεται αλλά η τομοσύνθεση, μία ακριβότερη εξέταση που ωστόσο είναι πιο στοχευμένη και πιο ευαίσθητη για ένα μεγάλο αριθμό γυναικών, δεν αποζημιώνεται…
Απ: Αναμφίβολα και θα έπρεπε. Η επιστημονική γνώση εξελίσσεται ταχύτερα από τα συστήματα αποζημίωσης. Η τομοσύνθεση μαστού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ώριμης τεχνολογίας, με σαφή διαγνωστικά πλεονεκτήματα για συγκεκριμένες ομάδες γυναικών. Όταν μια εξέταση αυξάνει την ανίχνευση του καρκίνου και ταυτόχρονα μειώνει επανακλήσεις και άγχος, ενισχύει ουσιαστικά την ποιότητα της πρόληψης. Η συζήτηση για την αποζημίωσή της αφορά άμεσα τη δημόσια υγεία και την ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα.
Ερ: Ποια προϊόντα της GE Healthcare θεωρούνται οι ναυαρχίδες της εταιρείας στην διαγνωστική απεικόνιση και την θεραπευτική αντιμετώπιση;
Απ: Στη GE HealthCare αντιλαμβανόμαστε τα συστήματά μας ως τεχνολογικές πλατφόρμες που υποστηρίζουν ολόκληρο το κλινικό μονοπάτι του ασθενούς, από τη διάγνωση έως τη θεραπεία και την παρακολούθηση. Αυτό σημαίνει υψηλότερη διαγνωστική ακρίβεια, καλύτερη τυποποίηση των ροών εργασίας και αξιόπιστη λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Στη διαγνωστική απεικόνιση, τεχνολογίες όπως οι αξονικοί τομογράφοι μέτρησης φωτονίων προσφέρουν ταυτόχρονα φασματική πληροφορία και απεικόνιση υψηλής διακριτικής ικανότητας, με χαμηλότερη δόση,επηρεάζοντας ουσιαστικά την κλινική πρακτική σε τομείς όπως η ογκολογία και η καρδιολογία. Στη μαγνητική τομογραφία, δίνουμε έμφαση σε συστήματα με χαμηλότερη ενεργειακή κατανάλωση και μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, χωρίς συμβιβασμούς στην ποιότητα εικόνας. Στην ογκολογία και την πυρηνική ιατρική, η θερανοστική προσέγγιση ενισχύεται μέσα από νέα ραδιοφάρμακα, ψηφιακά συστήματα και εφαρμογές AI που ποσοτικοποιούν με ακρίβεια τη νόσο και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Στη γυναικεία υγεία, η καινοτομία μας εστιάζει στην πρώιμη διάγνωση, την ακρίβεια και τη συνολική βελτίωση της κλινικής εμπειρίας. Στον τομέα των επεμβατικών και ελάχιστα επεμβατικών θεραπειών, αυτό μεταφράζεται σε λύσεις που υποστηρίζουν πιο ευέλικτες και υβριδικές αίθουσες, ενισχύουν την εργονομία των ιατρικών ομάδων και αυξάνουν την ακρίβεια των παρεμβάσεων. Ο κοινός τεχνολογικός άξονας είναι η ενοποίηση: Οι ψηφιακές πλατφόρμες που συνδέουν δεδομένα, εξοπλισμό και ομάδες, μετατρέποντας την τεχνολογία σε μετρήσιμα αποτελέσματα και βιώσιμη αξία για το σύστημα υγείας.
Ερ: Σε ένα περιβάλλον κλειστών προϋπολογισμών υγείας, πώς μπορεί να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των ιατροτεχνολογικών συστημάτων που παρέχουν διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπευτικές επεμβάσεις και που έχουν αυξημένο κόστος;
Απ: Η βιωσιμότητα στην υγεία βασίζεται στην ποιότητα των αποφάσεων. Στη GE HealthCare σχεδιάζουμε την τεχνολογία ως επένδυση κύκλου ζωής: εξοπλισμό που αναβαθμίζεται, συντηρείται προληπτικά και μειώνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Παράλληλα, ευέλικτα επιχειρησιακά μοντέλα επιτρέπουν στα συστήματα υγείας να επενδύουν στη χρήση και στην αξία που παράγεται, διατηρώντας την πρόσβαση στην καινοτομία μέσα σε περιορισμένους προϋπολογισμούς.
Η βιωσιμότητα δεν είναι εμπόδιο στην καινοτομία ούτε μια πράσινη επιλογή στο περιθώριο της, αλλά θεμέλιο για τη μακροπρόθεσμη κλιμάκωσή της.
Ερ: Μπορεί η ορθολογική χρήση των εξετάσεων-όταν πραγματικά απαιτούνται-να βοηθήσει στην εξοικονόμηση πόρων και στον περιορισμό των αχρείαστων παρεμβάσεων;
Απ: Χωρίς αμφιβολία. Η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση προλαμβάνει περιττές επεμβάσεις, επιπλοκές και παρατεταμένες νοσηλείες, μειώνοντας τόσο το οικονομικό όσο και το ανθρώπινο κόστος.
Όταν μια νόσος διαγνωστεί έγκαιρα και με ακρίβεια, αποφεύγονται αλυσιδωτά προβλήματα: περιττές επεμβάσεις, επιπλοκές, παρατεταμένες νοσηλείες, αλλά και ο ανθρώπινος πόνος που συνοδεύει την αβεβαιότητα και τις καθυστερήσεις. Στην πράξη, κάθε σωστή εξέταση που γίνεται την κατάλληλη στιγμή προλαμβάνει πιο βαριά και πιο δαπανηρή φροντίδα αργότερα.
Ιδιαίτερα σε τομείς όπως η ογκολογία και η καρδιολογία, η σωστή εξέταση στον σωστό χρόνο αλλάζει ουσιαστικά την πορεία του ασθενούς. Η τεχνολογία, όταν αξιοποιείται σωστά, οδηγεί σε εξετάσεις με πραγματική αξία. Γι’ αυτό και επιμένω ότι η πρόληψη και η ποιοτική διάγνωση είναι επένδυση με τη μεγαλύτερη δυνατή απόδοση: καλύτερα αποτελέσματα, βιώσιμη χρήση πόρων και, πάνω απ’ όλα, περισσότερες ζωές που συνεχίζονται με ποιότητα.
Ερ: Μπορούν τα συστήματα τηλεϊατρικής να καλύψουν τις ανάγκες των κατοίκων που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές στην ιδιαίτερη γεωμορφολογία της Ελλάδας, προσφέροντας τη δυνατότητα σε γιατρούς να παρακολουθούν σε αληθινό χρόνο από απόσταση τους ασθενείς τους;
Απ: Η τηλεϊατρική καλύπτει ουσιαστικά τις ανάγκες απομακρυσμένων περιοχών, επιτρέποντας εξετάσεις να εκτελούνται τοπικά και να υποστηρίζονται σε πραγματικό χρόνο από εξειδικευμένους γιατρούς σε κεντρικά νοσοκομεία. Η μείωση μετακινήσεων, η στήριξη των γιατρών της περιφέρειας και η ασφάλεια του ασθενούς αποτελούν άμεσα οφέλη. Όταν η τηλεϊατρική συνδυάζεται με σύγχρονες απεικονιστικές τεχνολογίες και συνδεδεμένα δεδομένα, μετατρέπεται σε εργαλείο συνοχής και αποτελεσματικότητας για το σύστημα υγείας. Για μια χώρα με έντονη νησιωτικότητα όπως η Ελλάδα, αποτελεί βασική υποδομή φροντίδας.
