Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών οι επιστήμονες καταγράφουν τα οφέλη σε διεθνή επίπεδο από τους εμβολιασμούς που ανέρχονται σε 10,2 δισεκατομμύρια έτη υγιούς ζωής, με βάση ανάλυση της έγκριτης επιστημονικής επιθεώρησης «The Lancet». Παράλληλα, αναδεικνύουν τους κινδύνους που αναδύονται από την εμβολιαστική κόπωση εξαιτίας της πανδημίας, αλλά κι από την κατάργηση προγραμμάτων εμβολιασμών και τις περικοπές χρηματοδότησης για την έρευνα σε εμβόλια που αποτελούν μία νέα πραγματικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι αρνητές των εμβολίων (αντιεμβολιαστές) που κατέχουν θεσμικά αξιώματα, όπως ισχύει για τον υπουργό υγείας των ΗΠΑ Robert F. Kennedy Jr.
Το αποτέλεσμα αυτών των παραγόντων ήταν να αυξηθούν κατά 45 φορές τα κρούσματα ιλαράς από το 2019 έως το 2023, όχι σε κάποια μακρινή χώρα του πλανήτη αλλά μέσα στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως επισημαίνουν ο Νικόλαος Σπυρίδης, Καθηγητής Παιδιατρικής – Λοιμωξιολογίας στο University of Nicosia και Δ/ντής Παιδιατρικής Κλινικής ΜΗΤΕΡΑ, η Χριστίνα Κράββαρη, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, του υπουργείου Υγείας και η Φωτεινή Κουλούρη, Προϊσταμένη Γενικής Διεύθυνσης, Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής στο υπουργείο Υγείας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 94 εκατομμύρια άτομα είναι επίνοσα στην ιλαρά, (δηλαδή δεν έχουν αναπτύξει ανοσία στην λοίμωξη, άρα είναι πιο ευάλωτα, για να προσβληθούν και να νοσήσουν), ενώ οι εμπόλεμες συρράξεις και η διακοπή των εμβολιασμών ρουτίνας επιδείνωσαν αυτή την κατάσταση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, που οδήγησε στο να μειωθεί η εμβολιαστική κάλυψη για την ιλαράς στο 69% στη χώρα και επιπλέον να επανεμφανιστεί η πολιομυελίτιδα, μία νόσος που θεωρούνταν ξεχασμένη τουλάχιστον στα ευρωπαϊκά κράτη.
1 ασθενής με ιλαρά μεταδίδει τη νόσο σε άλλους 18 ανθρώπους
Ο καθηγητής Νικόλαος Σπυρίδης θυμίζει ότι η ιλαρά που αποτελεί και δείκτη εμβολιαστικής κάλυψης συνολικά, είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική ασθένεια: Ένας άνθρωπος που νοσεί μεταδίδει την λοίμωξη σε 12 έως 18 άλλους ανθρώπους, την ώρα που για τον κορονοϊό της πανδημίας, ισχύει ό,τι ένας άνθρωπος που νοσεί μεταδίδει την νόσο σε δύο έως τέσσερις ανθρώπους.
Η εμβολιαστική κάλυψη για την ιλαρά πρέπει να είναι πολύ υψηλή προκειμένου να μην διαρραγεί η ασπίδα της ανοσίας στην κοινότητα. Απαιτούνται ποσοστά εμβολιασμού που ξεπερνούν το 94%- 95% και όταν αυτά τα ποσοστά μειώνονται κάτω το 90% αρχίζουν να ξεσπούν μικροεπιδημίες ή μεγαλύτερες επιδημίες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έχουν σωθεί 154 εκατομμύρια ζωές τα τελευταία 50 χρόνια χάρη στα προγράμματα εμβολιασμού, αριθμός που αντιστοιχεί σε κέρδος 10,2 δισεκατομμυρίων χρόνων υγιούς ζωής. Όλα αυτά τα δισεκατομμύρια χρόνια υγιούς ζωής οφείλονται σε μία σειρά εμβολιασμών με τα βασικά παιδιατρικά εμβόλια, με τη μερίδα του λέοντος να αντιστοιχεί στο εμβόλιο της ιλαράς.
Η αρνητική στάση απέναντι στο προληπτικό εμβολιασμό αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων που περιλαμβάνουν καταρχάς τους αρνητές (δηλαδή τους αντιεμβολιαστές), που όταν είναι επιστήμονες ή θεσμικοί αξιωματούχοι η επιρροή τους έχει πολύ μεγαλύτερο αρνητικό αντίκτυπο στην δημόσια υγεία, γιατί τα λεγόμενα τους πολλαπλασιάζονται μέσα από τα social media και δημιουργούν μια αρνητική περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Επίσης υπάρχουν και οι άνθρωποι που είναι διστακτικοί οι οποίοι μπορούν να μεταπειστούν με επιχειρήματα.
Καθοριστικό ρόλο στην εμβολιαστική κόπωση διαδραμάτισε η πανδημία του κορονοϊού, που λειτούργησε αρνητικά κυρίως μέσω κυρίως δύο παραγόντων: Πρώτον την υποχρεωτικότητα, καθώς οτιδήποτε καθίσταται υποχρεωτικό προκαλεί αντίδραση και δεύτερον μέσω της πολυπλοκότητας του μηνύματος που «εξέπεμψαν» οι αρχές της δημόσιας υγείας. Τα εμβόλια ήταν επιβεβλημένα για άλλες πληθυσμιακές ομάδες και προαιρετικά για άλλες και αυτό δημιούργησε μεγάλη σύγχυση στους τελικούς αποδέκτες.
Τι ισχύει για τη λύσσα και το εμβόλιο της λύσσας
Η λύσσα μονάχα ξεχασμένη δεν είναι και παρότι θεωρούμε ότι την έχουμε ξεπεράσει, ο κίνδυνος είναι πάντα υπαρκτός όπως επισημαίνει ο Γκίκας Μαγιορκίνης, Ιατρός, Βιοπαθολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας, Επιστημονικός Υπεύθυνος, Εθνικό Κέντρο Αναφοράς για Ρετροϊούς, Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ. Ο αναπληρωτής καθηγητής προειδοποιεί ότι εάν μολυνθεί ένας άνθρωπος με λύσσα, δεν υπάρχει άλλη λύση πέρα του εμβολιασμού για να σωθεί. Η λύσσα είναι μια οξεία, σχεδόν πάντα θανατηφόρα ιογενής λοίμωξη που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό) θηλαστικών και ανθρώπων. Ο ιός μεταδίδεται μέσω του σάλιου μολυσμένων ζώων (δάγκωμα/εκδορά), ταξιδεύει μέσω των περιφερικών νεύρων και προκαλεί σοβαρή εγκεφαλομυελίτιδα. Η πρόληψη μέσω εμβολιασμού είναι κρίσιμης σημασίας.
Ο άνθρωπος ο οποίος υφίσταται δάγκωμα ζώου που είναι μολυσμένο με τον ιό της λύσσας πρέπει να λάβει άμεσα το εμβόλιο και ανοσοσφαιρίνη. Αν δεν του χορηγηθεί αυτή η αγωγή θα πεθάνει. Αν το λυσσασμένο ζώο μάς δαγκώσει κοντά στην περιοχή του κεφαλιού, τότε ο κίνδυνος θανάτου είναι επικείμενος εντός 5-6 ημερών καθώς ο ιός μεταφέρεται από την πληγή στα νεύρα και η περιοχή κοντά στο κεφάλι είναι εξαιρετικά κοντά στο «δίκτυο» των νεύρων. Στον αντίποδα αν ένα λυσσασμένο ζώο μάς δαγκώσει στην άκρη του ποδιού, αν δεν λάβουμε θεραπεία ο θάνατος μπορεί να επέλθει μετά από μήνες, λόγω της απόστασης που μεσολαβεί από το πόδι στα περιφερικά νεύρα του εγκεφάλου. Ο ειδικός υπογραμμίζει ότι δεν θα εκριζώσουμε την λύσσα, καθώς εάν ήταν να συμβεί αυτό θα είχε ήδη συμβεί από το 1885 που ο Λουί Παστέρ ανακάλυψε το εμβόλιο, έως και σήμερα. Χρειάζεται λοιπόν μεγάλη προσοχή με τα ζώα, όπως οι σκύλοι, αλλά και της άγριας πανίδας όπως οι αλεπούδες που περιφέρονται σε αστικές περιοχές μετά τις πυρκαγιές των τελευταίων ετών καθώς έχουν χάσει το δάσος, το φυσικό τους «σπίτι». Αν μάς δαγκώσουν ή αν μάς γδάρουν πρέπει να επικοινωνήσουμε άμεσα με γιατρό και αν το ζώο είναι μολυσμένο και πεθάνει πρέπει να λάβουμε άμεσα αγωγή.
