Ξεκίνησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η χορήγηση στα μαιευτήρια στα νεογέννητα που γεννήθηκαν από 1 Νοεμβρίου 2025 έως και 31 Μαρτίου 2026 του νέου μονοκλωνικού αντισώματος για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) που έγινε διαθέσιμο στη χώρα μας, πριν από μερικούς μήνες.
Όπως επισημαίνει ο Νικόλαος Σπυρίδης, Καθηγητής παιδιατρικής λοιμωξιολογίας στο πανεπιστήμιο της Λευκωσίας (University of Nicosia, διευθυντής της παιδιατρικής κλινικής στο νοσοκομείο «Μητέρα» με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών, η χορήγηση του μονοκλωνικού αντισώματος εφαρμόζεται οριζόντια στα νεογέννητα πριν πάρουν εξιτήριο από το μαιευτήριο και πρέπει να χορηγηθεί μία δόση του μονοκλωνικού αντισώματος μέχρι και την 5η ημέρα ζωής, για όλα τα βρέφη που γεννιούνται κατά την 5μηνη διάρκεια της σεζόν των εποχικών ιώσεων.
Το μονοκλωνικό αντίσωμα χορηγείται προληπτικά ώστε να μην κινδυνεύσουν τα βρέφη από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό, ο οποίος μπορεί να αποβεί θανατηφόρος ειδικά για τα πρόωρα βρέφη, ενώ εξαιρούνται από αυτό το μέτρο τα μωρά που γεννήθηκαν από εμβολιασμένη μητέρα για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό.
Εναλλακτικά, συστήνεται εμβολιασμός της μέλλουσας μητέρας στην εγκυμοσύνη
Το εμβόλιο για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό που γίνεται στην εγκυμοσύνη, πρέπει να χορηγηθεί στο Γ´ τρίμηνο της κύησης και είναι από αυτά τα εμβόλια, όπως και του κοκκύτη, που η μέλλουσα μητέρα πρέπει να τα κάνει κυρίως για την προστασία του εμβρύου που κυοφορεί και όχι τόσο για τον εαυτό της.
Για τους ενηλίκους υπάρχουν δύο εμβόλια για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό, ένα με ανοσοενισχυτικό και ένα χωρίς ανοσοενισχυτικό. Στην περίπτωση της εγκυμοσύνης επιλέγεται για την έγκυο το εμβόλιο χωρίς ανοσοενισχυτικό και μέσω του πλακούντα τα αντισώματα περνούν στο βρέφος. Στην Ελλάδα οι περισσότερες νέες μητέρες ή μέλλουσες μητέρες δεν έχουν εμβολιαστεί καθώς αυτά τα εμβόλια ( για τον ιό RSV) είναι σχετικά καινούργια και έχουν μπει πρόσφατα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Οπότε για εκείνες που δεν εμβολιάστηκαν, συστήνεται ως εναλλακτική λύση η προληπτική χορήγηση του μονοκλωνικού αντισώματος στο βρέφος που θα γεννηθεί όπως εξηγεί ο καθηγητής παιδιατρικής λοιμωξιολογίας Νικόλαος Σπυρίδης. Το μονοκλωνικό αντίσωμα που ανέπτυξε η βρετανική φαρμακοβιομηχανία GSK έχει χορηγηθεί σε μεγάλο αριθμό νεογέννητων στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ με εξαιρετικά αποτελέσματα αποτελεσματικότητας και ασφάλειας.
Καμιά σοβαρή λοίμωξη σε βρέφος με τον ιό RSV φέτος στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, που χορηγήθηκε για πρώτη φορά κατά την φετινή διάρκεια των εποχικών ιώσεων, το μονοκλωνικό αντίσωμα, κανένα βρέφος δεν νόσησε σοβαρά με τον ιό RSV, όπως επισημαίνει ο καθηγητής παιδιατρικής λοιμωξιολογίας, Ν. Σπυρίδης. Τα αναλυτικά ευρήματα που συγκεντρώνονται από τα μαιευτήρια της επικράτειας θα παρουσιαστούν το καλοκαίρι στο παιδιατρικό συνέδριο επιβεβαιώνοντας την αξία του προληπτικού εμβολιασμού και την δυναμική που έχουν τα νέα εμβόλια και τα νέα μονοκλωνικά αντισώματα ως «εργαλεία» δημόσιας υγείας.
Ψηφιακά εργαλεία του Υπουργείου Υγείας και νέο οικοσύστημα πρόληψης
Από τη μεριά της, η γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας του υπουργείου Υγείας, Χριστίνα Κράββαρη, επισημαίνει πως όλα τα διαθέσιμα «εργαλεία» στα οποία συμπεριλαμβάνονται ο προσωπικός παιδίατρος για όλα τα παιδιά και τα ψηφιακά μητρώα εμβολιασμού των παιδιών και των εφήβων καθώς και των ενηλίκων, που δημιουργήθηκαν σε συνεργασία με την ΗΔΥΚΑ θα έχουν ενταχθεί πλήρως στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και θα λειτουργούν μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2026.
Όπως υπογραμμίζει η γενική γραμματέας το σύστημα είναι έτσι φτιαγμένο ώστε ο παιδίατρος που δεσμεύει ένα εμβόλιο και το χορηγεί σε παιδί ή έφηβο, να μην μπορεί να συνταγογράφησει νέο εμβόλιο αν δεν έχει προηγουμένως συμπληρώσει το αντίστοιχο μητρώο.
Η σημασία των μητρώων εμβολιασμών
Ωστόσο η Χριστίνα Κράββαρη υπογραμμίζει πως για να μπορέσουν οι πολίτες να επωφεληθούν πλήρως της μέγιστης αξίας του προληπτικού εμβολιασμού δεν αρκεί να υπάρχει το αρτιότατο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών (που αποτελεί το εφαλτήριο αλλά δεν ολοκληρώνει την πρόληψη) και όλα τα ψηφιακά εργαλεία αλλά πρέπει να υπάρχει και η σχετική εκπαίδευση του κοινού και η κατάλληλη νοοτροπία -γιατί ο εμβολιασμός δεν είναι μόνο θέμα διαθεσιμότητας και εργαλείων και συστήματος αλλά και θέμα συμπεριφοράς.
Ο στόχος του υπουργείου Υγείας μέσω της δέσμης μέτρων που περιλαμβάνουν τον προσωπικό παιδίατρο, όλα τα νέα ψηφιακά εργαλεία και τις πλατφόρμες και όλα τα προγράμματα εμβολιασμού αλλά και τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι να δημιουργήσουν εκείνο το «οικοσύστημα πρόληψης» που θα προάγει και την ιδέα του εμβολιασμού.
Βέβαια, τα μητρώα εμβολιασμού βοηθούν καθοριστικά στο να αποκαλυφθούν τα «κενά» όπως ισχύει για τις κοινότητες των Ρομά, όπου υπάρχει μεγάλη υστέρηση στους παιδιατρικούς εμβολιασμούς και μπορεί να διερευνηθεί κατά πόσο πόσο θα ισχύσει πραγματικά ο υποχρεωτικός εμβολιασμός για τα παιδιά με ορισμένα παιδιατρικά εμβόλια -όπως για παράδειγμα στην Ιταλία- για την εγγραφή τους στο σχολείο.
Τι ισχύει για τους εμβολιασμούς των μαθητών προκειμένου να εγγραφούν στο σχολείο
Αυτό που στην πράξη γίνεται είναι ότι επειδή συμπληρώνεται στο σχολείο σε κάθε βαθμίδα το ατομικό δελτίο υγείας μαθητή, με τη σφραγίδα του παιδιάτρου, ουσιαστικά εφαρμόζεται κατά το δοκούν η «υποχρεωτικότητα» των παιδιατρικών εμβολιασμών. Στην πράξη, ορισμένα ιδιωτικά κυρίως σχολεία απαιτούν να έχει συμπληρωθεί το ατομικό δελτίο υγείας μαθητή με την υπογραφή του παιδιάτρου για να γίνει η εγγραφή του παιδιού στο σχολείο και εκεί δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Ωστόσο, σε πολλά δημόσια σχολεία αν ο γονιός είναι αρνητής των εμβολίων (αντιεμβολιαστής) ή διστάζει να εμβολιάσει το παιδί του, τότε πηγαίνει στο γραφείο του διευθυντή της σχολικής Μονάδας «κραδαίνοντας» συνήθως το αντίγραφο του Νόμου σύμφωνα με τον οποίο ο εμβολιασμός των παιδιών συστήνεται (αλλά δεν είναι υποχρεωτικός) και μετά αρχίζει μια αντιπαράθεση γονιού- σχολείου που στην πράξη δεν καταλήγει πουθενά. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο γονιός λέει ότι ενδεχομένως θα κάνει αργότερα τα εμβόλια στο παιδί του χωρίς όμως να δεσμεύεται για να καταλαγιάσει η αντιπαράθεση και το σχολείο κάνει τα «στραβά μάτια» αφού ο νόμος αφήνει το περιθώριο.
Αν όμως για παράδειγμα καταγραφεί το πολύ δυσάρεστο ενδεχόμενο του θανάτου ενός παιδιού εξαιτίας του γεγονότος πως οι μαθητές δεν είναι εμβολιασμένοι Έντι σοβαρών και δυνητικά θανατηφόρων λοιμώξεων,τότε μπορεί το κράτος να κινηθεί νομικά και να φροντίσει να ισχύσει υποχρεωτικός παιδιατρικός εμβολιασμός, για ορισμένα τουλάχιστον βασικά εμβόλια, προκειμένου να εγγραφούν τα παιδιά στο σχολείο, όπως εξηγεί ο Γκίκας Μαγιορκίνης, Ιατρός, Βιοπαθολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας, Επιστημονικός Υπεύθυνος, Εθνικό Κέντρο Αναφοράς για Ρετροϊούς, στο Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, της Ιατρικής Σχολής του, ΕΚΠΑ. Παρότι στα σχολεία ουσιαστικά το καθεστώς για τον εμβολιασμό παραμένει ασαφές και συστήνει τα εμβόλια χωρίς όμως να τα επιβάλλει, την ίδια στιγμή διευκρινίζεται ότι καμιά κατασκήνωση δεν δέχεται παιδί στις εγκαταστάσεις της εάν δεν έχει κάνει εμβόλιο για τον τέτανο ή δεν έχει επικαιροποιήσει τον εμβολιασμό για τον τέτανο στην εφηβεία, με το εμβόλιο τετάνου – διφθερίτιδας – κοκκύτη. Ισχύουν δηλαδή δύο μέτρα και δύο σταθμά παρότι τα σχολεία και οι κατασκηνώσεις αμφότερα έχουν μαθητές στις εγκαταστάσεις τους, γεγονός που δικαιώνει και την παρατήρηση της γενικής γραμματέως του υπουργείου Υγείας Χριστίνας Κράββαρη πως « εντέλει δε χρειαζόμαστε μόνο νέα ψηφιακά κι άλλα εργαλεία αλλά πρέπει και να τα αξιοποιήσουμε με το σωστό τρόπο και να λειτουργήσουν με το σωστό τρόπο για να δημιουργήσουμε το ζητούμενο που είναι ένα οικοσύστημα πρόληψης».
