Η κλιματική ανθεκτικότητα, η ενεργειακή ασφάλεια και η προστασία κρίσιμων περιβαλλοντικών υποδομών αναδεικνύονται σε βασικούς μοχλούς ανάπτυξης για την Ελλάδα την επόμενη διετία, καθώς η χρηματοδότηση των 3,5 δισ. ευρώ από τον Όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων το 2025 μετατρέπεται σε επενδυτικό απόθεμα με άμεσο αποτύπωμα στο ΑΕΠ, στις επιχειρήσεις και στην ενεργειακή σταθερότητα.
Με αιχμή τα έργα ύδατος, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τις υποδομές προσαρμογής στην κλιματική κρίση, οι παρεμβάσεις αυτές λειτουργούν ως γέφυρα προς το 2026–2027, διάστημα κατά το οποίο η ελληνική οικονομία καλείται να διατηρήσει αναπτυξιακή δυναμική καθώς εξαντλείται η περίοδος αιχμής του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η συνολική χρηματοδότηση ύψους 3,5 δισ. ευρώ που διοχετεύθηκε το 2025 στην ελληνική οικονομία αντιστοιχεί σε περίπου 1% του ΑΕΠ και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΤΕπ, αναμένεται να μοχλεύσει συνολικές επενδύσεις άνω των 9,2 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 3,7% του ΑΕΠ.
Η κλίμακα αυτή καθιστά την Ελλάδα μία από τις πλέον ενισχυμένες χώρες της ΕΕ αναλογικά με το μέγεθος της οικονομίας της, δημιουργώντας μια «ουρά» επενδυτικών επιδράσεων που εκτείνεται πέραν του 2025.
- Πάνω από 75,5 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας: 42 έργα σε όλη τη χώρα
- Από τη βρύση στην επένδυση - Πώς το νερό μπαίνει σε καθεστώς κόστους και απόδοσης
ΑΕΠ και επενδύσεις: Η «ουρά» του 2025 στη διετία 2026–2027
Για το 2026–2027, το βασικό μακροοικονομικό στοίχημα είναι η μετάβαση από την κορύφωση των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης σε μια πιο σταθερή επενδυτική κανονικότητα.
Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Τράπεζας της Ελλάδος συγκλίνουν σε διατήρηση θετικών ρυθμών ανάπτυξης το 2026 και επιβράδυνση το 2027, χωρίς ωστόσο απότομη υποχώρηση. Σε αυτό το πλαίσιο, τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν το 2025 από την ΕΤΕπ αποκτούν κρίσιμη σημασία, καθώς μεγάλο μέρος τους υλοποιείται ή ωριμάζει στη διετία που ακολουθεί, διαχέοντας τις επιδράσεις τους στο ΑΕΠ μέσω κατασκευών, προμηθειών και ιδιωτικών επενδύσεων.
Ιδίως τα μεγάλα έργα υποδομών –ύδρευση, ενέργεια, δίκτυα– έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα που εκτείνεται χρονικά, ενώ περιορίζουν και μελλοντικά κόστη από κλιματικούς και ενεργειακούς κινδύνους, τα οποία δεν αποτυπώνονται άμεσα στους εθνικούς λογαριασμούς αλλά επηρεάζουν καθοριστικά την οικονομική σταθερότητα.
Ενέργεια και νερό: Η ανθεκτικότητα ως οικονομική πολιτική
Στον πυρήνα των χρηματοδοτήσεων βρίσκεται η ανθεκτικότητα κρίσιμων συστημάτων, με έμφαση στο νερό και την ενέργεια. Η χρηματοδότηση έργων ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών μειώνει την εξάρτηση από ρυπογόνες και ακριβές τοπικές μονάδες, ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού και διευκολύνει τη μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ, περιορίζοντας μεσοπρόθεσμα την έκθεση της οικονομίας σε ενεργειακά σοκ.
Στο ενεργειακό σκέλος, το 2025 «γράφει» έργα με άμεση σημασία για το 2026–2027, καθώς η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δάνεισε 288 εκατ. ευρώ στον ΑΔΜΗΕ για τη διασύνδεση των νησιών Χίου, Λήμνου, Λέσβου, Σάμου και Σκύρου με το ηπειρωτικό σύστημα, ενώ χρηματοδότησε έως 17,5 εκατ. ευρώ, μέσω venture debt, τον πάροχο φόρτισης Joltie για την ανάπτυξη δικτύου σταθμών ηλεκτροκίνησης. Η οικονομική «μετάφραση» αυτών των παρεμβάσεων στη διετία 2026–2027 αποτυπώνεται κυρίως στη μείωση κινδύνων, στη χαμηλότερη έκθεση σε ακριβές και ρυπογόνες νησιωτικές λύσεις, στην καλύτερη ενσωμάτωση των ΑΠΕ και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος απέναντι σε διακυμάνσεις τιμών ενέργειας ή έκτακτα γεγονότα.
Αντίστοιχα, οι επενδύσεις σε υποδομές ύδρευσης και διαχείρισης υδάτων –με εμβληματικό παράδειγμα τα έργα στην Αττική– αποκτούν σαφή μακροοικονομική διάσταση, καθώς μειώνουν απώλειες, προλαμβάνουν διακοπές και περιορίζουν τις επιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και τουρισμό. Πρόκειται για έργα που δεν αυξάνουν απλώς τη διαθέσιμη ποσότητα νερού, αλλά μειώνουν το «αόρατο κόστος» της κλιματικής κρίσης.
Η μετάβαση στο 2026–2027 και το ρίσκο καθυστερήσεων
Για το 2026, οι χρηματοδοτήσεις της ΕΤΕπ λειτουργούν ήδη ως γέφυρα προς τη νέα γενιά έργων ανθεκτικότητας που προωθεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με επίκεντρο τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, τη μείωση απωλειών νερού, ταμιευτήρες, λιμνοδεξαμενές και αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις. Σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν τόσο η ΕΥΔΑΠ όσο και οι ΔΕΥΑ και οι Περιφέρειες, με χαρτοφυλάκιο ώριμων και ημιώριμων έργων που εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 2,5 – 3 δισ. ευρώ.
Σε γεωγραφικό επίπεδο, τα μεγαλύτερα πακέτα έργων συγκεντρώνονται στην Αττική, τη Θεσσαλία, την Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου, με επιμέρους προγράμματα ύψους 700–800 εκατ. ευρώ για μητροπολιτικά και διαπεριφερειακά δίκτυα, περίπου 500 εκατ. ευρώ για αποκατάσταση και θωράκιση υποδομών σε περιοχές υψηλού πλημμυρικού κινδύνου και επιπλέον 300 – 400 εκατ. ευρώ για νησιωτικά συστήματα ύδρευσης με έντονη εποχική πίεση.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, το 2026 αποτελεί έτος ωρίμανσης και συμβασιοποίησης, με στόχο το μεγαλύτερο μέρος των έργων να έχει ενταχθεί έως τα τέλη του έτους και να περνά σε φάση υλοποίησης το 2027, ώστε να διασφαλιστεί η απορρόφηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και το νέο ΕΣΠΑ εντός των στενών ευρωπαϊκών χρονοδιαγραμμάτων.
Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι σε τεχνοκρατικό επίπεδο, τυχόν καθυστερήσεις το 2026 στην ωρίμανση, την αδειοδότηση και τη συμβασιοποίηση αυτών των έργων αυξάνουν τον κίνδυνο μη επίτευξης δεσμευτικών οροσήμων, περιορίζουν τη δυνατότητα μόχλευσης πρόσθετων κεφαλαίων και μεταθέτουν κρίσιμες παρεμβάσεις πέραν του 2027, με άμεσες επιπτώσεις στην απορροφητικότητα και στο συνολικό κόστος υλοποίησης.
