Κοινοτικά κονδύλια: Έρχεται η ημέρα της κρίσης - Το «λουκέτο» σε ταμεία και η σύνδεση κονδυλίων με μεταρρυθμίσεις

Λιγότερος από ένας μήνας απομένει μέχρι την αρχική επίσημη παρουσίαση της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό 2028-2034. Όπως φαίνεται και από τις τελευταίες πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, η λογική της διανομής των κονδυλίων όπως τη γνωρίζαμε έως σήμερα αλλάζει δραστικά.

Η κεντρικοποίηση των Ταμείων

Στο πλαίσιο της απλούστευσης των διαδικασιών, η πλειοψηφία παραδοσιακών ταμείων οδηγείται σε λουκέτο. Ό,τι γνωρίζαμε σήμερα ως Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), Ταμείο Συνοχής ή ΕΚΤ+ αναμένεται να «κεντρικοποιηθεί». Η λογική των επιχειρησιακών προγραμμάτων φαίνεται να εγκαταλείπεται και πλέον τα κράτη-μέλη θα πρέπει να διαχειριστούν εθνικά ή περιφερειακά πλάνα.

Η ένταξη των περιφερειακών πλάνων στο νέο σχεδιασμό ενδεχομένων να «χρυσώνει το χάπι» στις ευρωπαϊκές περιφέρειες και στην ευρωπαϊκή τοπική αυτοδιοίκηση αλλά το νέο πλαίσιο σε καμία περίπτωση δε θα θυμίζει το παλιό. Στα νέα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα, οι εκταμιεύσεις θα συνοδεύονται από την επίτευξη προβλεπόμενων στόχων και μεταρρυθμίσεων. Αυτό μπορεί να φαίνεται οικείο αν αναλογιστεί κάποιος το πλαίσιο λειτουργίας του Ταμείου Ανάκαμψης. Μπορεί όμως να αντιληφθεί και τις τεράστιες προκλήσεις που ενέχει η σταθερή διασύνδεση χρηματοδότησης με έργα και μεταρρυθμίσεις. Η τελευταία χρονιά της λειτουργίας του Ταμείου Ανάκαμψης π.χ. προβληματίζει τα περισσότερα κράτη μέλη που ήδη επιχειρούν -θα το πράξουν για ακόμη μία φορά και στο τέλος του χρόνου- να αναθεωρήσουν τα εθνικά τους πλάνα. Για την Ελλάδα π.χ. η τελευταία χρονιά του Ταμείου Ανάκαμψης συνδέεται περίπου με το 25% των πόρων που της αναλογούν.

Ανθρώπινο δυναμικό

Επίσης -και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό- το πλαίσιο του νέου κοινοτικού προϋπολογισμού επιφέρει αναπόφευκτα δραστικές αλλαγές σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού και στις Βρυξέλλες αλλά και στα κράτη – μέλη. Η κατάρτιση και κυρίως η εκτέλεση των εθνικών και περιφερειακών πλάνων προϋποθέτει δραστική αναπροσαρμογή του τρόπου με τον οποίο τα αρμόδια στελέχη έως σήμερα σε επίπεδο κεντρικής και τοπικής διακυβέρνησης εργάζονται. Καλούνται να προσαρμοστούν αναλόγως και ταχύτατα. Στην περίπτωση της Ελλάδας -η οποία δε φημίζεται για τη δεινότητα της δημόσιας διοίκησής της- η αλλαγή αυτή αναπόφευκτα θα προκαλέσει εντονότερους πονοκεφάλους και πολιτικές αντιπαραθέσεις σε διάφορα επίπεδα από ό,τι σε άλλα κράτη-μέλη.