Οι υποψήφιοι Επίτροποι και οι κόκκινες κάρτες του Ευρωκοινοβουλίου

Με τα μηνύματα να αποστέλλονται από πρωτεύουσες προς Βρυξέλλες και αντιστρόφως, ιδιωτικώς αλλά και δημοσίως μέσω δηλώσεων, βρισκόμαστε στην τελική ευθεία της αποστολής των ονομάτων των υποψηφίων Επιτρόπων των κρατών-μελών προς την Ursula Von Der Leyen. Έως το τέλος του μήνα το αργότερο, αυτά θα έχουν γίνει γνωστά.

Πολλές πρωτεύουσες, συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας, δεν είδαν με καλό μάτι το αίτημα της Προέδρου της Επιτροπής να προτείνουν έναν άντρα και μία γυναίκα για κάθε θέση. Κι αν αυτό δημιουργεί προβλήματα στην ίδια την πρόεδρο προκειμένου να πετύχει το στόχο της ισορροπημένης εκπροσώπησης ανδρών και γυναικών, υπάρχει ακόμη ένας -δυσκολότερος- σκόπελος που πρέπει να ξεπεραστεί: Οι ακροάσεις του φθινοπώρου στο Ευρωκοινοβούλιο. Στις Βρυξέλλες αναμένουν εξαιρετικά απαιτητικά debate, με θέμα τόσο τις πολιτικές των χαρτοφυλακίων όσο και την προσωπική πολιτική αξιολόγηση -το φάκελο- κάθε υποψηφίου.

Οι κόκκινες κάρτες του Ευρωκοινοβουλίου

Δε χρειάζεται να γυρίσουμε πολύ πίσω για να αντιληφθούμε το καθοριστικό του ρόλου των ακροάσεων του ερχόμενου Οκτωβρίου στις αρμόδιες Επιτροπές του Ευρωκοινοβουλίου. Στην πρώτη της θητεία, η Ursula Von Der Leyen είδε τρεις προτεινόμενους (designate) Επιτρόπους της να απορρίπτονται. Κι αν η περίπτωση της Ρουμάνας Rovana Plumb αλλά και αυτή του Ούγγρου László Trócsányi που καταψηφίστηκαν λόγω «σύγκρουσης συμφερόντων» αφορούσαν σε «περιφερειακά» κράτη-μέλη, αυτή της Γαλλίδας Sylvie Goulard προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση. Η Goulard απορρίφθηκε για λόγους «δεοντολογίας», ωστόσο κύκλοι των Βρυξελλών θεώρησαν ότι το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα επεδίωξε με αυτόν τον τρόπο να στείλει ένα αυστηρό πολιτικό μήνυμα στο νεοσύστατο τότε Renew που υποστήριζε ο Emmanuel Macron.

Την «κόκκινη κάρτα» του Κοινοβουλίου είχε δει και η πρώην πρωθυπουργός της Σλοβενίας Alenka Bratusek, το 2014, όταν ο Juncker συγκροτούσε τη δική του Επιτροπή. Την ίδια περίοδο, μάλιστα, αναγκάστηκε να αλλάξει χαρτοφυλάκιο στον Tibor Navracsics, Επίτροπο που πρότεινε η Ουγγαρία. Ο Navracsics διατήρησε την ευθύνη της Παιδείας, του Πολιτισμού και των πολιτικών για τους νέους, ωστόσο οι αρμοδιότητες για θέματα ιθαγένειας πέρασαν στο χαρτοφυλάκιο του τότε Έλληνα Επιτρόπου Δημήτρη Αβραμόπουλου.

Η πρώτη στην ιστορία και μία από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις «κόκκινης κάρτας» του Ευρωκοινοβουλίου καταγράφηκε το 2004 στην Επιτροπή Barroso, όταν ακόμη η ψήφος των Ευρωβουλευτών δεν ήταν δεσμευτική. Τότε, τα μέλη της αρμόδιας επιτροπής είχαν καταψηφίσει δύο φορές την επιλογή του Ιταλού Rocco Buttiglione για το χαρτοφυλάκιο της Δικαιοσύνης. Θεωρήθηκε ως ένα ηχηρό μήνυμα στον τότε πρωθυπουργό της χώρας Silvio Berlusconi, ο οποίος πρότεινε για τη θέση έναν υποψήφιο που χαρακτήριζε εντός Ευρωκοινοβουλίου την ομοφυλοφιλία ως «αμαρτία» και ήθελε την παραδοσιακή θέση της γυναίκας «σπίτι της».

Τον ερχόμενο Οκτώβριο, η ψήφος στις αρμόδιες επιτροπές του Ευρωκοινοβουλίου όχι μόνο είναι δεσμευτική αλλά και κρίσιμη για τις ισορροπίες και τις πολιτικές προτεραιότητες της νέας θητείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι Ευρωβουλευτές μπορούν τόσο να απορρίψουν τις υποψηφιότητες όσο και να τις αξιολογήσουν ως ακατάλληλες για τα προτεινόμενα χαρτοφυλάκιά τους. Η εμπειρία αλλά και οι πληροφορίες από τις Βρυξέλλες θέλουν και πάλι 2-3 υποψηφίους να μην περνούν την ψηφοφορία μετά τις ακροάσεις τους. Συχνά οι «κόκκινες κάρτες» δικαιολογούνται από πολιτικές σκοπιμότητες. Πάντα όμως συνοδεύονται από μία εύλογη ερμηνεία. Σε κάθε περίπτωση, κρίσιμο είναι να μη δίνει κανείς δικαιώματα.