Για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, κάθε συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αποτελεί ευκαιρία να αναδείξει τη στενή σχέση που διατηρούν, ακόμη κι αν κατά καιρούς διαφωνούν. Αυτή τη φορά, όμως, το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό.
Και οι δύο ηγέτες βρίσκονται αντιμέτωποι με σημαντικές εκλογικές προκλήσεις τους προσεχείς μήνες και αναμένεται να συναντηθούν στον Λευκό Οίκο αύριο Τρίτη, τη στιγμή που τα συμφέροντά τους φαίνεται να αποκλίνουν αισθητά όσον αφορά τον πόλεμο με το Ιράν.
- Διαβάστε ακόμα - Εκλογές στο Ισραήλ: Μπορεί ο Νετανιάχου να διατηρήσει την εξουσία;
Ο Νετανιάχου, ο οποίος υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των βουλευτικών εκλογών του φθινοπώρου στο Ισραήλ, βρίσκεται υπό πίεση να αποδείξει στο εγχώριο ακροατήριό του ότι εξακολουθεί να διατηρεί στενή και αποτελεσματική σχέση συνεργασίας με τον Τραμπ, παρά τις μεταξύ τους διαφωνίες, επισημαίνουν αναλυτές. Από την πλευρά του, ο Τραμπ εισέρχεται στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ τον Νοέμβριο έχοντας επιβαρυνθεί πολιτικά από έναν αντιδημοφιλή πόλεμο, στον οποίο πολλοί θεωρούν ότι οδηγήθηκε εξαιτίας του Ισραήλ, γεγονός που έχει προκαλέσει εντάσεις στις σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.
Διαφορετικές επιδιώξεις
Κανένας από τους δύο ηγέτες δεν κατάφερε να επιτύχει τους πολεμικούς στόχους που είχαν θέσει κατά τη διάρκεια της κοινής στρατιωτικής τους εκστρατείας εναντίον του Ιράν, η οποία ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου: ούτε τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης ούτε την ανατροπή του αυταρχικού θεοκρατικού καθεστώτος της χώρας.
«Βλέπουμε ότι ο Τραμπ ενδιαφέρεται να επιτευχθεί μια συμφωνία», δήλωσε στους NYT ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, πρώην διοικητής της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών και ειδικός σε θέματα Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Τελ Αβίβ. «Το Ισραήλ δεν θέλει καν να ακούσει για μια συμφωνία, επομένως δεν υπάρχει σύγκλιση συμφερόντων», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ισραηλινή ηγεσία θεωρεί προτιμότερη την επιστροφή στις πολεμικές επιχειρήσεις, καθώς οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν θα ενισχύσει το καθεστώς στην Τεχεράνη, το οποίο το Ισραήλ επιδιώκει να ανατραπεί.
Στην τελευταία φάση των συγκρούσεων με το Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να ενεργήσουν ουσιαστικά μόνες τους, ενώ ήδη από νωρίτερα είχαν αφήσει σε μεγάλο βαθμό το Ισραήλ - σύμμαχό τους στον πόλεμο - εκτός των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Ενώ το Ισραήλ επικεντρώνεται στις - κατά την εκτίμησή του - ενδεχομένως υπαρξιακές απειλές που απορρέουν από τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, ο Τραμπ δίνει προτεραιότητα στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού για τη μεταφορά πετρελαίου.
Σχέση με έντονες διακυμάνσεις
Αναλυτές εκτιμούν πάντως ότι, ακόμη κι αν ο Τραμπ αποφασίσει να επεκτείνει τις στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν, ενδέχεται να επιθυμεί να διατηρήσει το Ισραήλ στο περιθώριο των επιχειρήσεων.
«Η ειρωνεία», δήλωσε ο Σιτρινόβιτς, «είναι ότι ο Νετανιάχου είχε πει στον Τραμπ πως ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο πρώην ανώτατος ηγέτης του Ιράν, "έπρεπε να σκοτωθεί", ώστε να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Τώρα υπάρχει ένας νέος Αγιατολάχ Χαμενεΐ και το Ισραήλ υποστηρίζει ξανά ότι το Ιράν πρέπει να εμποδιστεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα».
Ο Νετανιάχου, του οποίου η επίσκεψη στις Ηνωμένες Πολιτείες προγραμματίστηκε έτσι ώστε να μπορέσει να παραστεί και στην επιμνημόσυνη τελετή για τον γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, προβάλλει εδώ και χρόνια τη στενή σχέση του με τον Τραμπ ως βασικό στοιχείο των προεκλογικών του εκστρατειών στο Ισραήλ. Ωστόσο, η σχέση αυτή παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις τους τελευταίους μήνες και, πρόσφατα, φαινόταν να βρίσκεται σε ένα από τα χαμηλότερα σημεία της.
Ο Τραμπ έχει περάσει από το να επαινεί τον Νετανιάχου ως σπουδαίο ηγέτη σε περίοδο πολέμου στο να τον υποτιμά, λέγοντας: «Θα κάνει ό,τι θέλω να κάνει». Επιβεβαίωσε επίσης ότι τον είχε χαρακτηρίσει «τρελό» σε τηλεφωνική συνομιλία, ενώ σε άλλη περίπτωση τον αποκάλεσε «πολύ δύσκολο άνθρωπο».
Ο Νετανιάχου έχει επιλέξει να τηρήσει διπλωματική σιωπή. Ωστόσο, η προκαταρκτική συμφωνία που προώθησε ο Τραμπ τον προηγούμενο μήνα για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν προκάλεσε έντονη ανησυχία στο Ισραήλ, καθώς θεωρήθηκε ότι δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις ανάγκες ασφαλείας της χώρας.
Οι πιστοί υποστηρικτές του Νετανιάχου αντέδρασαν εξαπολύοντας σφοδρές επιθέσεις εναντίον του Αμερικανού προέδρου και των κορυφαίων συνεργατών του.
Στη συνέχεια, ο Τραμπ υπέγραψε την περασμένη εβδομάδα συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για την ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος, γεγονός που στο Ισραήλ προκάλεσε φόβους ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιφερειακή κούρσα εξοπλισμών. Αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι η εφαρμογή της συμφωνίας θα εξαρτηθεί από την εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ισραήλ, ωστόσο οι Ισραηλινοί παρέμειναν δύσπιστοι.
Τα ανοικτά ζητήματα
Παρ' όλα αυτά, όσα διαδραματίζονται παρασκηνιακά μεταξύ των δύο ηγετών παραμένουν συχνά αδιαφανή και απρόβλεπτα. Σύμφωνα με αναλυτές, ο Νετανιάχου έχει καταφέρει και στο παρελθόν να επηρεάσει τον Τραμπ, γεγονός που καθιστά συχνά αδύνατο να διαπιστωθεί αν οι δύο άνδρες βρίσκονται σε μετωπική σύγκρουση ή αν συνεργάζονται παρασκηνιακά.
Ο Ιταμάρ Ραμπίνοβιτς, πρώην πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες και ομότιμος καθηγητής Ιστορίας της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, δήλωσε στους NYT ότι, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναλάβουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, «είναι σαφές ότι ο Τραμπ δεν επιθυμεί να φανεί πως ενεργεί σε συνεργασία με τον Νετανιάχου, διότι κάτι τέτοιο θα έμοιαζε με επανάληψη της αποτυχημένης επιχείρησης πριν από μερικούς μήνες».
Ωστόσο, πρόσθεσε, το Ισραήλ ενδέχεται τελικά να εμπλακεί, «διότι, εάν το Ιράν εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον του Ισραήλ, το Ισραήλ θα απαντήσει».
Υπάρχουν και άλλα ζητήματα στη Μέση Ανατολή στα οποία το Ισραήλ και η κυβέρνηση Τραμπ δεν συμμερίζονται κατ' ανάγκην τις ίδιες θέσεις και τα οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τον Νετανιάχου ενόψει των ισραηλινών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για τα τέλη Οκτωβρίου.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει περιορίσει τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της υποστηριζόμενης από το Ιράν οργάνωσης Χεζμπολάχ στον Λίβανο, ενώ παράλληλα ασκεί πιέσεις στο Ισραήλ να αρχίσει την απόσυρση των στρατευμάτων του από τον νότιο Λίβανο και τη Συρία.
Η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, η οποία επιτεύχθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση, έχει ουσιαστικά καταρρεύσει, ενώ η ένταση και η βία κλιμακώνονται στην κατεχόμενη από το Ισραήλ Δυτική Όχθη.
Στην Ουάσιγκτον, ο Νετανιάχου πιθανότατα θα επιδιώξει να δείξει ότι ενεργεί σε πλήρη συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς όμως να δώσει την εντύπωση ότι επιχειρεί να αξιοποιήσει την αμερικανική κυβέρνηση «στην υπηρεσία των συμφερόντων του Ισραήλ», δήλωσε ο Ραμπίνοβιτς.
«Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις όταν πρόκειται για το Ιράν και δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα στην ισραηλινή πολιτική», κατέληξε.
