Για πρώτη φορά πρόκειται να δημιουργηθεί στην Ελλάδα οικισμός υποστηριζόμενης διαβίωσης για νέες και νέους στο φάσμα του αυτισμού, μέσα από μια πρωτοποριακή πρωτοβουλία του Ιδρύματος Προστασίας Παιδιών και Νέων με Αναπτυξιακές Διαταραχές «Η Θεοτόκος», η οποία έχει ως συμπαραστάτες τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και την υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως.
Οι στόχοι του οικισμού ανεξάρτητης διαβίωσης
Η δημιουργία στέγης υποστηριζόμενης διαβίωσης μέσα στην κοινότητα με σκοπό την ανεξάρτητη και αξιοπρεπή διαβίωση των ατόμων με αναπτυξιακές διαταραχές αποτελεί όραμα του Ιδρύματος Θεοτόκος, εδώ και 60 χρόνια (που λειτουργεί) και πρόκειται να λάβει σάρκα και οστά με πολλαπλούς στόχους, όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Ιδρύματος Παναγής Καρέλλας.
Μέσα από τον οικισμό ανεξάρτητης διαβίωσης θα επιτευχθεί η ανάπτυξη των δεξιοτήτων της καθημερινής ζωής, η οικονομική διαχείριση, η κοινωνική συμμετοχή και η προσωπική αυτονομία σε πραγματικές συνθήκες διαβίωσης. Επίσης η στέγη θα συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτοεκπροσώπησης, ώστε οι ίδιοι οι ωφελούμενοι να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση των υπηρεσιών και των αποφάσεων που τους αφορούν.
Επιπλέον μέσα από την στέγη για τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού θα δημιουργηθούν θεσμοί συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στα όργανα διαβούλευσης και στα κέντρα λήψης αποφάσεων του Ιδρύματος, με προοπτική την ευρύτερη θεσμική εκπροσώπηση και θα προωθηθεί ένα μοντέλο διαβίωσης όπου τα άτομα με αναπηρία δεν αποτελούν απλώς αποδέκτες υπηρεσιών, αλλά ενεργούς πολίτες, συνδιαμορφωτές πολιτικών και ισότιμους συμμετέχοντες στη δημόσια ζωή, όπως επιβάλλει η συμπερίληψη.
Δύο ακόμα σημαντικές δράσεις: Υποστηριζόμενη λήψη αποφάσεων και στρατηγική συνεργασία με το ΕΚΠΑ
Στο πλαίσιο της υλοποίησης του θεσμού της συμπερίληψης προωθούνται και δύο ακόμα σημαντικά μέτρα, τα οποία περιλαμβάνουν την υποστηριζόμενη λήψη αποφάσεων (Supported Decision-Making) και μια στρατηγική συνεργασία με το ΕΚΠΑ, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Ιδρύματος Παναγής Καρέλλας. Αναφορικά με το πρώτο μέτρο, επίκειται η εφαρμογή της μεθοδολογίας της υποστηριζόμενης λήψης αποφάσεων (ΥΛΑ) σε όλο το φάσμα των υπηρεσιών του Ιδρύματος, με βάση τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία.
Κύριος στόχος είναι η ενδυνάμωση των ωφελούμενων ώστε να εκφράζουν τη βούλησή τους, να κατανοούν τις επιλογές τους και να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις με την κατάλληλη υποστήριξη. Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη εργαλείων, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και διαδικασιών που ενισχύουν την αυτοδιάθεση, την προσωπική αυτονομία και την ισότιμη συμμετοχή στην καθημερινή ζωή.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η εφαρμογή της προσέγγισης σε κρίσιμους τομείς, όπως η εκπαίδευση, η εργασία, η ανεξάρτητη διαβίωση, οι διαπροσωπικές σχέσεις και η σεξουαλικότητα. Έτσι, θα πραγματοποιηθεί η μετάβαση από το παραδοσιακό μοντέλο προστασίας σε ένα σύγχρονο μοντέλο δικαιωμάτων, ενδυνάμωσης και ενεργού συμμετοχής. Το επόμενο μέτρο, η στρατηγική συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) περιλαμβάνει την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας για τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την πρακτική εφαρμογή στον χώρο της αναπηρίας.
Στο Μνημόνιο περιλαμβάνονται οι εξής τομείς δράσης: Καταρχάς, η ανάπτυξη κοινών ερευνητικών, εκπαιδευτικών και καινοτόμων δράσεων στους τομείς της αναπηρίας, της τεχνολογίας και της κοινωνικής ένταξης. Επίσης η δημιουργία επιστημονικά τεκμηριωμένων εργαλείων και μεθοδολογιών που θα βελτιώνουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά και η προώθηση της μεταφοράς γνώσης από το Πανεπιστήμιο στην κοινωνία, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπτυξιακές διαταραχές. Στόχος του Μνημονίου Συνεργασίας αποτελεί και η ανάδειξη του Ιδρύματος «Η Θεοτόκος» ως πρότυπου πεδίου εφαρμογής και ανάπτυξης καλών πρακτικών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Η στήριξη σε αριθμούς, σαν κέντρο ημέρας και στην εξασφάλιση εργασίας
Το Ίδρυμα «Η Θεοτόκος» λειτουργεί σαν Κέντρο Ημέρας προσφέροντας εκπαίδευση και κατάρτιση στις νέες και τους νέους που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού, και μέσω των συνεργασιών του, με την αγορά εργασίας βρίσκει επαγγελματική αποκατάσταση στους ωφελούμενους. Η Θεοτόκος διαθέτει δυναμικότητα 378 θέσεων, παρέχοντας ένα ολοκληρωμένο φάσμα υπηρεσιών εκπαίδευσης, επαγγελματικής κατάρτισης, αποκατάστασης και κοινωνικής ένταξης για άτομα με αναπτυξιακές διαταραχές. Μέσα από τις υπηρεσίες υποστηριζόμενης απασχόλησης και τις συνεργασίες του με την αγορά εργασίας, περισσότερα από 220 άτομα έχουν τοποθετηθεί επιτυχώς σε θέσεις εργασίας, επιβεβαιώνοντας τον ουσιαστικό κοινωνικό αντίκτυπο των παρεμβάσεων του Ιδρύματος.
Παράλληλα, 97 άτομα υποστηρίζονται σήμερα μέσω των εξειδικευμένων υπηρεσιών υποστηριζόμενης εργασίας του προγράμματος «ΕργΑξία», λαμβάνοντας εξατομικευμένη συμβουλευτική, επαγγελματική προετοιμασία, υποστήριξη στην αναζήτηση και ένταξη σε θέση εργασίας, καθώς και συνεχή παρακολούθηση με στόχο τη διατήρηση της απασχόλησής τους. Η υποστήριξη παρέχεται τόσο στους ίδιους τους εργαζομένους όσο και στους εργοδότες, μέσα από συμβουλευτική, καθοδήγηση και πρακτική υποστήριξη για την ομαλή ένταξη, την προσαρμογή στο εργασιακό περιβάλλον και τη διαμόρφωση μιας σταθερής και βιώσιμης εργασιακής σχέσης.
