Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών στις αρχές του 2025, εξακολουθεί να μην αποδέχεται την ήττα του από τον Τζο Μπάιντεν στις προεδρικές εκλογές του 2020. Επικαλούμενος εκλογική νοθεία που ουδέποτε αποδείχθηκε, ο Τραμπ αρνείται σταθερά να αναγνωρίσει το εκλογικό αποτέλεσμα. Η εμμονή αυτή επανήλθε στο προσκήνιο κατά το χθεσινό διάγγελμά του προς το έθνος, αποκαλύπτοντας «πολύ σημαντικές πληροφορίες», όπως ο ίδιος τις χαρακτήρισε, σχετικά με τη διεξαγωγή εκείνων των εκλογών.
Παράλληλα, ο πρόεδρος εργάζεται για να διαμορφώσει το εκλογικό σύστημα προς όφελός του, σε μια προσπάθεια να πάρει πολιτική εκδίκηση για εκείνη την ήττα. Το νομοσχέδιο που προωθεί, με την ονομασία SAVE America Act, αποτελεί το πιο πρόσφατο επεισόδιο αυτής της στρατηγικής. Ο Τραμπ παρουσίασε συνοπτικά τους στόχους του κατά τους εορτασμούς της 4ης Ιουλίου για τη συμπλήρωση 250 ετών από την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Όλοι οι ψηφοφόροι θα πρέπει να επιδεικνύουν ταυτότητα. Όλοι θα πρέπει να προσκομίζουν αυτό το μικρό πράγμα που λέγεται “απόδειξη αμερικανικής υπηκοότητας”», δήλωσε. «Και δεν θα υπάρχουν πλέον επιστολικές ψήφοι, εκτός από περιπτώσεις ασθένειας, αναπηρίας, στρατιωτικής υπηρεσίας ή ταξιδιού. Έτσι δεν θα υπάρχει πλέον νοθεία στις εκλογές. Είναι πολύ απλό».
Εκ πρώτης όψεως, ο πυρήνας της πρότασης ενδέχεται να φαίνεται εύλογος. Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι οι Αμερικανοί υποστηρίζουν την υποχρέωση επίδειξης εγγράφου ταυτοποίησης κατά την ψηφοφορία. Θεσμικά, πάντως, η ευθύνη για την οργάνωση των εκλογών ανήκει στις πολιτείες. Ορισμένες έχουν ήδη θεσπίσει τέτοιες απαιτήσεις, όμως οι περισσότερες αρκούνται σε υπεύθυνη δήλωση του πολίτη, με την οποία βεβαιώνει ότι διαθέτει αμερικανική υπηκοότητα κατά την εγγραφή του στους εκλογικούς καταλόγους.
Εξαιρετικά σπάνια περιστατικά νοθείας
Πίσω από αυτή την πρόταση, σύμφωνα με τους επικριτές της, κρύβεται ένας σαφής πολιτικός στόχος, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ανάλυση της Le Monde. Στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπάρχει εθνική ταυτότητα και δεν διαθέτουν όλοι οι πολίτες διαβατήριο ή άδεια οδήγησης. Ακόμη και η έκδοση αντιγράφου πιστοποιητικού γέννησης μπορεί να απαιτεί χρόνο και χρήματα.
«Η μεταρρύθμιση αυτή θα καταστήσει δυσκολότερη τη συμμετοχή στις εκλογές για τους οικονομικά ασθενέστερους, τις μειονότητες και τους έγχρωμους πολίτες, οι οποίοι θεωρείται ότι ψηφίζουν συχνότερα τους Δημοκρατικούς», δήλωσε στη γαλλική εφημερίδα ο Ξαβιέ Περσάντ, σύμβουλος δημόσιας πολιτικής της οργάνωσης American Civil Liberties Union (ACLU).
Η προσπάθεια περιορισμού της επιστολικής ψήφου θα μπορούσε επίσης να πλήξει δυσανάλογα τους ψηφοφόρους της εργατικής τάξης, οι οποίοι είναι λιγότερο πιθανό να διαθέτουν ιδιωτικό μέσο μεταφοράς για να μεταβούν σε εκλογικό κέντρο. Στις εκλογές του 2024 περίπου ένας στους τρεις Αμερικανούς ψήφισε εξ αποστάσεως. Σε μια χώρα με τις γεωγραφικές αποστάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, η επιστολική ψήφος είναι συχνά ευκολότερη από τη μετακίνηση σε εκλογικό τμήμα και ταυτόχρονα οικονομικότερη στη διοργάνωσή της. Ορισμένες πολιτείες, όπως το Όρεγκον, διεξάγουν πλέον όλες τις εκλογικές διαδικασίες αποκλειστικά μέσω ταχυδρομικής ψήφου.
Ο Τραμπ, ωστόσο, χαρακτηρίζει τη διαδικασία αυτή «νοθεία μέσω επιστολικής ψήφου» και θεωρεί ότι είναι δυσκολότερο να ελεγχθεί, παρότι ο ίδιος ψήφισε ταχυδρομικά στις προκριματικές εκλογές της Φλόριντα τον Μάρτιο. Έχει επιχειρήσει με κάθε τρόπο να περιορίσει τη χρήση της, φθάνοντας στο σημείο να εκδώσει εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο ζητούσε από την Ταχυδρομική Υπηρεσία των ΗΠΑ να μην παραδίδει ψηφοδέλτια σε πολιτείες που αρνούνται να παραχωρήσουν τους εκλογικούς τους καταλόγους. Η υπηρεσία θα μπορούσε να συμμορφωθεί με την εντολή αυτή, παρά το γεγονός ότι δικαστήριο έχει αποφανθεί εναντίον της. Στην πραγματικότητα, όμως, μόνο το Κογκρέσο έχει τη συνταγματική αρμοδιότητα να ρυθμίζει την οργάνωση των ομοσπονδιακών εκλογών.
Εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, ο πρόεδρος επιδιώκει να συγκεντρώσει τα στοιχεία όλων των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι διαθέτουν αμερικανική υπηκοότητα. Παράλληλα, το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει ζητήσει από τις πολιτείες να παραδώσουν τους εκλογικούς τους καταλόγους για έλεγχο και ενδεχόμενη εκκαθάριση. Ορισμένες πολιτείες συμμορφώθηκαν, άλλες όχι, γεγονός που οδήγησε την κυβέρνηση Τραμπ στην άσκηση δικαστικών προσφυγών με στόχο να τις εξαναγκάσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τοπικοί αξιωματούχοι βρέθηκαν ακόμη και αντιμέτωποι με απειλές ποινικής δίωξης.
Ωστόσο, τα περιστατικά συμμετοχής μη πολιτών στις αμερικανικές εκλογές είναι εξαιρετικά σπάνια.
«Τα τελευταία τριάντα χρόνια έχουν καταγραφεί περίπου 100 εκατομμύρια ψήφοι και έχουν εντοπιστεί μόλις 39 περιπτώσεις εκλογικής απάτης», σημείωσε επίσης στη Le Monde ο Τζον Μάρτιν, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Quinnipiac του Κονέκτικατ.
Η δίκη των εκλογών του 2020
Ο Τραμπ εξακολουθεί να είναι αποφασισμένος να περάσει το SAVE America Act. Αν και το νομοσχέδιο έχει ήδη εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, εκκρεμεί ακόμη η συζήτησή του στη Γερουσία, όπου επίσης διαθέτει πλειοψηφία. Ωστόσο, ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές εμφανίζονται απρόθυμοι να το στηρίξουν, εκτιμώντας ότι η επιστολική ψήφος συχνά ευνοεί και το δικό τους κόμμα, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές.
Η στάση αυτή έχει προκαλέσει την έντονη δυσαρέσκεια του προέδρου. Ως αντίποινα, στις αρχές Ιουλίου αρνήθηκε να υπογράψει νομοσχέδιο που προωθούσε την πρόσβαση στη στέγαση. Επιδιώκει να ενσωματώσει το SAVE America Act σε άλλο νομοθέτημα ώστε να εγκριθεί ταχύτερα. Ακόμη όμως και αν το πετύχει, θεωρείται μάλλον απίθανο ο νόμος να τεθεί σε ισχύ εγκαίρως για τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
«Γιατί ο πρόεδρος επιμένει τόσο πολύ;» διερωτήθηκε ο Μάικλ Γουάλντμαν, πρόεδρος του Brennan Center for Justice, προοδευτικού ερευνητικού οργανισμού που προωθεί τη δημοκρατική διακυβέρνηση, σε άρθρο του στις 14 Ιουλίου.
«Ναι, επιχειρεί να ξαναδώσει τη μάχη των εκλογών του 2020. Και ορισμένες από τις αλλαγές που επιδιώκει, αν γίνουν νόμος, θα μπορούσαν να περιορίσουν το εκλογικό δικαίωμα εκατομμυρίων πολιτών. Όμως ο βασικότερος λόγος είναι ότι επιδιώκει να καλλιεργήσει φόβο, αμφιβολία και σύγχυση στους ψηφοφόρους», αναφέρει στη γαλλική εφημερίδα.
Μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να δημιουργήσει το υπόβαθρο για την αμφισβήτηση του αποτελέσματος των ενδιάμεσων εκλογών. Ήδη αρκετές πολιτείες που διοικούνται από Δημοκρατικούς έχουν ανακοινώσει ότι προετοιμάζονται να αντιδράσουν σε περίπτωση που η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρήσει να παρέμβει στην εκλογική διαδικασία.
Η έκβαση των εκλογών, οι οποίες παραδοσιακά αποβαίνουν εις βάρος του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία, καθίσταται ακόμη πιο αβέβαιη λόγω της εκτεταμένης αναδιάταξης των εκλογικών περιφερειών που έχει πραγματοποιηθεί σε αρκετές πολιτείες υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικανών, με στόχο την ευνοϊκότερη εκλογική μεταχείριση των δικών τους υποψηφίων.
Τα πιο ακραία στελέχη του προεδρικού περιβάλλοντος πιέζουν τον Τραμπ να υπογράψει εκτελεστικό διάταγμα που θα περιορίζει δραστικά την επιστολική ψήφο και θα καταργεί τη χρήση ηλεκτρονικών συστημάτων ψηφοφορίας, επικαλούμενα μια «εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης» που υποτίθεται ότι προκλήθηκε από ξένη ανάμειξη στις προεδρικές εκλογές του 2020.
Μέχρι στιγμής, ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος έχει απομακρύνει τους δύο τελευταίους επικεφαλής της Επιτροπής Εκλογικής Βοήθειας, επειδή δεν συμμορφώθηκαν με τις επιθυμίες του. Η ανεξάρτητη αυτή αρχή, η οποία δημιουργήθηκε για να υποστηρίζει τις πολιτείες στη διεξαγωγή των εκλογών, παραμένει πλέον ουσιαστικά ανενεργή.
Στις 3 Ιουλίου, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Μάουντ Ράσμορ, ο Τραμπ απηύθυνε έκκληση προς τους Ρεπουμπλικανούς βουλευτές: «Αν ψηφίσουμε αμέσως το SAVE America Act, τότε δεν θα χάσουμε εκλογές για τα επόμενα 100 χρόνια».
Τουλάχιστον ως προς αυτό, το μήνυμά του ήταν απολύτως σαφές, γράφει η Le Monde.
