«Θα κάνω ό,τι πρέπει να κάνω» εάν το Ιράν δεν τηρήσει τη συμφωνία με τις ΗΠΑ, επεσήμανε τη Δευτέρα ο Ντόναλντ Τραμπ. «Εάν το Ιράν δεν τηρήσει τη συμφωνία ή εάν (σ.σ. οι Ιρανοί) δεν συμπεριφέρονται σωστά, θα κάνω ό,τι πρέπει να κάνω», υπογράμμισε ο Aμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους. «Όσο το Ιράν μας σέβεται, δεν θα έχουμε κανένα πρόβλημα», συμπλήρωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, εκφράζοντας παράλληλα την ικανοποίησή του για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Ταυτόχρονα, απείλησε τα κράτη μέλη του NATO ότι δεν θα τα βοηθήσει αν το ζητήσουν, αιτιολογώντας τη θέση αυτή επειδή δεν υποστήριξαν τη στρατιωτική επιχείρηση που διέταξε εναντίον του Ιράν. «Δαπανήσαμε όλα αυτά τα χρήματα. Και μετά, όταν ίσως θέλαμε βοήθεια για κάτι μικρό (...) είπαν ‘όχι, θα προτιμούσαμε να μη βοηθήσουμε’», έσπευσε να συμπληρώσει.
«Ήταν ηλίθιο το ότι το είπαν αυτό, διότι θα μπορούσαμε επίσης να το πούμε αυτό, και μπορεί να το πούμε», πρόσθεσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ σε δηλώσεις του στον διεθνή Τύπο στο Οβάλ γραφείο. Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συμμετάσχει στην επόμενη σύνοδο των 32 κρατών μελών του οργανισμού του συμφώνου του βόρειου Ατλαντικού, στην Τουρκία τον Ιούλιο.
Επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν: Η Τεχεράνη θα διαχειρίζεται τα Στενά του Ορμούζ
Παράλληλα, η Τεχεράνη επανέλαβε πως έχει σκοπό να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, παρά την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον πως προχωρά σε αναστολή κάποιων από τις κυρώσεις της, ειδικά στο πετρέλαιο, στο πλαίσιο των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Οι συνομιλίες που διεξήχθησαν το σαββατοκύριακο στην Ελβετία επέτρεψαν να τεθούν «πολύ στέρεες βάσεις για να καταλήξουμε επιτυχώς σε οριστική συμφωνία», έκρινε με ικανοποίηση ο Τζέι Ντι Βανς.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος ανακοίνωσε παράλληλα την αναστολή για δυο μήνες των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο. Ωστόσο ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, τόνισε χθες Δευτέρα ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν θα επανέλθει στην προπολεμική κατάσταση, αλλά θα είναι η χώρα του αυτή που θα συνεχίσει να «διαχειρίζεται» τη θαλάσσια οδό στρατηγικής σημασίας, ανέφερε κρατικό μέσο ενημέρωσης.
Οι διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα, ήταν ελεύθερες από οποιονδήποτε έλεγχο προτού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν στο Ιράν την 28η Φεβρουαρίου. Όμως «η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ δεν θα είναι ποτέ αυτή που ήταν πριν από τον πόλεμο», επέμεινε ο κ. Γαλιμπάφ, τονίζοντας πως το Ιράν θα είναι αυτό που θα το «διαχειρίζεται».
Η Τεχεράνη ανέφερε πως κατέληξε σε συμφωνία στην Ελβετία με τους Αμερικανούς για την «άμεση» αποδέσμευση ιρανικών πόρων αξίας 12 δισ. δολαρίων που είχαν παγώσει στο εξωτερικό. Θα διατεθούν «σε δυο δόσεις των 6 δισ. δολαρίων», διευκρίνισε ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας στις τεχνικές συνομιλίες Καζέμ Γαριμπαμπαντί. Ο κ. Βανς τόνισε από την άλλη πως η χώρα του θα εξασφαλίσει πως όποιοι πόροι τυχόν αποδεσμευτούν «δεν θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας».
Τέσσερις ιρανικές ομάδες εργασίας για συνομιλίες με ΗΠΑ
Οι τεχνικές συνομιλίες στην Ελβετία, ολοκληρώθηκαν με τον σχηματισμό ομάδων εργασίας, αφιερωμένων ιδίως στο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας και στις διαδικασίες άρσης των αμερικανικών κυρώσεων. Μετά τις διαβουλεύσεις που αποτελούσαν συνέχεια των συνομιλιών της Κυριακής «αποφασίστηκε να δημιουργηθούν τέσσερις ομάδες εργασίας», αφιερωμένες «στην άρση των κυρώσεων, στο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, στην ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, και στην επιτήρηση» της εφαρμογής όσων συμφωνούνται, επεσήμανε ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, ειδικευμένος σε νομικές υποθέσεις.
Ο Γαλιμπάφ στο Ομάν
Ο κύκλος των διαπραγματεύσεων που άρχισε το Σαββατοκύριακο στην Ελβετία τροφοδότησε ελπίδες πως θα τερματιστεί με διάρκεια ο πόλεμος. Οι διαπραγματεύσεις, στις οποίες διαδραματίζουν ρόλο μεσολαβητών το Πακιστάν και το Κατάρ, αναμένεται να οδηγήσουν σε οριστική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών, ανανεώσιμης αν τα μέρη κρίνουν πως απαιτείται.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναμένεται σήμερα να επισκεφτεί επίσημα το Ισλαμαμπάντ, ανέφερε η διπλωματία του Πακιστάν. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο από την πλευρά του αναμένεται από σήμερα ως μεθαύριο Πέμπτη στα ΗΑΕ, στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ, επιβεβαίωσαν οι υπηρεσίες του στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Η ομάδα των διαπραγματευτών του Ιράν, υπό τον κ. Γαλιμπάφ, μετέβη στο Ομάν, για να συζητήσει συγκεκριμένα για τη διαχείριση του στενού του Ορμούζ, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA. Υπό πίεση για να βάλει τέλος στον πόλεμο που μείωσε την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών, η Ουάσιγκτον πολλαπλασιάζει τις χειρονομίες της προς την Τεχεράνη.
Σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο, τον κυριότερο πόρο της Ισλαμικής Δημοκρατίας, «όλες οι συναλλαγές» που αφορούν την παραγωγή, την πώληση και την μεταφορά υδρογονανθράκων ιρανικής προέλευσης «επιτρέπονται ως την 21η Αυγούστου», ανέφερε το αμερικανικό ΥΠΟΙΚ. Σύμφωνα με τον κ. Βανς, σε αντάλλαγμα η Τεχεράνη δέχτηκε να προσκαλέσει εκ νέου επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ, μέρος του συστήματος του ΟΗΕ), κάτι πάντως που δεν έχει επιβεβαιωθεί από την ιρανική πλευρά.
«Πρώτη αληθινή δοκιμασία»
Οι επιθεωρήσεις αυτές, που είχαν αρχίσει δυνάμει της συμφωνίας του 2015 --επισήμως, του κοινού ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης (ΚΟΣΔ)-- που έκανε κομμάτια και πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων ο κ. Τραμπ το 2018, ανεστάλησαν με απόφαση της Τεχεράνης όταν έγιναν οι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί στις εγκαταστάσεις αυτές τον Ιούνιο του 2025.
Οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ δεν έχουν μπορέσει έκτοτε να επισκεφθούν τις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις, κάτι που αφήνει να πλανώνται αμφιβολίες για το τι απέγιναν τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό που διέθετε η Ισλαμική Δημοκρατία, ζήτημα που προκαλεί έντονες αντεγκλήσεις με την Ουάσιγκτον. Η Τεχεράνη αρνείται πάγια πως έχει σκοπό να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, παραμένει ωστόσο αδιάλλακτη ως προς το δικαίωμά της να συνεχίσει να έχει πλήρες πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.
Στο μέτωπο του Λιβάνου, που η Τεχεράνη απαίτησε να συμπεριληφθεί στις συνομιλίες, αναγγέλθηκε η δημιουργία «κλιμακίου διαχείρισης συγκρούσεων» για να τερματιστεί ο πόλεμος ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στο Ιράν και κατηγορείται πως έσυρε τη χώρα στον πόλεμο στις αρχές Μαρτίου. Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν δέχτηκε τηλεφώνημα του Βανς για «την εδραίωση της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο, τον τερματισμό της ισραηλινής στρατιωτικής κλιμάκωσης και τα μέτρα που θα ληφθούν προς αυτό», γνωστοποίησαν οι υπηρεσίες του.
Η επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο, με σκοπό κατά την κυβέρνηση Νετανιάχου να προλαμβάνονται επιθέσεις της Χεζμπολάχ, έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 4.100 ανθρώπους στη λιβανική επικράτεια κι έχει μετατρέψει πάνω από ένα εκατομμύριο κατοίκους σε εσωτερικά εκτοπισμένους. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί κρίνει ότι η τήρηση της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο θα αποτελέσει «την πρώτη αληθινή δοκιμασία» για το αμερικανοϊρανικό μνημόνιο κατανόησης.
