Εκτός (όχι και τόσο συγκλονιστικού) απροόπτου, ΗΠΑ και Ιράν θα βρεθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ενάμιση μήνα από την έναρξη του πολέμου. Σε αυτόν τον ενάμιση μήνα, ΗΠΑ και Ισραήλ επέφεραν συντριπτικά πλήγματα στην πολεμική μηχανή του ιρανικού καθεστώτος και στις αμυντικές του υποδομές. Κι όμως, το Ιράν είναι ακόμα σε θέση να κρατά κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, να εξαπολύει πυραυλικές επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ και να πλήττει υποδομές χωρών του Κόλπου.
Οι ΗΠΑ εμφανίζονται έτοιμες να διαπραγματευτούν με το ίδιο καθεστώς που πριν από μερικές εβδομάδες διακήρυτταν ότι θα ανατρέψουν. Αυτό από μόνο του συνιστά μια πρώτη ήττα, όσο κι αν ο Ντόναλντ Τραμπ διαψεύδει ότι είχε θέσει ποτέ αυτόν τον στόχο και όσο κι αν οι συν αυτώ επιχειρούν να καλύψουν την αποτυχία πίσω από επιθετικές λεκτικές διατυπώσεις και αγοραίο λόγο.
Βεβαίως, για να υπάρξει σοβαρή αξιολόγηση της επιτυχίας ή μη της στρατιωτικής εκστρατείας των ΗΠΑ, θα πρέπει να υπάρξει αντιπαραβολή μεταξύ στόχων και αποτελεσμάτων. Όμως από την πλευρά του Λευκού Οίκου οι στόχοι από την έναρξη του πολέμου αλλάζουν κατά το δοκούν, με μοναδικό γνώμονα την προστασία του γοήτρου του Προέδρου. Η αξιοπιστία του οποίου έχει υποχωρήσει σε τέτοιο βαθμό που, όσο πιο πομπωδώς ανακηρύσσει εαυτόν ως τον «μεγάλο νικητή» του πολέμου, όσο περισσότερο επιμένει ότι «ο πόλεμος τελείωσε», τόσο περισσότερο ο υπόλοιπος κόσμος τείνει να πιστέψει το ακριβώς αντίθετο.
Σκόπιμη απόκρυψη και ασάφεια
Από τη στιγμή που ανακοινώθηκε η εκεχειρία των δύο εβδομάδων, δεν έγινε ποτέ γνωστή η βάση επί της οποίας θα συζητήσουν οι απεσταλμένοι του Αμερικανού Προέδρου με την ιρανική πλευρά. Οι Ιρανοί διέρρευσαν αρχικά ένα «σχέδιο 10 σημείων» που κανείς δε μπορούσε να πιστέψει ότι έγινε δεκτό από τις ΗΠΑ ως βάση συζήτησης.
Ένα εικοσιτετράωρο αργότερα, το μόνο που μάθαμε από την αμερικανική πλευρά είναι ότι εκείνο το σχέδιο «το πέταξε στα σκουπίδια» ο Ντόναλντ Τραμπ και ότι η αφετηρία των διαπραγματεύσεων είναι διαφορετική.
Αν και η αλήθεια συνήθως βρίσκεται κάπου στη μέση, το μόνο βέβαιο είναι ότι αυτή η μυστικοπάθεια από την πλευρά των ΗΠΑ διασφαλίζει το μέγιστο δυνατό περιθώριο επικοινωνιακών ελιγμών προκειμένου το επιτελείο Τραμπ να «πουλήσει» εκ των υστέρων το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, όποιο κι αν είναι αυτό, με τον πιο επωφελή τρόπο.
Σε αυτό το πλαίσιο ασάφειας εντάσσεται και η σύγχυση γύρω από το κατά πόσο η εκεχειρία αφορούσε όλα τα μέτωπα που συνδέονται με το Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Το Ισραήλ έσπευσε αμέσως να διαχωρίσει τη θέση του, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ξεχωριστό πολεμικό μέτωπο. Το Ιράν, αντίθετα, μιλά για παραβίαση της εκεχειρίας. Οι δύο εκδοχές δεν μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα. Κάπου υπάρχει απόκλιση στο τι συμφωνήθηκε, στο ποιος γνώριζε τι ή στο ποιος επέλεξε να αγνοήσει τη συμφωνία.
Τα πιθανά σενάρια είναι συγκεκριμένα. Είτε υπήρχε συμφωνία για όλα τα μέτωπα και η αμερικανική πλευρά δεν συντονίστηκε πλήρως με το Ισραήλ, ενδεχομένως επειδή ο Ντόναλντ Τραμπ πίεζε για δίαυλο διαπραγμάτευσης με το ιρανικό καθεστώς. Είτε υπήρχε συμφωνία και το Ισραήλ επέλεξε στην πράξη να κινηθεί διαφορετικά. Είτε δεν υπήρξε ποτέ τέτοια πρόβλεψη και η ιρανική πλευρά την προβάλλει εκ των υστέρων.
Όποια εκδοχή κι αν ισχύει, το συμπέρασμα είναι το ίδιο, ότι δηλαδή η εκεχειρία ξεκινά χωρίς σαφείς όρους και κάθε πλευρά επιχειρεί να διαμορφώσει το αφήγημα εκ των υστέρων.
Εσωτερική αμφισβήτηση
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ πληθαίνουν οι φωνές που περιγράφουν την έναρξη διαπραγματεύσεων με το ιρανικό καθεστώς ως μια «ταπεινωτική ομολογία ήττας». Και μόνο το γεγονός ότι στο «τραπέζι» πέφτει το ζήτημα του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ επισφραγίζει τη δυνατότητα της ιρανικής πλευράς να χρησιμοποιεί το κλείσιμό τους ως μοχλό πίεσης, όχι μόνο τώρα, αλλά πιθανότατα και στο μέλλον.
Πολιτικοί αναλυτές στις ΗΠΑ επισημαίνουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση υποτίμησε το επίπεδο κόστους που είναι διατεθειμένο να αντέξει το Ιράν. Το οποίο, στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, είναι λιγότερο πρόθυμο να εγκαταλείψει τους στόχους του απ’ όσο εκτιμά η Ουάσιγκτον. Σε ό,τι αφορά τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, η εικόνα που περιγράφουν δεν είναι εκείνη ενός ηγέτη που κλείνει έναν κύκλο επιτυχώς, αλλά ενός ηγέτη που προσπαθεί να διαχειριστεί το τέλος μιας επιλογής που δεν εξελίχθηκε όπως αναμενόταν. Επιπλέον, κάνουν λόγο για πλήγμα και στη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ, ως υπερδύναμης.
Στρατιωτικοί αναλυτές, αναλύοντας τον ασύμμετρο χαρακτήρα αυτής της σύγκρουσης, έχουν κατ’ επανάληψη τονίσει ότι οι ΗΠΑ πρέπει ουσιαστικά να εξουδετερώσουν πλήρως τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν για να θεωρηθεί ότι έχουν επιτύχει, ενώ το Ιράν αρκεί να διατηρήσει ένα μέρος των δυνατοτήτων του για να συνεχίσει να προκαλεί σημαντική ζημιά. Τονίζουν επίσης πως η απόφαση των ΗΠΑ να μπουν σε διαπραγμάτευση με το ιρανικό καθεστώς εκλαμβάνεται ως η πιο σαφής ένδειξη για το ότι τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως θα ανέμενε κανείς, λαμβάνοντας υπόψη τη στρατιωτική ισχύ των δύο πλευρών.
Υπενθυμίζεται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε θέσει ως προϋπόθεση για την έναρξη των διαπραγματεύσεων το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Αν, μέσα στις επόμενες ώρες, ξεκινήσει διάλογος ενώ τα Στενά παραμένουν στην πράξη κλειστά, τότε δεν θα πρόκειται απλώς για μία ακόμη αναδίπλωση, αλλά για παραχώρηση που αποδυναμώνει εκ των προτέρων τη διαπραγματευτική θέση των ΗΠΑ, πριν καν αρχίσει η διαδικασία.
