Αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ ενέτεινε τις απειλές του κατά του ΝΑΤΟ, εκφράζοντας την «οργή» του προς τους συμμάχους των ΗΠΑ που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο κατά του Ιράν.
Μάλιστα, την Τετάρτη, έφτασε και σε σημείο να δηλώσει πως εξετάζει το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη συμμαχία. Αν και στο διάγγελμά που απηύθυνε προς τον αμερικανικό λαό αργότερα την ίδια μέρα δεν επανέλαβε την απειλή του, τα σχόλιά του ήταν τα πιο έντονα έως τώρα.
«Θα συζητήσω την απέχθειά μου για το ΝΑΤΟ», δήλωσε πριν την ομιλία του, ενώ στη συνέχεια ανέφερε στο Politico πως «Είμαι απογοητευμένος μαζί τους, εάν ποτέ τους χρειαζόμουν δεν θα ήταν εκεί».
Παρά τις αιχμηρές του δηλώσεις, ο Τραμπ μέχρι στιγμής δεν έχει προβεί σε κάποια επίσημη κίνηση αποχώρησης, κάτι το οποίο σημειωτέον απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο. Ωστόσο, η επιλογή των λέξεων και η χρήση του «αυτοί» αντί για «εμείς» όταν μιλά για το ΝΑΤΟ στις παραπάνω αλλά και σε παλαιότερές του τοποθετήσεις όπως για παράδειγμα στα καλέσματά του για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, σηματοδοτούν την εικόνα μίας χώρας που πλέον δεν θεωρεί τον εαυτό της μέρος της συμμαχίας που η ίδια δημιούργησε 77 χρόνια πριν.
Σύμφωνα με το Politico, υπάρχουν πέντε «σενάρια»-οδοί που θα μπορούσε να ακολουθήσει ο Τραμπ για να κάνει πράξη τις απειλές του.
Σενάριο 1: Κλιμάκωση της ρητορικής
Η συνέχιση των απειλών, της κριτικής και της επιθετικής ρητορικής προς το ΝΑΤΟ αποτελεί ένα εξαιρετικά πιθανό σενάριο. Στην πράξη, ο Τραμπ θα συνέχιζε ότι κάνει μέχρι τώρα. Άλλωστε, έχει ήδη αμφισβητήσει τη ρήτρα συλλογικής άμυνας, γνωστή ως Άρθρο 5 και έχει εκφράσει αμφιβολίες ως προς το αν θα έστελνε αμερικανικά στρατεύματα προς υπεράσπιση των συμμάχων. συμμάχους. Αυτή την εβδομάδα, χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», προσθέτοντας πως αυτό το γνωρίζει και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν.
«Συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ είναι πολύτιμες κυρίως για την εμπιστοσύνη που εμπνέουν. Εάν δημιουργείς κάθε μέρα αμφιβολίες για τις δεσμεύσεις σου, αφαιρείς την ουσία του ΝΑΤΟ», ανέφερε ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν.
«Κάθε φορά που ο Αμερικανός πρόεδρος αμφισβητεί τη συμμαχία καταστρέφει σημαντικά την αξιοπιστία της αμυντικής και αποτρεπτικής στάσης του ΝΑΤΟ», δήλωσε η Gerlinde Niehus, ανεξάρτητη εμπειρογνώμονας ασφαλείας και πρώην μακροχρόνιος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ.
«Η αποτροπή λειτουργεί και ψυχολογικά στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τα πράγματα ο αντίπαλός σου. Αν εκείνος πιστεύει ότι είσαι αδύναμος τότε, φυσικά, αυτό αποτελεί ανοιχτή πρόσκληση προς τον Βλαντιμίρ Πούτιν και, σε κάποιο βαθμό, προς τον Σι Τζινπίνγκ να δοκιμάσουν την τύχη τους», πρόσθεσε.
Πάντως σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο Πεντάγωνο, η αίσθηση που επικρατεί είναι ότι οι απειλές του Τραμπ δεν είναι παρά η συνήθης τακτική του, ο οποίος εδώ και καιρό εκφράζει σκεπτικισμό απέναντι στο ΝΑΤΟ.
Σενάριο 2: Να πλήξει το ΝΑΤΟ εκ των έσω
Από την άλλη, ο Τραμπ θα μπορούσε να επιλέξει να κάνει «δυσκολέψει» τους συμμάχους εκ των έσω, δυσχεραίνοντας τη λειτουργία του χωρίς να προχωρήσει σε ανοιχτή ρήξη. Πρόκειται για μία τακτική που ήδη εφαρμόζει κατά κάποιο τρόπο.
Οι ΗΠΑ εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι όλα τα έγγραφα του ΝΑΤΟ απαιτούν ομοφωνία για να εγκριθούν, προκειμένου να εμποδίσουν εκθέσεις σε τομείς όπως η κλιματική αλλαγή και η ανθρώπινη ασφάλεια. Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, «οι εργασίες σχετικά με το τελευταίο θέμα έχουν ουσιαστικά σταματήσει».
Σύμφωνα με Αμερικανό διπλωμάτη, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά αν το ήθελε, παραλύοντας τις εργασίες σε πιο κεντρικές επιτροπές, όπως αυτές που ασχολούνται με την Ουκρανία και τη Ρωσία.
Επιπλέον, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αρνηθούν να καταβάλουν τις εισφορές τους στον κοινό προϋπολογισμό του ΝΑΤΟ που ανέρχεται σε περίπου 800 εκατ. ευρώ, ή το 15% του συνολικού ποσού. Ωστόσο, όπως ανέφερε ο Niehus, αν και κάτι τέτοιο θα ήταν «αποδιοργανωτικό», «δεν θα ήταν το τέλος του κόσμου» αν οι άλλοι σύμμαχοι αντικαθιστούσαν αυτή τη συνεισφορά.
Παράλληλα, εντός της κυβέρνησης Τραμπ σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η υιοθέτηση ενός μοντέλου «pay-for-play» που θα μπλόκαρες τους συμμάχους που δεν τηρούν τους στόχους των αμυντικών δαπανών από το να έχουν λόγο στις κοινές αποστολές και να ενεργοποιούν το Άρθρο 5.
Παρά το γεγονός πως δεν υπάρχει θεσμικός μηχανισμός επιβολής μιας τέτοιας πολιτικής, εκτιμάται ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εφαρμοστεί μέσω πολιτικής πίεσης.
Σενάριο 3: Απόσυρση των στρατευμάτων
Ένας άλλος τρόπος η Ουάσινγκτον να αποδυναμώσει το ΝΑΤΟ χωρίς επίσημη έξοδο θα ήταν να αποσύρει όλα τα στρατεύματα από την Ευρώπη.
Επί του παρόντος, οι ΗΠΑ διαθέτουν μεταξύ 67.500 και 85.000 στρατιώτες σε τουλάχιστον 31 μόνιμες βάσεις και 19 στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Ο Τραμπ εδώ έχει περιορισμένη ευελιξία: Σύμφωνα με νόμο του 2025, θα πρέπει να διατηρήσει 76.000 στρατιώτες στην Ευρώπη εκτός εάν η αποχώρηση είναι μικρότερη από 45 μέρες ή λάβει έγκριση από το Κογκρέσο.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι κάτι τέτοιο είναι λιγότερο πιθανό να συμβεί κυρίως γιατί ο Τραμπ επιδιώκει να κρατήσει στρατεύματα και στρατιωτικούς στόχους στην Ευρώπη για να έχει άμεση πρόσβαση σε περίπτωση συγκρούσεων όπως τώρα στο Ιράν.
Σενάριο 4: Σιωπηρή αποχώρηση
Ο Τραμπ θα μπορούσε να «γονατίσει» το ΝΑΤΟ, ακόμα και εάν δεν αποχωρήσει επίσημα. Στο λιγότερο ακραίο σενάριο, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποχωρήσουν από τον τετραετή κύκλο στρατιωτικού σχεδιασμού, ο οποίος καθορίζει τον εξοπλισμό και τον αριθμό των στρατευμάτων που κάθε μέλος πρέπει να διαθέσει στη Συμμαχία σε περίπτωση εισβολής.
Κάτι τέτοιο δεν θα επηρέαζε πρακτικά τις Αμερικανικές δεσμεύσεις αλλά στην πράξη θα τις πάγωνε στα επίπεδα του τελευταίου κύκλου, αφήνοντας τους Ευρωπαίους να καλύψουν σημαντικά κενά, συμπεριλαμβανομένης της αεροάμυνας, των πληροφοριών και του εναέριου ανεφοδιασμού.
Επιπλέον, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να μποϊκοτάρουν συναντήσεις του ΝΑΤΟ, ή ακόμα και να αποσύρουν την αντιπροσωπεία τους. Αυτό θα ήταν πολύ καταστροφικό, σύμφωνα με αναλυτές, καθώς θα παρέλυε στην ουσία τις εργασίες της συμμαχίας δεδομένου ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται ομόφωνα.
Εάν από την άλλη ο Τραμπ επιλέξει μία πιο επιθετική προσέγγιση, μπορεί να εξετάσει την ιστορία. Το 1966, η ο Γάλλος πρόεδρος Σαρλ ντε Γκωλ αποχώρησε από την ενοποιημένη διοίκηση του ΝΑΤΟ -όπως έκανε και η Ελλάδα για σύντομο χρονικό διάστημα το 1974.
Στο σενάριο αυτό, θα αποδυνάμωνε σημαντικά τη συμμαχία, δεδομένου του κεντρικού ρόλου των ΗΠΑ. Πρακτικά θα σήμαινε την απόσυρση όλων των αμερικανικών στρατευμάτων που έχουν τοποθετηθεί στο ΝΑΤΟ και την αναγκαστική παραίτηση του ανώτατου διοικητή της Συμμαχίας, του Αμερικανού στρατηγού Αλέξους Γκρίνκεβιτς.
Μέχρι στιγμής, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν ανησυχούν για αυτά τα σενάρια, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες.
Σενάριο 5: Πλήρης αποχώρηση
Το λιγότερο πιθανό σενάριο είναι η πλήρης αποχώρηση από το ΝΑΤΟ η οποία όμως συνοδεύεται από σημαντικά νομικά εμπόδια: Ο Τραμπ θα έπρεπε καταρχάς να εξασφαλίσει την έγκριση από τα δύο τρίτα της Γερουσίας για να προχωρήσει σε κάτι τέτοιο, προτού ενεργοποιήσει το Άρθρο 13 της ιδρυτικής συνθήκης της Συμμαχίας - μια διαδικασία που διαρκεί ένα έτος.
Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί επίσης να αποχωρήσει μονομερώς από συνθήκες - όπως έκανε το 2020, όταν αποχώρησε από τη συνθήκη «Open Skies» για την αμοιβαία επιτήρηση αεροσκαφών.
Τα αμερικανικά δικαστήρια θα μπορούσαν να εμποδίσουν την απόφαση, αν και σπάνια παρεμβαίνουν στην εξωτερική πολιτική.
Μία τέτοια κίνηση σίγουρα θα πυροδοτούσε κύμα αγωγών από Δημοκρατικούς είτε από Αμερικανούς πολίτες με δραστηριότητα στην Ευρώπη. Το Κογκρέσο δεν αποκλείεται να εμπλακεί αν κάποιο από τα δύο όργανα αλλάξει χέρια μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
«Έχω την αίσθηση ότι οι δικαστές είναι λιγότερο πρόθυμοι να ταχθούν στο πλευρό του μετά από ένα χρόνο υπερβολικών εξουσιαστικών ενεργειών», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος του Υπουργείου Άμυνας.
«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφή την απογοήτευσή του για το ΝΑΤΟ και άλλους συμμάχους και όπως τόνισε «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα το θυμούνται», υπογράμμισε η αναπληρώτρια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι.
