Την ώρα που τα βλέμματα όλων είναι στραμμένα στις διαφωνίες μεταξύ των χωρών μελών για το εάν θα στηριχθεί ο κλάδος ενέργειας, οι ηγέτες της ΕΕ «ακονίζουν τα μαχαίρια» για το Ουκρανικό μέτωπο, που παραμένει ανοικτό. Με την Ευρώπη αντιμέτωπη με δύο παράλληλες γεωπολιτικές κρίσεις, σε Ουκρανία και Ιράν, η αυριανή σύνοδος κορυφής της EE εξελίσσεται σε πεδίο έντονων συγκρούσεων και στρατηγικών διλημμάτων.
Η Ευρώπη εμφανίζεται άκρως διχασμένη ως προς τη στάση απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η ολοένα πιο περίπλοκη κατάσταση στην Ουκρανία δημιουργεί ένα δύσκολο περιβάλλον για συναίνεση και κοινές αποφάσεις. Και το θέμα είναι ότι η ατζέντα - για μια ακόμη φορά - διαμορφώνεται από την Ουάσιγκτον και όχι από την Ευρώπη.
Η ΕΕ βρίσκεται ανάμεσα στην ανάγκη να διατηρήσει τουλάχιστον μια στοιχειώδη διατλαντική συνοχή, ώστε να κρατήσει τις ΗΠΑ στο πλευρό της απέναντι στην Ρωσία και στην προσπάθεια να υπερασπιστεί, έστω και κατ’ επίφαση, τη σημασία του διεθνούς δικαίου.
Διαφορετικές οι θέσεις για την Ουκρανία
Μία ομάδα χωρών, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, πιέζει για αναφορά στο διεθνές δίκαιο στα συμπεράσματα της συνόδου, κάτι που θα αποτελούσε έμμεση κριτική προς τον Τραμπ και τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπένιαμιν Νετανιάχου. Ωστόσο, άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, αποφεύγουν κινήσεις που θα μπορούσαν να ενοχλήσουν την Ουάσιγκτον και να θέσουν σε κίνδυνο μια εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ ή άλλες στρατηγικές συνεργασίες στο μέλλον.
«Δεν θέλουμε εμπορική κλιμάκωση. Θέλουμε τις ΗΠΑ στην Ουκρανία, θέλουμε τις ΗΠΑ στο NATO. Αξίζει να ρισκάρουμε αυτά τα συμφέροντα για να είμαστε πιο αυστηροί στο Ιράν; Μέχρι στιγμής, όχι», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης στο Politico.
Την ίδια στιγμή, υπάρχει η δέσμευση για στήριξη του Κιέβου, αλλά αυτή έχει μπλοκαριστεί λόγω βέτο της Ουγγαρίας. Για το δάνειο των 90 δισ. ευρώ που συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο, «δεν θα υπάρξει συζήτηση», επιμένουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, καθώς θεωρείται δεδομένο. «Οι δεσμεύσεις έχουν αναληφθεί και δεν χρειάζεται επαναδιαπραγμάτευση», σημειώνουν, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα είναι η εφαρμογή τους.
Ωστόσο, τα κονδύλια παραμένουν παγωμένα και η Ουγγαρία, η οποία φαίνεται δυσαρεστημένη με την έγκριση τεχνικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο για την αποκατάσταση του αγωγού Ντρούζμπα, που την τροφοδοτεί με ρωσικό πετρέλαιο, πρέπει να πειστεί να άρει το βέτο της, χωρίς να είναι σαφές πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό, όπως σημειώνει το Politico.
Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, επανέρχεται στο προσκήνιο, απειλώντας να μπλοκάρει το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία και προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στους Ευρωπαίους ηγέτες. Εν όψει των εκλογών του επόμενου μηνός, ο Όρμπαν βασίζει την προεκλογική του στρατηγική στο υψηλό κόστος του πολέμου, με την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου να επαναφέρει μνήμες από το ενεργειακό σοκ του 2022, όταν οι αυξήσεις εκείνης της περιόδου ενίσχυσαν τα πολιτικά άκρα.
Σημειώνεται ότι οι χώρες μέλη της ΕΕ έχουν παράσχει περίπου 224,9 δισ. δολάρια σε στήριξη προς την Ουκρανία, εκ των οποίων τα 80,4 δισ. αφορούν στρατιωτική βοήθεια. Τον Δεκέμβριο του 2025, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν σε δάνειο 103,8 δισ. δολαρίων για την περίοδο 2026-2027.
Η στάση της ΕΕ απέναντι στο Ιράν
Ασαφής παραμένει και η στάση της ΕΕ απέναντι στη σύγκρουση στο Iράν. «Η συζήτηση θα είναι πολύ πρακτική», διαβεβαιώνουν μιλώντας στο Politico Eυρωπαίοι αξιωματούχοι, όμως και η απάντηση - που ακόμη δεν έχει διαμορφωθεί - πρέπει να είναι εξίσου πρακτική. «Χρειάζεται δέσμευση για τον μετριασμό της σύγκρουσης και των συνεπειών της», επισημαίνουν. Δεν πρόκειται μόνο για την οικονομική σταθερότητα, με τον κίνδυνο νέας πληθωριστικής έξαρσης και εκτίναξης των τιμών ενέργειας, αλλά και για τον κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης και νέου μεταναστευτικού κύματος.
«Αναμένουμε συγκεκριμένο συντονισμό των 27 για τη μείωση των εντάσεων και την επιστροφή στη διπλωματία, καθώς και σεβασμό του διεθνούς δικαίου από όλες τις πλευρές», αναφέρουν ευρωπαϊκές πηγές.
Η άνοδος των τιμών πετρελαίου ενισχύει τα έσοδα της Ρωσίας και κατ’ επέκταση τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ παράλληλα αυξάνει τη ζήτηση για αμερικανικά όπλα, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα για την Ουκρανία.
Αυτό δημιουργεί ευκαιρία αλλά και πρόκληση για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, η οποία καλείται να καλύψει αυξημένες ανάγκες. Ωστόσο, όπως παραδέχονται στελέχη του κλάδου, οι συγκρούσεις αυξάνονται ταχύτερα από την παραγωγική ικανότητα.
