Φωτογραφίες που αποτυπώνουν στιγμές από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944 εμφανίστηκαν προς πώληση στο eBay, φέρνοντας άγνωστο υλικό στη δημοσιότητα σχεδόν 82 χρόνια μετά.
Το πρωί της Δευτέρας, η δημοπρασία στο ebay φαίνεται να έχει διακοπεί, ενώ η ιστοσελίδα έχει προχωρήσει στην απόσυρσή τους.
Σύμφωνα με την αγγελία, το υλικό εντοπίστηκε σε άλμπουμ που αποδίδεται σε Γερμανό αξιωματικό, τον λοχία Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε σε μονάδα με έδρα τη Μαλακάσα κατά την περίοδο της Κατοχής.
Οι φωτογραφίες διατέθηκαν προς πώληση από Βέλγο χρήστη, χωρίς να είναι γνωστός ο φωτογράφος ή να συνοδεύονται από τεκμηρίωση που να επιτρέπει άμεση, ανεπιφύλακτη ταυτοποίηση.
Η ύπαρξη της δημοπρασίας έγινε γνωστή από ανάρτηση της σελίδας «Greece at WWII Archives» στο Facebook, η οποία δημοσίευσε τις εικόνες και πυροδότησε συζήτηση σε δύο επίπεδα: για τη γνησιότητά τους και για το ίδιο το γεγονός της εμπορικής διακίνησης ιστορικού υλικού που συνδέεται με εγκλήματα πολέμου.
Έκτοτε, βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια πλήρους ταυτοποίησης των προσώπων, διαδικασία που αναμένεται να ρίξει νέο φως στη μνήμη των εκτελεσμένων και στην ιστορική καταγραφή της περιόδου.
Οι αντιδράσεις
ΚΚΕ
Ο γγ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, απέστειλε την παρακάτω επιστολή προς τον πρόεδρο της Βουλής και τους υπουργούς Εσωτερικών και Πολιτισμού για τα φωτογραφικά ντοκουμέντα με τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές στην Καισαριανή.
«Προς:
τον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νικήτα Κακλαμάνη
τον Υπουργό Εσωτερικών, κ. Θεόδωρο Λιβάνιο
την Υπουργό Πολιτισμού, κ. Λίνα Μενδώνη
Αθήνα, 16/02/26
Κύριε Πρόεδρε,
Κυρία & Κύριε Υπουργέ,
Οι φωτογραφίες, που είδαν το φως της δημοσιότητας και αφορούν τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών, πριν την εκτέλεση τους από τους ναζί κατακτητές στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν ιστορικά τεκμήρια και ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας.
Αποτυπώνουν μια από τις κορυφαίες στιγμές της αντικατοχικής πάλης κι αντιστασιακής εποποιίας του λαού μας. Συνεπώς η θέση τους δεν είναι στο εμπόριο, σε ιδιωτικές συλλογές και δημοπρασίες με αβέβαιη την κατάληξη τους, αλλά στην πατρίδα μας ως αδιάψευστος μάρτυρας των ηρωικών αγώνων και θυσιών του ελληνικού λαού.
Τις τελευταίες ημέρες, άλλωστε, γινόμαστε μάρτυρες ενός πραγματικά συγκινητικού και πρωτόγνωρου παλλαϊκού αιτήματος, το οποίο εκφράζουν και πολλοί συγγενείς, απόγονοι των εκτελεσμένων, ζητώντας να υπάρχει κάποια πρωτοβουλία, έτσι ώστε τα ιστορικά αυτά ντοκουμέντα να επιστραφούν και να αποδοθούν στον ελληνικό λαό. Το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των εκτελεσμένων ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ και η θυσία τους είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του Κόμματός μας, κάνει για εμάς ακόμη μεγαλύτερη την ευθύνη να ανταποκριθούμε σε αυτό το αίτημα.
Δεδομένου ότι τα ντοκουμέντα αυτά βρίσκονται σε ηλεκτρονική δημοπρασία, θεωρούμε σημαντικό η Βουλή των Ελλήνων να προβεί σε όλες τις απαραίτητες νομικές και άλλες ενέργειες προκειμένου να σταματήσει η δημοπράτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών, που αποτελούν εκτός των άλλων και πειστήρια των ναζιστικών εγκλημάτων πολέμου κατά της χώρας μας, όπως επίσης και να περιελθουν αυτές στην κατοχή της Βουλής των Ελλήνων.
Στη συνέχεια και με γνώμονα την καλύτερη δυνατή αξιοποίησή τους προς όφελος της ιστορικής μνήμης και γνώσης και με τρόπο που να αρμόζει στη θυσία των εκτελεσμένων, τα συγκεκριμένα αρχεία θα πρέπει να αποδοθούν στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, το Δήμο Χαϊδαρίου και το ΚΚΕ, ανοιχτά και προσιτά στον λαό και τη νεολαία. Θυμίζουμε ότι στο ιστορικό αρχείο του ΚΚΕ βρίσκονται ήδη σημειώματα, γράμματα κι άλλα προσωπικά αντικείμενα των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής.
Στη διάθεση σας,
Δημήτρης Κουτσούμπας.
ΣΥΡΙΖΑ
Με ερώτηση στη Βουλή, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ζητά θεσμική προστασία του υλικού, τονίζοντας ότι πρόκειται για «πρωτογενές ιστορικό τεκμήριο εξαιρετικής εθνικής σημασίας».
Οι βουλευτές θέτουν συγκεκριμένα ερωτήματα προς τα αρμόδια Υπουργεία:
- Αν το Υπουργείο Πολιτισμού προτίθεται να κινήσει άμεσα τη διαδικασία χαρακτηρισμού του φωτογραφικού υλικού ως ιστορικού τεκμηρίου ιδιαίτερης εθνικής σημασίας, σύμφωνα με τον Ν. 3028/2002.
- Αν το Υπουργείο Παιδείας προτίθεται να εξετάσει την άσκηση δικαιώματος προτίμησης από το Ελληνικό Δημόσιο, σε περίπτωση μεταβίβασης ή δημοπράτησης, ώστε το υλικό να περιέλθει στην κυριότητα του κράτους και να ενταχθεί στα Γενικά Αρχεία του Κράτους ή σε άλλο δημόσιο φορέα.
- Αν, σε περίπτωση που το πρωτότυπο υλικό παραμείνει σε ιδιωτική κατοχή, θα διασφαλιστεί η ψηφιακή του αναπαραγωγή και η ελεύθερη δημόσια πρόσβαση, ώστε να ενταχθεί σε επίσημες δομές μνήμης και εκπαιδευτικά προγράμματα.
Η προστασία της ιστορικής μνήμης αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας. Οι Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναμένουν σαφή και συγκεκριμένη τοποθέτηση της κυβέρνησης για τις άμεσες ενέργειές της.
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, τόνισε ότι οι φωτογραφίες αποτελούν «ιστορική κληρονομιά όλου του ελληνικού λαού» και ότι η Πολιτεία οφείλει να τις αποκτήσει.
Όπως επεσήμανε:
«Οι συγκλονιστικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών της 1ης Μαΐου 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής αποτελούν ιστορική κληρονομιά όλου του ελληνικού λαού. Και μια σπουδαία υπενθύμιση ότι η ιστορία της χώρας μας γράφτηκε με αγώνες, αντίσταση και ιδανικά. Και με προσφορά και κόστος ζωής. Οι αγωνιστές και οι αγωνίστριες του ΕΑΜ, στάθηκαν όρθιοι απέναντι στον ναζισμό, υπερασπιζόμενοι την ελευθερία, τη δημοκρατία, την αξιοπρέπεια και το δίκιο του Λαού.
Αυτά τα ντοκουμέντα δεν είναι εμπόρευμα. Είναι η ιστορία μας. Η ελληνική Πολιτεία οφείλει να τα αποκτήσει και να τα αναδείξει ως αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορίας και της Παιδείας. Για εμάς η μνήμη είναι ευθύνη και δύναμη στον αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη που παραμένει πάντα επίκαιρος και αναγκαίος».
Νέα Αριστερά
Ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης, μίλησε για «συγκλονιστικό γεγονός» και υπογράμμισε ότι η Καισαριανή αποτελεί σύμβολο της Αντίστασης. Κάλεσε το Υπουργείο Πολιτισμού να κάνει ό,τι χρειάζεται ώστε οι φωτογραφίες να επιστρέψουν στην Ελλάδα.
Όπως ανέφερε σε ανάρτησή του, «κάθε φορά που επισκέπτομαι το Σκοπευτήριο και περνάω τον στενό διάδρομο προς τον χώρο των εκτελέσεων νιώθω το γνωστό ρίγος, που είμαι σίγουρος νιώθουμε όλοι και όλες. Γιατί η Καισαριανή συμπυκνώνει την κοινή ρίζα μας: το ανοξείδωτο μέταλλο της Αντίστασης, το πάθος για την ελευθερία, τη σφιγμένη γροθιά απέναντι στους φασίστες».
Συμπλήρωσε, ωστόσο, ότι «από χτες, η γροθιά αυτή έχει πάρει υπόσταση. Σε αυτή τη μικρή φωτογραφία με τα ρούχα των εκτελεσμένων και τον ανώνυμο ήρωα του λαού μας που υψώνει περήφανα τη γροθιά του, καθώς οδηγείται στον θάνατο».
«Ας το δουν αυτό οι κάθε λογής συκοφάντες της ΕΑΜικής Αντίστασης. Και μακάρι να τους κάνει να σιωπήσουν έστω και για λίγο», τονίζει και επισημαίνει ότι αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας και χρέος της Δημοκρατίας η Αθήνα να αποκτήσει Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, ενώ καλεί το Υπουργείο Πολιτισμού «να καταβάλλει κάθε προσπάθεια ώστε οι φωτογραφίες αυτές να έρθουν στην Ελλάδα». «Είναι το τραύμα μας. Είναι η μνήμη μας. Είναι ο οδηγός μας», καταλήγει.
Αλέξης Τσίπρας
Ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας απέστειλε επιστολή στον πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, προτείνοντας την αγορά των φωτογραφιών από το Ίδρυμα της Βουλής, ως «φόρο τιμής» και ως τεκμήριο του ηρωισμού των εκτελεσμένων.
Πιο αναλυτικά η επιστολή του Αλέξη Τσίπρα στον πρόεδρο της Βουλής:
Προς
Αξιότιμο
Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων,
Κύριο Νικήτα Κακλαμάνη
Αθήνα, 15 Φεβρουαρίου 2026
Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε
Θα έπεσαν προφανώς στην αντίληψή σας τα δημοσιεύματα, ότι πωλητής από το Βέλγιο έβγαλε σε δημοπρασία στο ebay φωτογραφίες, που κανείς δεν ήξερε την ύπαρξή τους και αφορούν τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την 1η Μάη του 1944, και σύμφωνα με τις ενδείξεις είναι αυθεντικές.
Πρόκειται για μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας. Οι Έλληνες πατριώτες που απεικονίζονται εκεί, τα πρόσωπα που δεν βολεύτηκαν παρά μόνο στον ήλιο και κανένας φόβος δεν τα αλλοιώνει λίγο πριν στηθούν στον τοίχο, δίνουν υπόσταση σε μια συγκλονιστική στιγμή της σύγχρονης ιστορίας μας.
Παίρνω λοιπόν το θάρρος να σας προτείνω, το Ίδρυμα της Βουλής να αγοράσει αυτές τις φωτογραφίες, ως φόρο τιμής στην αντίσταση και τους νεκρούς της, αλλά και ως τεκμήριο του ηρωισμού με τον οποίο ο ελληνικός λαός αντιμετώπισε τη λαίλαπα της ναζιστικής κατοχής.
Πιστεύω, όπως είμαι βέβαιος κι εσείς, αλλά και κάθε Ελληνίδα και Έλληνας, ότι οι τελευταίες στιγμές Ελλήνων πατριωτών, η απεικόνιση της τραγωδίας αλλά και του θάρρους τους, δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας.
Με εκτίμηση
Αλέξης Τσίπρας
