Το Ιράν είναι το βασικό ζητούμενο της βιαστικής επίσκεψης του Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο, ζητώντας τη διεύρυνση των αμερικανικών συνομιλιών με την Τεχεράνη ώστε να περιλαμβάνουν και άλλα ζητήματα, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες του Ισραήλ για μια ενδεχόμενη διπλωματική συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.
Οι απαιτήσεις του Iσραηλινού πρωθυπουργού είναι σαφείς: όχι πυρηνικοί πύραυλοι, όχι εμπλουτισμός, όχι βαλλιστικοί πύραυλοι και όχι χρηματοδότηση τρομοκρατίας. Το βασικό ερώτημα ωστόσο που προκύπτει είναι εάν ο Τραμπ έχει κρίνει ότι εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Αμερικής η σύναψη μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, τότε γιατί να συμφωνήσει να συναντηθεί τώρα με τον Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον, μόλις έξι εβδομάδες μετά την προηγούμενη συνάντησή τους;
Στην έβδομη συνάντησή του με τον Τραμπ από τότε που ο πρόεδρος επέστρεψε στην εξουσία πριν από σχεδόν 13 μήνες, ο Νετανιάχου θα επιδιώξει να επηρεάσει τον επόμενο γύρο των αμερικανικών συζητήσεων με το Ιράν, μετά τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Ομάν την περασμένη Παρασκευή, εν μέσω αυξημένων εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ έχει απειλήσει ότι θα προχωρήσει σε πλήγματα κατά του Ιράν εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, ενώ η Τεχεράνη έχει απαντήσει με υποσχέσεις αντιποίνων, ενισχύοντας τους φόβους για ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο. Έχει επανειλημμένα εκφράσει τη στήριξή του σε ένα ασφαλές Ισραήλ, διαχρονικά στενό σύμμαχο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και βασικό αντίπαλο του Ιράν.
Ανάμεικτα μηνύματα από Τραμπ
Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση Τραμπ έχει στείλει ανάμεικτα μηνύματα σχετικά με το τι ακριβώς θα αποδεχθεί από την Τεχεράνη. Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox Business ότι μια καλή συμφωνία με το Ιράν θα σήμαινε «όχι πυρηνικά όπλα, όχι πύραυλοι», χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες, ενώ σε συνέντευξή του στο Axios ανέφερε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής δεύτερης ομάδας κρούσης αεροπλανοφόρου, στο πλαίσιο μαζικής ενίσχυσης των αμερικανικών δυνάμεων κοντά στο Ιράν.
Το Ισραήλ ανησυχεί ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να επιδιώξουν μια περιορισμένη πυρηνική συμφωνία που δεν θα περιλαμβάνει περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν ούτε τερματισμό της ιρανικής στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις-πληρεξουσίους, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, σύμφωνα με το Reuters επικαλούμενο πηγές.
Ενδεχομένως να συζητηθεί και πιθανή στρατιωτική δράση σε περίπτωση αποτυχίας της διπλωματίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ωστόσο, ο Τραμπ δεν πρόκειται να επισπεύσει μια στρατιωτική εκστρατεία προτού ευθυγραμμιστούν σωστά όλες οι λεπτομέρειες και οι προϋποθέσεις, σύμφωνα με πολιτικούς σχολιαστές. Θα θελήσει να είναι βέβαιος ότι οι πληροφορίες και οι στόχοι έχουν συλλεχθεί και είναι ακριβείς, επιδιώκοντας οποιοδήποτε πλήγμα να είναι αποφασιστικό, οριστικό και όσο το δυνατόν πιο περιορισμένο, ώστε να «αποκεφαλίσει» το ισλαμικό καθεστώς.
Και, φυσικά, υπάρχει μια απομακρυσμένη πιθανότητα - όσο απίθανη και αδιανόητη κι αν είναι - το Ιράν να διαθέτει τουλάχιστον ένα επιχειρησιακά αξιοποιήσιμο πυρηνικό όπλο, είτε παραχθέν αυτόνομα είτε αποκτηθέν από το Πακιστάν, τη Βόρεια Κορέα ή την πρώην Σοβιετική Ένωση.
Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου βλέπει τώρα μια μοναδική ευκαιρία να διαλυθεί το ιρανικό βαλλιστικό οπλοστάσιο και να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη να σταματήσει τη στήριξη πολιτοφυλακών όπως η Χαμάς στη Γάζα, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη. Ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον θα πρέπει να προχωρήσει σε πλήγματα και να επιδιώξει την ανατροπή ενός θεοκρατικού καθεστώτος που αποτελεί ορκισμένο εχθρό των ΗΠΑ και του Ισραήλ εδώ και πάνω από 45 χρόνια.
Το Ιράν, που έχει αποκλείσει περιορισμούς στους πυραύλους του, δήλωσε ότι οι συζητήσεις της Παρασκευής περιορίστηκαν σε πυρηνικά ζητήματα.
Στην ατζέντα και η Γάζα
Στην ατζέντα θα βρίσκεται επίσης η Γάζα, με τον Τραμπ να επιδιώκει να προωθήσει συμφωνία κατάπαυσης του πυρός την οποία βοήθησε να επιτευχθεί. Η πρόοδος στο σχέδιό του 20 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου και την ανοικοδόμηση του κατεστραμμένου παλαιστινιακού θύλακα έχει βαλτώσει, καθώς παραμένουν μεγάλες διαφορές σε σύνθετα βήματα που προβλέπει, συμπεριλαμβανομένου του αφοπλισμού της Χαμάς καθώς οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρούν σταδιακά.
Παρότι ο Τραμπ και ο Νετανιάχου σε γενικές γραμμές ευθυγραμμίζονται και οι ΗΠΑ παραμένουν ο κύριος προμηθευτής όπλων του Ισραήλ, οι συζητήσεις της Τετάρτης ενδέχεται να φέρουν στην επιφάνεια εντάσεις.
Μέρος του σχεδίου του Τραμπ για τη Γάζα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης - κάτι που ο Νετανιάχου και ο κυβερνητικός του συνασπισμός, ο πιο δεξιός στην ιστορία του Ισραήλ, έχουν επί μακρόν απορρίψει.
Την επόμενη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να συγκαλέσει διεθνή διάσκεψη για τη συγκέντρωση δωρεών υπέρ της εμπόλεμης παλαιστινιακής επικράτειας. Δεν είναι σαφές εάν ο Νετανιάχου θα μεταβεί ξανά στην αμερικανική πρωτεύουσα. Εάν το πράξει, πιθανότατα θα βρεθεί απέναντι σε ηγέτες χωρών όπως η Τουρκία και το Κατάρ, τις οποίες το Ισραήλ θεωρεί πλέον αντιπάλους.
Θα υπάρξει συμφωνία στη συνάντηση;
Ο Λευκός Οίκος επιχείρησε να υποβαθμίσει τυχόν ρήγμα ενόψει της συνάντησης.
Ο Τζόναθαν Πάνικοφ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και νυν στέλεχος του Atlantic Council, δήλωσε στο Bloomberg ότι ο Νετανιάχου πιθανότατα θα πιέσει τον Τραμπ να μην αποδεχθεί μια αδύναμη συμφωνία με το Ιράν. «Το Ισραήλ ανησυχεί ότι η επιθυμία του προέδρου να διεκδικήσει μια νίκη μέσω μιας διαπραγματευμένης συμφωνίας θα υπερισχύσει των επιτόπιων επιπτώσεων και αποχρώσεων», είπε.
Πρόσθεσε ότι η σχέση Τραμπ–Νετανιάχου έχει γνωρίσει διακυμάνσεις, αλλά ο Ισραηλινός ηγέτης πιθανότατα θεωρεί πως η καλύτερη ευκαιρία επιτυχίας είναι να παρουσιάσει προσωπικά τις θέσεις του.
Οι κίνδυνοι οποιασδήποτε στρατιωτικής ενέργειας είναι σημαντικοί για τον Τραμπ. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι αμερικανικά πλήγματα θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν περιφερειακό πόλεμο, με αντίποινα κατά του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή. Αυτό έχει συμβάλει στην άνοδο του πετρελαίου Brent σχεδόν κατά 14% φέτος, πάνω από τα 69 δολάρια το βαρέλι.
Οι φόβοι για ακόμη υψηλότερες τιμές ενδέχεται τελικά να οδηγήσουν τον Λευκό Οίκο στην αναζήτηση διπλωματικής λύσης, ανέφεραν στρατηγικοί αναλυτές της RBC Capital Markets.
Ο Ντάνιελ Σαπίρο, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, βλέπει έναν πρόεδρο που δεν έχει ακόμη αποφασίσει οριστικά. «Θέλει μια συμφωνία, αλλά δεν μπορεί να εξασφαλίσει καλή συμφωνία», δήλωσε στο Bloomberg. «Απείλησε να τιμωρήσει το καθεστώς για τη δολοφονία διαδηλωτών, αλλά δεν μπορεί να το ανατρέψει. Και έφερε ισχυρή στρατιωτική δύναμη στη Μέση Ανατολή, αλλά προτιμά σύντομα, γρήγορα, ισχυρά πλήγματα και δεν θέλει να εμπλακεί σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο αλλαγής καθεστώτος».
Ιράν και ΗΠΑ είχαν συνάψει πυρηνική συμφωνία το 2015 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα. Ο Τραμπ αποχώρησε από αυτήν το 2018 και εγκαινίασε πολιτική «μέγιστης πίεσης» κατά του Ιράν, κίνηση που είχε στηρίξει ο Νετανιάχου.
Σε απάντηση, το Ιράν αύξησε ραγδαία τη δραστηριότητα εμπλουτισμού ουρανίου, πολύ πέραν των ορίων που προέβλεπε η συμφωνία του 2015. Έκτοτε, Τεχεράνη και Ουάσιγκτον βρίσκονται σε έντονη αντιπαράθεση για το ζήτημα.
