Στη στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης να επενδύσει συστηματικά στην πρόληψη, στην ενίσχυση των μηχανισμών Πολιτικής Προστασίας και στη θεσμική αναβάθμιση του κρατικού μηχανισμού αναφέρθηκε ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, στη συνέντευξή του στο ERTNews και την εκπομπή «Press Talk» με τον Απόστολο Μαγγηριάδη, το βράδυ της Δευτέρας.
Ο Υπουργός ξεκίνησε τη συζήτηση εκφράζοντας τα συλλυπητήριά του στις οικογένειες των θυμάτων της πρόσφατης τραγωδίας στην μπισκοτοβιομηχανία «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, τονίζοντας ότι από την πρώτη στιγμή βρέθηκε στο σημείο κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, σε στενή συνεργασία με τις εισαγγελικές αρχές, ώστε να διασφαλιστεί ο χώρος και να συλλεχθούν κρίσιμα στοιχεία. Όπως ανέφερε, έχουν οριστεί δύο πραγματογνώμονες, ηλεκτρολόγος και χημικός μηχανικός, οι οποίοι θα δώσουν σαφή εικόνα για τα αίτια της έκρηξης που οδήγησε στην πυρκαγιά και στους θανάτους.
Αναφερόμενος στα ακραία καιρικά φαινόμενα, ο κ. Κεφαλογιάννης σημείωσε ότι πλέον αποτελούν μια νέα κανονικότητα, επισημαίνοντας ότι «αυτό που πραγματικά πρέπει να κάνουμε για να είμαστε όσο το δυνατόν πιο έτοιμοι είναι να ρίξουμε όλο μας το βάρος στην πρόληψη, ώστε να μπορούμε να μετριάζουμε τις συνέπειες, με πρώτη μας προτεραιότητα να μην θρηνούμε ανθρώπινες ζωές». Υπογράμμισε ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να είναι απολύτως έτοιμο απέναντι στην κλιματική κρίση, μπορεί όμως να ενισχύσει την ανθεκτικότητά του μέσα από σχέδιο, προετοιμασία και έγκαιρη προειδοποίηση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης 112, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν αποτελεί εργαλείο μετακύλισης ευθυνών, αλλά μέτρο πρόληψης που εκδίδεται κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου, η οποία απαρτίζεται από μετεωρολόγους, υδρολόγους και εξειδικευμένους επιστήμονες. Όπως σημείωσε, στις δασικές πυρκαγιές το 112 εκδόθηκε μόλις στο 5,5% των περιπτώσεων, μόνο όταν υπήρχε πραγματικός και άμεσος κίνδυνος για ανθρώπινες ζωές.
Στο πεδίο της πρόληψης και της τεχνολογικής αναβάθμισης, ο Υπουργός αναφέρθηκε στο πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ, μέσω του οποίου ενισχύεται η εθνική βάση δεδομένων και αξιοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη για την πρόβλεψη και την εξέλιξη πλημμυρικών φαινομένων και δασικών πυρκαγιών. Παράλληλα, προανήγγειλε τη σύσταση υποεπιτροπής εκτίμησης πλημμυρικού κινδύνου, ώστε να καλυφθούν υφιστάμενα κενά και να υπάρξει μεγαλύτερη εξειδίκευση στην έγκαιρη προειδοποίηση.
Ο κ. Κεφαλογιάννης στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της ξεκάθαρης κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους, περιφερειών και δήμων, επισημαίνοντας ότι διαχρονικά υπήρχε σύγχυση και έλλειψη μηχανισμών που να διασφαλίζουν την εφαρμογή της πρόληψης στο πεδίο. Όπως εξήγησε, με το νέο νομοσχέδιο με τίτλο «Ενεργή Μάχη» οι δήμοι υποχρεώνονται να καταθέτουν σχέδια πρόληψης, στα οποία θα αποτυπώνονται τα ευάλωτα σημεία και οι κρίσιμες υποδομές, ενώ η ύπαρξη αυτών των σχεδίων θα συνδέεται με τη δυνατότητα χρηματοδότησης και αποκατάστασης μετά από φυσικές καταστροφές.
Αναφορικά με τις δασικές πυρκαγιές, ο κ. Κεφαλογιάννης παρουσίασε συγκεκριμένα στοιχεία που, όπως είπε, αποτυπώνουν τη βελτίωση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και την απόδοση των παρεμβάσεων πρόληψης. Όπως ανέφερε, «σε επίπεδο ευρωπαϊκής ηπείρου φέτος καήκανε πάνω από δέκα εκατομμύρια στρέμματα», όταν «ο μέσος όρος της εικοσαετίας στην Ευρώπη είναι τρία εκατομμύρια τετρακόσιες χιλιάδες στρέμματα», επισημαίνοντας ότι η φετινή εικόνα για την Ευρώπη ήταν συνολικά ιδιαίτερα επιβαρυμένη. Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι «δύο χώρες στην ευρωπαϊκή ήπειρο είχανε μείωση, η Κροατία και η χώρα μας», καταγράφοντας την Ελλάδα στις λίγες εξαιρέσεις σε μια χρονιά γενικευμένης αύξησης καμένων εκτάσεων.
Ο Υπουργός έφερε, επίσης, ενδεικτικά παραδείγματα από άλλες χώρες για να αναδείξει τη μεταβολή της κλιματικής πίεσης στην ήπειρο, αναφέροντας ότι «η Γερμανία είχε μία αύξηση το 700%», ότι στην Ιβηρική «600% αύξηση η Ισπανία» και ότι η Πορτογαλία κινήθηκε «στο 350% ή 360%», ενώ έκανε ειδική μνεία στο ότι «φέτος το Ηνωμένο Βασίλειο σε απόλυτο αριθμό στρεμμάτων είχε περισσότερες καμένες εκτάσεις από την Ελλάδα». Παράλληλα, τόνισε ότι «ήταν το δεύτερο θερμότερο και πιο δύσκολο καλοκαίρι» και ότι, ακόμη και με ενισχυμένες δυνατότητες, «καμία χώρα ποτέ δεν θα είναι στο 100% έτοιμη» απέναντι σε φαινόμενα πρωτόγνωρης έντασης.
Τόνισε τον ρόλο του προγράμματος ANTINERO, των ομάδων ΕΜΟΔΕ, της χρήσης drones για επιτήρηση, αλλά και της ενίσχυσης των εναέριων μέσων, επισημαίνοντας ότι σε κρίσιμες ημέρες ο μηχανισμός έφτασε στα όριά του, διαχειριζόμενος δεκάδες ταυτόχρονες πυρκαγιές.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ανθρώπινο παράγοντα, επισημαίνοντας ότι το 70% των πυρκαγιών οφείλεται σε ανθρώπινα αίτια, εκ των οποίων το 63% σε αμέλεια. Όπως σημείωσε, τα τελευταία χρόνια έχει αυστηροποιηθεί το πλαίσιο ποινών, με περισσότερες προφυλακίσεις, πρόστιμα και δημεύσεις περιουσιών, υπογραμμίζοντας ότι η ατομική ευθύνη είναι κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα της Πολιτικής Προστασίας.
Κλείνοντας, ο Υπουργός αναφέρθηκε στη συνολική αναβάθμιση του τομέα της Πολιτικής Προστασίας, σημειώνοντας ότι «έχουν γίνει πραγματικά άλματα» σε επίπεδο δομών, προσωπικού και τεχνολογίας, με την Ελλάδα να βρίσκεται πλέον στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης, χωρίς αυτό να σημαίνει εφησυχασμό, αλλά συνεχή προσπάθεια απέναντι σε ολοένα και πιο σύνθετους κινδύνους.
