Η ραγδαία αύξηση των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη δημιουργεί νέες επενδυτικές ευκαιρίες για τις αμυντικές βιομηχανίες, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και ένα κρίσιμο ζήτημα. Τα δημόσια κονδύλια από μόνα τους δεν επαρκούν για να χρηματοδοτήσουν την αναβάθμιση της παραγωγικής δυναμικότητας της αμυντικής βιομηχανίας.
Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι η επόμενη φάση ανάπτυξης του κλάδου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, κι αυτό εξηγεί ίσως και το γεγονός ότι στο Farnborough International Airshow έδωσαν τις προηγούμενες ημέρες το «παρών» εκατοντάδες στελέχη του χρηματοπιστωτικού κλάδου. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, περισσότεροι από 600 εκπρόσωποι τραπεζών, επενδυτικών κεφαλαίων και θεσμικών επενδυτών συμμετείχαν στη φετινή διοργάνωση, περίπου τριπλάσιοι σε σχέση με το 2025.
Με αυτά τα δεδομένα, η σκοπιμότητα ενός εγχειρήματος όπως η ίδρυση της Defense and Resilience Bank (DSRB) είναι προφανής. Πρόκειται για έναν οργανισμό που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής ανάπτυξης της αμυντικής βιομηχανίας, και για μια πρωτοβουλία στην οποία συμμετέχει εξ αρχής και η Ελλάδα, μέσω της Τρ. Πειραιώς.
Η Ευρώπη στο επίκεντρο
«Οι δημόσιες δαπάνες δεν θα είναι αρκετές και χρειάζεται να κινητοποιηθεί ιδιωτικό κεφάλαιο σε μεγάλη κλίμακα» ανέφερε σύμφωνα με το Reuters ο Cathal Deasy, global co-head επενδυτικής τραπεζικής της Barclays, προσθέτοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να κινηθούν ταχύτερα και να προσφέρουν μεγαλύτερη σαφήνεια προς τους επενδυτές.
Η Ευρώπη αποτελεί σήμερα την περιοχή με τη μεγαλύτερη αύξηση αμυντικών δαπανών διεθνώς, καθώς οι πόλεμοι και οι γεωπολιτικές εντάσεις ωθούν τις κυβερνήσεις σε πολυετή προγράμματα ενίσχυσης των αμυντικών τους δυνατοτήτων. Όπως σημειώνει σε ανάλυσή της η Barclays, οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 3% το προηγούμενο έτος, φθάνοντας τα 2,8 τρισ. δολάρια. Η Ευρώπη ξεχώρισε με άνοδο 16%, επίδοση σημαντικά υψηλότερη από κάθε άλλη περιοχή του κόσμου, ενώ αντίθετα οι αμυντικές δαπάνες των ΗΠΑ υποχώρησαν.
Η Barclays εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες θα συνεχίσουν να αυξάνονται με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 5% έως το 2030, δημιουργώντας ένα πολυετές περιβάλλον ισχυρής ζήτησης για τις εταιρείες του κλάδου.
Όταν οι ΗΠΑ εισήλθαν σε έναν αντίστοιχο «υπερκύκλο» αμυντικών δαπανών τη δεκαετία του 2000, οι μεγάλες αμερικανικές αμυντικές εταιρείες κατέγραψαν ετήσια αύξηση κερδών άνω του 20%. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών της Barclays, τα κέρδη των ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών θα μπορούσαν να κινηθούν με ανάλογους ρυθμούς. Μάλιστα, οι ίδιοι εκτιμούν ότι ο ευρωπαϊκός «υπερκύκλος» ενδέχεται να διαρκέσει περισσότερο από τον αντίστοιχο αμερικανικό, καθώς οι δύο βασικοί καταλύτες, οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και στο Ιράν, εκδηλώθηκαν με χρονική απόσταση τριών ετών, εντείνοντας τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών χωρών για την ασφάλειά τους.
Δεν αυξάνεται όμως μόνο το συνολικό μέγεθος των αμυντικών δαπανών. Ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών προϋπολογισμών κατευθύνεται πλέον στην αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού. Σύμφωνα με τη Barclays, το ποσοστό των αμυντικών δαπανών που αφορά εξοπλιστικά προγράμματα αυξήθηκε από 25% το 2022 στο 31% το προηγούμενο έτος, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών τους.
Οι ανάγκες χρηματοδότησης διογκώνονται
Η αύξηση των παραγγελιών σημαίνει ότι πολλές αμυντικές εταιρείες καλούνται να επεκτείνουν την παραγωγική τους ικανότητα και να ενισχύσουν ολόκληρη την εφοδιαστική τους αλυσίδα. Αυτό δημιουργεί την ανάγκη για πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.
Μιλώντας στο πρακτορείο Reuters, ο Amin Mansour, αντιπρόεδρος της ING, σημείωσε ότι η αυξανόμενη δραστηριότητα του κλάδου έχει ήδη οδηγήσει τις τράπεζες σε σημαντική ενίσχυση των ομάδων που ασχολούνται με χρηματοδοτήσεις στον τομέα της άμυνας. Ενδεικτικά, η ING διαθέτει σήμερα περίπου 50 τραπεζικά στελέχη που εργάζονται σε συμφωνίες χρηματοδότησης αμυντικών επιχειρήσεων, έναντι «ελάχιστων» πριν από πέντε χρόνια.
Πάντως, αρκετοί επενδυτές επισημαίνουν ότι η χρηματοδότηση εξακολουθεί να μην φτάνει εύκολα στις μικρότερες επιχειρήσεις του κλάδου, κυρίως λόγω της πολυπλοκότητας των διαδικασιών προμηθειών. Η διοχέτευση κεφαλαίων προς την εφοδιαστική αλυσίδα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση, δημιουργώντας σημεία συμφόρησης.
Πολυετής κύκλος
Οι αναλυτές της Barclays εκτιμούν ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία βρίσκεται εκ των πραγμάτων στην αρχή ενός πολυετούς κύκλου ανάπτυξης, ο οποίος δεν τροφοδοτείται μόνο από την αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών στην Ευρώπη αλλά και από την αυξημένη ζήτηση σε άλλες περιοχές της υφηλίου.
Όπως εξηγούν, η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ωθεί αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής σε έναν νέο κύκλο αναπλήρωσης στρατιωτικού εξοπλισμού. Παρότι οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος προμηθευτής της περιοχής, ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες αναμένεται επίσης να επωφεληθούν από την αυξημένη ζήτηση.
Σε κάθε περίπτωση γίνεται πλέον αντιληπτό ότι, προκειμένου να μετατραπεί αυτός ο νέος εξοπλιστικός κύκλος σε πραγματική παραγωγική επέκταση, θα απαιτηθεί σημαντική συμμετοχή τραπεζών, επενδυτικών κεφαλαίων και ιδιωτών επενδυτών, ώστε να χρηματοδοτηθούν τόσο οι μεγάλες αμυντικές εταιρείες όσο και οι μικρότεροι προμηθευτές που αποτελούν κρίσιμο κρίκο της ευρωπαϊκής αμυντικής αλυσίδας.
