Την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου στην ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής με «πρώτη στάση» τις Βόρεια Μακεδονία και Σερβία, για να ακολουθήσουν μεταγενέστερα Ουγγαρία και Σλοβακία περιλαμβάνει ως βασικό «ορόσημο» για την συνέχεια, η «ατζέντα» των Διαχειριστών και των όμορων κυβερνήσεων για την περαιτέρω ωρίμανση του project.
Τα αποτελέσματα της δημοπρασίας που πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιουλίου, υπό το νέο καθεστώς των μειωμένων ταριφών και των νέων προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας, επιβεβαιώνουν την σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την προώθηση ποσοτήτων φυσικού αερίου προς την περιοχή της Βαλκανικής με σημείο εκκίνησης την Ελλάδα και το ελληνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου.
Σε αυτή την κατεύθυνση, οι διαχειριστές συγκεντρώνονται σήμερα γύρω από το ίδιο τραπέζι προκειμένου να συζητήσουν τις προοπτικές να διευρυνθούν τα «σύνορα» του project με το «παρών» να δίνουν, πέρα από τους πέντε πρωτεργάτες του εγχειρήματος (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία) και ακόμη τέσσερις χώρες (Βόρεια Μακεδονία, Σερβία, Σλοβακία, Ουγγαρία), γεγονός που προσδίδει νέα στρατηγική και επιχειρησιακή διάσταση στο έργο του Κάθετου Διαδρόμου.
Ειδικότερα, όπως ανέφερε εχθές από το βήμα του του 30th Annual Government Roundtable του Economist, η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, σήμερα προγραμματίζεται τεχνική συνάντηση με την συμμετοχή των εννέα διαχειριστών ενώ μέρος θα πάρουν ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η Υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Iva Petrova, σε συνέχεια διμερούς συνάντησης ανάμεσα στους δύο αξιωματούχους.
Η ουσία της σημερινής συνάντησης
Η εν λόγω συνάντηση, όπως αναφέρουν πηγές με γνώση του θέματος, παρά την τεχνικό χαρακτήρα που έχει, αποτελεί μέρος των ευρύτερων συζητήσεων και διεργασιών που λαμβάνουν χώρα τους τελευταίους μήνες και αφορούν την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου με τον «θεμέλιο λίθο» να έχει τεθεί ήδη από τον Μάιο με την Τετραμερή Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και την Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ανάμεσα σε Ελλάδα, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία και Βουλγαρία.
«Πάμε να επεκτείνουμε αυτό που υπάρχει ενσωματώνοντας στον σχεδιασμό Σερβία και Βόρεια Μακεδονία» αναφέρουν χαρακτηριστικά πηγές του Διαχειριστή που συνομίλησαν με το insider, για να συμπληρώσουν ότι «το hardware του κάθετου διαδρόμου υπάρχει ήδη, δεν χρειαζόμαστε απαραίτητα νέες επενδύσεις ή νέα τμήματα αγωγών, παρά χρειαζόμαστε ανταλλαγή εμπειρίας».
Σε πρώτο χρόνο, όπως υπογραμμίζουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, η σημερινή συνάντηση αποσκοπεί κύρια στην ανταλλαγή εμπειρίας και απόψεων σχετικά με το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου, ώστε να οριστεί ακολούθως και ποια μπορεί να είναι η συμβολή της κάθε χώρας εκ των δύο νέων, στην προώθηση του project τόσο ως προς το κομμάτι των υποδομών όσο και ως προς το κομμάτι της αγοράς, μιας και πρόκειται για ένα έργο που χρήζει ευρύτερου συντονισμού και συνεργασίας για να λειτουργήσει αποτελεσματικά.
Αν και μένει να επιβεβαιωθεί από την εξέλιξη των πραγμάτων και την πρόοδο «επί του πεδίου», οι τρέχουσες διαβουλεύσεις φιλοδοξούν να καταλήξουν στην υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης με τις νέες χώρες τον Σεπτέμβριο στο Βελιγράδι, πράγμα που θα συμπέσει με την επίσκεψη του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρου Παπασταύρου στο πλαίσιο διμερούς συνάντησης με τον Σέρβο ομόλογό του.
Ένα συμπαγές και αυτόνομο «τετράγωνο»
Από την πλευρά του, το ελληνικό ΥΠΕΝ, όπως αναφέρουν πηγές με γνώση του θέματος, εστιάζει ως άμεση προτεραιότητα στην κατοχύρωση της συνεργασίας ανάμεσα σε Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία, αποσκοπώντας αυτό να αποτελέσει το «θεμέλιο» του Κάθετου Διαδρόμου για την περαιτέρω επέκτασή του προς τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης Σλοβακία και Ουγγαρία, καθώς και προς τα Δυτικά Βαλκάνια. «Αυτή την στιγμή βρισκόμαστε σε συζητήσεις για την πρώτη φάση του σχεδίου με τις υπόλοιπες να ακολουθούν στη συνέχεια» αναφέρθηκε χαρακτηριστικά για να συμπληρώσουν ότι δεν πρόκειται για εύκολο task δίχως προκλήσεις και δύσκολα σημεία.
Σε αυτή την βάση, οι διαχειριστές εμφανίζονται να δίνουν έμφαση στο τεχνικό σκέλος του project ώστε η όποια πολιτική στήριξη να αντιστοιχεί με ανάλογες πραγματικές δυνατότητες μεταφοράς φυσικού αερίου από χώρα σε χώρα χωρίς προσκόμματα και αγκυλώσεις. Τα παραπάνω συνιστούν «μονόδρομο» στην περίπτωση που η Ευρώπη επιμείνει στην οριστική απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο που σήμερα φτάνει και διαχέεται στην αγορά της Βαλκανικής μέσω του αγωγού TurkStream σε ποσότητες της τάξης των 16 bcm ετησίως με τον «μανδύα» του τούρκικου αερίου.
Ιχνηλασιμότητα και νέα έργα
Είναι ένα θέμα που θα πρέπει, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, να απασχολήσει συνολικότερα την Κομισιόν, καθώς έξι και πλέον μήνες από την απόφαση οριστικής κατάργησης του ρωσικού αερίου μέχρι το φθινόπωρο του 2027, αυτό βρίσκει εναλλακτικές οδεύσεις και τρόπους να φτάνει στην ευρωπαϊκή αγορά με τους χρήστες και ορισμένες χώρες να εμφανίζονται «αναποφάσιστοι» ως προς την «επόμενη μέρα» κι αν αυτή θα περιλαμβάνει ή όχι το ρωσικό φυσικό αέριο. Σε αυτή την βάση, η Κομισιόν καλείται να εξετάσει εκ νέου τις μεθόδους «ιχνηλασιμότητας» και να σφραγίσει τα «παράθυρα» που προκύπτουν για το ρωσικό αέριο είτε αυτό φτάνει στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω αγωγών είτε μέσω LNG.
Τον σχετικό χάρτη φυσικού αερίου της περιοχής, αναβαθμίζοντας τις δυνατότητες ανταλλαγής ποσοτήτων μεταξύ των τεσσάρων χωρών θα συμπληρώσουν τα νέα έργα που βρίσκονται υπό ανάπτυξη και αφορούν τον διασυνδετήριο αγωγό Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας (ολοκληρώνεται μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2027) και τον αγωγό Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας που προγραμματίζεται να περατωθεί εντός του ίδιου χρονικού ορίζονται.
Η εξαγωγική ικανότητα της Ελλάδας
Υπενθυμίζεται ότι η εξαγωγική ικανότητα της Ελλάδας προς τροφοδότηση της όδευσης του Κάθετου Διαδρόμου με φυσικό αέριο υπολογίζεται σήμερα στα 5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα με προοπτική να αυξηθεί σε βάθος εξαμήνου στα 8 bcm μετά την θέση σε πλήρη λειτουργία των σταθμών συμπίεσης σε Αμπελιά και Κομοτηνή.
Το νούμερο θα αυξηθεί περαιτέρω στα 9 bcm με την θέση σε λειτουργία του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας με ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει περαιτέρω αύξηση της δυναμικότητας στον εν λόγω αγωγό που στο καλύτερο σενάριο μπορεί να αυξήσει την εξαγωγική δύναμη πυρός της Ελλάδας στα 12 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου προς Βορρά με σημαντικές ποσότητες να διέρχονται κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου.
Η στρατηγική σύμπραξη AKTOR-Motor Oil
Να συμπληρώσουμε τέλος ότι η νέα επιχειρηματική κίνηση του Ομίλου AKTOR να αποκτήσει μερίδιο 50% στο τερματικό σταθμό Διώρυγα Gas του Ομίλου Motor Oil «εγγράφεται» οργανικά στον ευρύτερο σχεδιασμό του Κάθετου Διαδρόμου και την προοπτική της Ελλάδας να αποτελέσει βασική πύλη εισόδου LNG (αμερικανικού κατά βάση) για την Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ως γνωστόν, οι δύο εταιρείες υπέγραψαν πλαίσιο βασικών όρων συναλλαγής για την απόκτηση από την AKTOR ποσοστού 50% του μετοχικού κεφαλαίου της Διώρυγα Gas, φορέα κατασκευής και λειτουργίας πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με κύκλους της Motor Oil, το FSRU της Dioriga Gas, στους Αγίους Θεοδώρους, αποτελεί το πλέον ώριμο έργο της κατηγορίας του στην Ελλάδα, έχοντας εξασφαλίσει το σύνολο των απαιτούμενων αδειών και μελετών. Η υποδομή αναμένεται να προσθέσει αποθηκευτική δυναμικότητα LNG 170.000–210.000 κ.μ., ενισχύοντας σημαντικά την ευελιξία και την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος της χώρας.
Η ανάπτυξη του FSRU συμπληρώνει το υφιστάμενο δίκτυο ενεργειακών υποδομών της χώρας και δημιουργεί ανοικτή και ανταγωνιστική πρόσβαση σε νέες πηγές LNG, με οφέλη τόσο για την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και για τη διαμόρφωση ανταγωνιστικότερων συνθηκών στην αγορά φυσικού αερίου.
Η προτεινόμενη συμμετοχή του Ομίλου AKTOR συνιστά το επόμενο βήμα για την υλοποίηση ενός έργου που φιλοδοξεί να καταστήσει την Ελλάδα ακόμη ισχυρότερο ενεργειακό κόμβο για ολόκληρη την Ευρώπη και συμβάλλει στην χρηματοδοτική, τεχνική και επιχειρησιακή βάση του έργου, επιταχύνοντας την πορεία του προς την τελική επενδυτική απόφαση και την εμπορική λειτουργία.
