Η τιμή του πασχαλινού αρνιού, ήταν πάντοτε ένας μικρός πονοκέφαλος για τα ελληνικά νοικοκυριά. Αυτό, όμως, που μας έμαθε η παγκοσμιοποίηση, είναι ότι το ίδιο θέμα απασχολεί τα νοικοκυριά σε όλη την Μεσόγειο, ανεξαρτήτως θρησκείας.
Οι Χριστιανοί έχουμε τον «πονοκέφαλο» αυτό κάθε άνοιξη, την περίοδο του Πάσχα. Οι Μουσουλμάνοι έχουν τον ίδιο, λίγο αργότερα με τις γιορτές του Προφήτη. Αυτοί μάλιστα, έχουν επιπλέον θέματα να επιλύσουν, αναλόγως τοπικών αντιλήψεων. Κάποιοι λαοί κυρίως στη Βόρειο Αφρική, αγοράζουν ολόκληρο ζωντανό αρνί, το οποίο θυσιάζουν οι ίδιοι στον θεό, κάποιοι άλλοι αγοράζουν αρνί που έχει σφαχτεί υπό καθεστώς Χαλάλ, μιας πρακτικής που από οικονομικής απόψεως στοιχίζει έως και 50% πάνω από το συμβατικό σφαγείο.
Tα τραπέζια των εορτών, αποτελούσαν πάντοτε σε όλα τα πλάτη και μήκη της γης, μια οικονομική αιμορραγία, ανάλογη της οικονομικής κατάστασης του νοικοκυριού. Κάθε λαός, αναλόγως των θρησκευτικών πεποιθήσεών του, έχει και τα εορταστικά του γεύματα και συνήθειες. Εμείς το αρνί με συγγενείς και φίλους συχνά στο τόπο καταγωγής μας, οι Αμερικάνοι την γαλοπούλα την ημέρα των ευχαριστιών με την οικογένειά τους σπίτι τους.
Ο προγραμματισμός της εφοδιαστικής αλυσίδας
Η αλυσίδα που προμηθεύει τις τοπικές αγορές με τα απαραίτητα εορταστικά τρόφιμα (κυρίως κρέας) ή και συστατικά τροφίμων πχ κράνμπερι για τις ΗΠΑ, έχει περιλάβει τις καταναλωτικές αυτές ανάγκες στον ετήσιο προγραμματισμό της. Έτσι, τα σούπερ μάρκετ έχουν τον Δεκέμβριο, ως τον καλύτερο μήνα από πλευράς πωλήσεων λόγω των Χριστουγέννων. Η διατροφική ποικιλομορφία της περιόδου (αλλού προτιμούν γαλοπούλα αλλού χοιρινό, αλλού αρνί) και η βιομηχανοποίηση της παραγωγής των κάποιων κρεάτων, δημιουργούν όγκο δουλειάς αλλά όχι ελλείψεις. Αντίθετα το Πάσχα, η επικράτηση του αρνιού ως το αποκλειστικό έδεσμα, δημιουργεί μια ανελαστικότητα στην ζήτηση και «μπελά» να βρεθούν οι απαραίτητες ποσότητες αρνιού και μάλιστα σε ανταγωνιστικές τιμές.
Οι καταναλωτές, έχουν με τα χρόνια αποδεχθεί, ότι τα συνοικιακά κρεοπωλεία πωλούν το πασχαλινό αρνί αρκετά ακριβότερα από τα σούπερ μάρκετ και αυτά ακριβότερα από τις κεντρικές κρεαταγορές, όπου υπάρχουν. Αναγνωρίζουν άραγε ποιοτικές διαφορές (ο χασάπης της γειτονιάς μας προσέχει); Είναι θέμα ευκολίας (που να κουβαλάς ένα ολόκληρο αρνί από το κέντρο της Αθήνας); Το επιβάλει η οικογενειακή παράδοση (εμείς πάντοτε αγοράζουμε αρνί από εκεί);
Ό,τι και να συμβαίνει από τα παραπάνω, ο κάθε κρίκος της αλυσίδας, ξέρει ότι με τα χρόνια, έχει το μερίδιό του στο τραπέζι: το κρεοπωλείο της γειτονιάς χρειάζεται 30 αρνιά κάθε Πάσχα. Το σούπερ μάρκετ ορισμένες χιλιάδες, οι ταβέρνες 3 ή 5 αρνιά.
Κάθε εμπλεκόμενες έχει τις δικές του έγνοιες και προτεραιότητες
Όλοι φροντίζουν να προετοιμαστούν έγκαιρα για τις ημέρες αυτές. Πρώτα οι κτηνοτρόφοι, κανονίζουν τι γέννες των αρνιών τους με τρόπο τέτοιο ώστε να ικανοποιήσουν τη ζήτηση των πελατών τους. Άλλοι στα Νότια της χώρας να έχουν αρνιά τα Χριστούγεννα, κάποιοι άλλοι τις Απόκριες που οι ταβέρνες ξοδεύουν πολύ αρνί και φυσικά όλοι να έχουν το Πάσχα τόσα αρνιά, ώστε να καλύψουν τις ανάγκες του εμπόρου που συνεργάζονται.
Οι χονδρέμποροι ή τα μεγάλα κρεοπωλεία (κυρίως των επαρχιακών πόλεων που αγοράζουν κατευθείαν από παραγωγούς) προγραμματίζουν τις αγορές τους αρκετό καιρό πριν, προσπαθώντας κυριολεκτικά να μαντέψουν το πόσα αρνιά θα χρειαστούν: εάν τους μείνουν αρκετά αρνιά αδιάθετα, το οικονομικό κόστος μπορεί ακόμη και να ισοσκελίσει τα όποια κέρδη, αφού αμέσως μετά τις γιορτές κανείς δεν τρώει αρνί! Εάν όμως του λείψουν αρνιά, τότε και οι πελάτες τους θα δυσαρεστηθούν και οι ίδιοι θα έχουν χάσει έσοδα και κέρδος.
«Δηλώσεις αρνιών μέχρι Μ. Τετάρτη» βλέπετε σε ταμπέλες στα κρεοπωλεία. Προσπαθώντας αφενός να διασφαλίσουν ότι η πελατεία τους δεν θα μείνει χωρίς αρνί, αφετέρου οι ίδιοι να μη μείνουν με αδιάθετα αρνιά που δεν θα έχουν τι να τα κάνουν, οι κρεοπώλες προσπαθούν να τα βγάλουν κι αυτοί πέρα στις δύσκολες πασχαλινές συνθήκες. Για τα σούπερ μάρκετ, είναι ίσως πιο εύκολο να πουν στο πελάτη το Μ. Σάββατο ότι τα αρνιά τελείωσαν, αλλά αυτό θα σημαίνει οικονομική απώλεια για το ταμείο.
Ένας ολόκληρος κόσμος πίσω από τις βιτρίνες
Ανάμεσα σε αυτά που εμείς ως καταναλωτές βλέπουμε, υπάρχει ένας αθέατος κόσμος των μεταφορέων και σφαγέων που αρκετές ημέρες πριν πασχίζουν με εντατικούς ρυθμούς να καλύψουν τις ανάγκες της αγοράς. Τα ζώα μεταφέρονται στα σφαγεία με εξειδικευμένα φορτηγά και σε προκαθορισμένες αποστάσεις. Η φόρτωση κι εκφόρτωση αρνιών, είναι μια χρονοβόρα διαδικασία, που διαφέρει πολύ από τυχόν εκφορτώσεις με κλαρκ που όλοι μας έχουμε δει. Τα σφαγεία από την πλευρά τους, πρέπει να βρουν τους ανάλογους και κατάλληλους εκδοροσφαγείς, οι οποίοι δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους όλη την μεγάλη εβδομάδα για να βγουν οι παραγγελίες. Φυσικά με το αζημίωτο.
Περιγράψαμε σε πολύ αδρές γραμμές τον τρόπο που φτάνει το αρνί στη σούβλα μας, για να δείξουμε ότι δημιουργούνται πολλά μπλοκαρίσματα (ή λαιμοί μπουκαλιών όπως κάποιοι το ονοματίζουν) στην αλυσίδα παραγωγής με τα ανάλογα κόστη. Τα φορτηγά, δεν μπορούν να μεταφέρουν όσα αρνιά επιθυμούν οι ιδιοκτήτες τους, αφού υπάρχουν τα ωράρια εργασίας των οδηγών, αλλά και οι απαραίτητοι χρόνοι φόρτωσης κι εκφόρτωσης. Οι σφαγείς, έχουν όρια φυσικής απόδοσης, ακόμη κι εάν οι ίδιοι θα επιθυμούσαν να δουλεύουν μέρα νύχτα από την Μεγάλη Τρίτη έως την Μ. Παρασκευή!
Εργασία στα «κόκκινα»
Μη ξεχνάμε ότι οι τελευταίοι «κρατούν μαχαίρι», δηλαδή λόγω κούρασης τυχόν ατυχήματα μπορεί να είναι και σοβαρά. Έχει ενδιαφέρον και μεγάλη συνάφεια, μια παλαιότερη συζήτηση με Ολλανδό επιχειρηματία, που καταπιανόταν με την παρασκευή κομμένων φρούτων. Είχε πολλά μηχανήματα για τον καθαρισμό και τεμαχισμό μικρών φρούτων, αλλά για τον τεμαχισμό καρπουζιών και πεπονιών χρησιμοποιούσε ανθρώπους.
Είχε συνεχή ατυχήματα και επισκέψεις σε νοσοκομεία και για να τα αντιμετωπίσει βρήκε τη λύση των Ασιατών εργατών και κυρίως εργατριών που ήταν περισσότερο εξοικειωμένοι με τη χρήση μαχαιριών σε σχέση με τους Δυτικούς, οι δε γυναίκες πιο προσεκτικές από τους άνδρες. Οι παραγωγικές αυτές διαδικασίες, έχουν σαφή όρια που δεν πρέπει να ξεπερνιούνται για να δώσουμε λίγα περισσότερα αρνιά στους πελάτες μας.
Κάθε χρονιά είναι μοναδική
Δεν είναι σαφές ποιος έχει το πάνω χέρι και τα περισσότερα κέρδη στο κύκλωμα που περιγράψαμε. Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάθε χρονιά διαφέρει από τις άλλες. Όταν το Πάσχα πέφτει για παράδειγμα αργά και υπάρχει χρόνος τα αρνιά να τραφούν και να παχύνουν, το πάνω χέρι το έχουν οι παραγωγοί που έχουν μικρά αρνιά, αφού πλήθος κόσμου αγοράζει «ένα μικρό, έτσι για το καλό». Τώρα που το εργατικό έχει δυσκολέψει, τα σφαγεία χρυσοπληρώνουν κατά δήλωσή τους, τους σφαγείς. Άλλες φορές παλαιότερα που υπήρχαν πολλά αρνιά, οι χονδρέμποροι και οι λιανοπωλητές μπορούσαν ευκολότερα να πιέσουν προς δικό τους όφελος.
Το σίγουρο είναι ότι δημιουργούνται στρεβλώσεις από συμπεριφορές που δεν υποψιαζόμαστε! Όταν ο καταναλωτής επιμένει ότι «εγώ αγοράζω μικρό αρνί» και το Πάσχα είναι αργά και τα μικρά αρνιά σπανίζουν, τότε θα πρέπει, θεωρητικά. να πληρώσει για την προτίμησή του αυτή.
Το ίδιο και όταν επιμένει να αγοράζει βαρύ αρνί και το Πάσχα είναι νωρίς. Όλοι όμως ρωτούν το χασάπη τους «πόσο πάει το αρνί» θεωρώντας ότι μικρά μεγάλα έχουν την ίδια τιμή. Κάτι αντίστοιχο όταν επιμένει να αγοράζει αρνί από συγκεκριμένο άτομο ή μέρος.
Εν κατακλείδι, οι καταναλωτές ξέρουν ότι επί τη επετείω της θρησκευτικής τους εορτής, θα πρέπει να αγοράσουν, ότι επιβάλουν τα έθιμά τους και είναι αναγκασμένοι να το πληρώσουν όσο κάνει στην αγορά. Οι κυβερνήσεις από τη μεριά τους, προσπαθούν να εκμεταλλευτούν καταστάσεις όταν οι τιμές πέφτουν και να δικαιολογούνται όταν οι τιμές ανεβαίνουν. Και για να μη νομίζουμε ότι αυτά γίνονται μόνο εδώ στην Ανατολική Μεσόγειο, η κυβέρνηση Τραμπ, διαφήμιζε μέσω του Υπουργείου Γεωργίας στις 19 του περασμένου Νοεμβρίου ότι το δείπνο των ευχαριστιών ήταν φέτος φθηνότερο από πέρυσι, από 58,08 σε 55,18 δολάρια, υπονοώντας την διακυβέρνηση Μπάιντεν.
Λίγο πολύ στο ίδιο έργο θεατές είμαστε όλοι...
