Μεταφέρουμε συζήτηση σε «καφενείο»: «Είχα κάτι λίγα λεφτά, αγόρασα νωρίς λιπάσματα πριν αυξηθούν. Πήρα και κάνα 2 τόνους πετρέλαιο να έχω τώρα που ανοίγουν οι δουλειές, πάνε τα λεφτά τελειώσανε. Έλα όμως που το κρύο τραβάει και κάψαμε το πετρέλαιο για το καλοριφέρ και πρέπει να πάρω άλλο; Και καλά εγώ και η κυρά, κάπως θα τη βγάλουμε με κανένα αερόθερμο, αλλά η μάνα μου στο κάτω σπίτι θέλει ζέστη, μεγάλη γυναίκα! Μου φαίνεται στο τέλος θα πάρω το πετρέλαιο για το τρακτέρ να το ρίξω στο λέβητα…».
Η αρχή της άνοιξης, είναι η χειρότερη εποχή ρευστότητας για τον αγροτικό κόσμο. Οι δουλειές ανοίγουν, τα έξοδα πολλαπλασιάζονται και το χειρότερο, δεν έχεις λαμβάνειν από πουθενά. Οι σοδειές της προηγούμενης χρονιάς έχουν πουληθεί και οι καινούργιες θέλουν λίγο καιρό ακόμη να προσθέσουν ρευστό στο ταμείο.
Στην δύσκολη αυτή κατάσταση, φέτος προστέθηκαν και οι τρομακτικές αυξήσεις στα καύσιμα και τα λιπάσματα. Για ένα μέσο καλλιεργητή 2.000 λίτρα πετρέλαιο είναι δουλειά ενός με δύο ανοιξιάτικους μήνες. Το να κερδίσεις 500 ευρώ απλώς προαγοράζοντας πετρέλαιο δεν είναι αμελητέο. Το ίδιο και με τα λιπάσματα. Δεν είναι καθόλου σπάνιο για ένα παραγωγό να αγοράσει από τώρα μέχρι το καλοκαίρι 7 ή και 10.000 ευρώ λιπάσματα με τις παλαιές τιμές.
Ας μεταφέρουμε τώρα τις εκταμιεύσεις των ποσών αυτών 3 ή και 4 μήνες νωρίτερα. Ασφυξία!
Τις πταίει ή τι θα συμβεί;
Καθένας μπορεί να τοποθετηθεί στο θέμα και να πει ας πρόσεχαν, να μην έτρωγαν τις επιδοτήσεις εδώ κι εκεί, να μην έπαιρναν 4Χ4, να μην έφτιαχναν σπιταρόνες να μην... να μην. Το πρόβλημα στην παρούσα φάση δεν είναι εκεί, εάν δηλαδή κάποιοι παραγωγοί χειρίστηκαν σωστά τα χρήματά τους. Ο καθένας θα κοιμηθεί εκεί που έστρωσε.
Εμάς ως σύνολο, μας ενδιαφέρει ότι οι εν λόγω καλλιεργητές, απλά δεν θα κάνουν καλά την δουλειά τους και αυτό θα φανεί στο τέλος στην παραγωγή το προσεχές καλοκαίρι και φθινόπωρο: λιγότερα εφόδια = λιγότερη ποσότητα και χειρότερη ποιότητα. Μετά θα έλθουν οι μεταποιητές και θα διαμαρτύρονται ότι η πρώτη ύλη είναι χειρότερης ποιότητας και χρειάζονται επιπλέον έξοδα επεξεργασίας κι έτσι θα ανοίξει ένας νέος κύκλος ανατιμήσεων, μείωσης των συσκευασιών κλπ κλπ πράγματα που είδαμε όλοι πρόσφατα στις προθήκες των καταστημάτων τροφίμων.
Διαβάζουμε ότι στην Γερμανία, υλοποιείται πρόγραμμα πανεπιστημίων και εταιρειών πως θα αξιοποιούνται καλύτερα τα προϊόντα με λιγότερα από τα επιθυμητά χαρακτηριστικά. Το έχουν φαίνεται πάρει απόφαση, ότι θα αυξάνονται συνεχώς τα προβληματικά αγροτικά προϊόντα και κάτι πρέπει να τα κάνουν.
Αμφιβολίες και στους «δυνατούς» αγρότες
Κανείς δεν πρόκειται να κόψει το πετρέλαιο από τη μάνα του για να σπείρει καλαμπόκι σε πιο σωστά καλλιεργημένο χωράφι. Θα το σπείρει κι ας είναι και λίγο «άγριο, δεν χάθηκε ο κόσμος». Ούτε θα πολυασχοληθεί να ρίξει το σωστό λίπασμα στην ώρα του στο μακρινό εκείνο χωράφι που θες 20 ευρώ καύσιμα πήγαινε έλα με το τρακτέρ. «Τώρα πάω εκεί, τώρα θα το ρίξω αυτό που έχω κι ότι θέλει ας γίνει».
Τα παραπάνω δεν είναι υποθετικές ενέργειες, είναι πράγματα που συμβαίνουν καθημερινά στους χειμαζόμενους ελληνικούς κάμπους. Αντί άλλης προσπάθειας να πειστείτε για το αληθές των παραπάνω, προχθές μια ηλιόλουστη ημέρα με τα χωράφια στεγνά, στο οδικό άξονα Λαμίας -Δομοκού-Λάρισας-Βόλου, είναι ζήτημα εάν υπήρχαν 3 ή 4 τρακτέρ στις γύρω περιοχές, όσο πιάνει το μάτι!!!
Το χειρότερο δεν είναι ότι οι μικροί ή οι οικονομικά αδύναμοι αγρότες δεν μπορούν να καλλιεργήσουν σωστά τα χωράφια τους. Το ζήτημα είναι ότι και αυτούς που αποκαλούμε «νοικοκυραίους» και μπορούν ακόμη τουλάχιστον να διαθέσουν χρήματα και πόρους να καλλιεργήσουν σωστά, έχουν αρχίσει και αμφιβάλουν εάν κάνουν καλά που ρίχνουν το σωστό λίπασμα, ή που φροντίζουν η σποροκλίνη για το καλαμπόκι και το ηλιόσπορο να είναι τέλεια, η να καταπολεμούν τα ζιζάνια στις άκρες των χωραφιών να μη ξεχυθούν οι σπόροι στις καλλιέργειες ή ένα σωρό άλλες εργασίες. Όταν το διπλανό χωράφι είναι ακαλλιέργητο θα υπάρχουν άφθονα ζιζάνια, γιατί να καθαρίσω εγώ στις άκρες μου;
Έτσι όμως, δεν πάμε μακριά…
Το ηθικό όλων έχει καμφθεί για πολλούς και διαφόρους λόγους. Ενώ το κόστος παραγωγής έχει ήδη εκτιναχθεί, οι τιμές στα χρηματιστήρια παραμένουν σταθερές ή κινούνται ανεπαίσθητα προς τα πάνω. Κάθε Τετάρτη μεσημέρι, περιμένουν όλοι «τι θα πει η Φότζια» στην Ιταλία (ένα κάποιο χρηματιστήριο σκληρού σιταριού που καθορίζει και τις τιμές του ελληνικού), η οποία δεν λέει να κινηθεί εδώ και ένα μήνα που εξελίσσεται μια κοσμογονία! Αμέσως μετά τις γιορτές, επαληθεύτηκε ότι στη γειτονική Βουλγαρία, που όλοι προστρέχουν για φθηνά πράγματα, ο ηλιόσπορος αγοράστηκε 50 λεπτά το κιλό ενώ στην Ελλάδα μεταξύ 40 και 44 λεπτά.
Όταν λοιπόν καταφθάνουν συνεχώς τέτοια μηνύματα από διάφορες πλευρές, είναι λογικό κάποιοι να αναρωτιούνται «κι εγώ τι κάνω, καλλιεργώ με τιμές Ελλάδος και πουλάω με τιμές...αναπτυσσόμενης χώρα, ούτε καν Βουλγαρίας; Αυτή η κατάσταση είναι αδιέξοδη και οδηγεί σε οικονομική καταστροφή όσο και να βελτιώσω πρακτικές και τεχνικές στο χωράφι, στην αποθήκη και στην εμπορική διαπραγμάτευση».
Είναι επαρκή τα συνήθη μέτρα περιόδων κρίσης;
Εάν αυτό δεν είναι σπιράλ θανάτου, τότε τι είναι; Είναι ίσως η απαρχή εξελίξεων μη δυνάμενων να προβλεφθούν και φυσικά μη δυνάμενων να καθοδηγηθούν προς όφελος όχι μόνο ων ίδιων των αγροτών αλλά ολόκληρης της κοινωνίας. Η ΕΕ συγκάλεσε με τη διαδικασία του κατεπείγοντος σύσκεψη τι θα κάνει με τα λιπάσματα για τις 15 Απριλίου. Μέχρι τότε το μόνο που ξέρουμε πιστή τήρηση των δημοσιονομικών περιορισμών, δηλαδή «λελογισμένη στήριξη» με τις τιμές εισροών να γράφουν καθημερινά νέα ρεκόρ.
Αλλά 15 και 20 ημέρες «πάνω στη μάχη» είναι πολλές, πάρα πολλές για ένα μόνο από τα φλέγοντα θέματα. Οι μισές σπορές θα έχουν ήδη γίνει και μετά δεν υπάρχει πισωγύρισμα. Οι φυσικές αγορές αγροτικών προϊόντων είναι σε γενικές γραμμές πλημμυρισμένες από προϊόντα. Οι χώρες της Νότιας Αμερικής, έχουν μπει πολύ δυναμικά στις διεθνείς αγορές σιτηρών, καλαμποκιού, σόγια ελαιούχων σπόρων. Ναι, αλλά σε περιόδους τόσο μεγάλης αναταραχής κανείς δεν ξέρει πως θα συμπεριφερθούν οι παίκτες της αλυσίδας: οι καταναλωτές, οι έμποροι, οι μεταποιητές.
Εάν αρχίσει ιδιωτική αποθεματοποίηση (είτε σαν μακαρόνια στα ράφια της κουζίνας ή εμπορεύματα σε αποθήκες) τότε οι τιμές, βοηθούσης και της διεθνούς κερδοσκοπίας και τοπικής αισχροκέρδειας θα αρχίσουν πάλι τις διακυμάνσεις. Τα νοικοκυριά όμως έχουν κουραστεί από την κατάσταση αυτή εδώ και σχεδόν 5 χρόνια, απαιτούν πιά μια κάποια σταθερότητα.
Το ερώτημα που μπαίνει λοιπόν είναι, τι θα κάνουν άραγε είτε στην κατά Samuelson καθημερινή τους ψηφοφορία στα ράφια είτε στις πραγματικές εκλογές.
