Τα μέτρα για την αγορά καυσίμων που ανακοίνωσαν ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, και ο υφυπουργός Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς, το μεσημέρι της Δευτέρας στοχεύουν στη μείωση του αντίκτυπου από την άνοδο των τιμών πετρελαίου στην ελληνική οικονομία και στις τιμές καυσίμων, ως αποτέλεσμα της γεωπολιτικής κρίσης, και στην ανακούφιση τόσο των επαγγελματιών όσο και των νοικοκυριών. Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκεται το πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ), το οποίο λειτουργεί ως βασικός «μεταφορέας» του ενεργειακού κόστους σε όλη την αγορά.
Η παρέμβαση στο πετρέλαιο κίνησης αποτελεί τον πιο «σιωπηλό» αλλά κρίσιμο πυλώνα του πακέτου στήριξης, καθώς επηρεάζει όχι μόνο τους οδηγούς αλλά ολόκληρη την αλυσίδα της οικονομίας – από την παραγωγή και τις μεταφορές έως τις τελικές τιμές στο ράφι.
- Διαβάστε ακόμα - Fuel pass: Πότε ανοίγει η πλατφόρμα - Αναλυτικά οι δικαιούχοι
Με επιδότηση 16 λεπτών ανά λίτρο προ ΦΠΑ, που μεταφράζεται σε 20 λεπτά μείωση στην αντλία, η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει το βασικότερο κανάλι μετάδοσης των αυξήσεων της ενέργειας στην καθημερινότητα: το κόστος μεταφοράς.
Το κρίσιμο στοιχείο του μέτρου είναι ότι η επιδότηση δεν δίνεται μέσω αιτήσεων ή επιδομάτων, αλλά ενσωματώνεται απευθείας στην τιμή πώλησης. Ο καταναλωτής αγοράζει ντίζελ φθηνότερα, με την έκπτωση να είναι ήδη περασμένη στην αντλία.
Από την αντλία στην οικονομία: η αλυσίδα του κόστους
Σε αντίθεση με τη βενζίνη, που αφορά κυρίως ιδιωτική κατανάλωση, το ντίζελ αποτελεί καύσιμο της παραγωγής και των μεταφορών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μεταβολή στην τιμή του δεν μένει στον οδηγό, αλλά μεταφέρεται διαδοχικά σε κάθε κρίκο της οικονομίας.
Η αλυσίδα ξεκινά από τις μεταφορές. Φορτηγά και νταλίκες που μεταφέρουν προϊόντα σε όλη τη χώρα λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά με ντίζελ. Μείωση 20 λεπτών ανά λίτρο περιορίζει άμεσα το λειτουργικό τους κόστος.
Ακολουθεί ο τομέας της εφοδιαστικής (logistics), όπου αποθήκες, διανομές και δίκτυα τροφοδοσίας επηρεάζονται άμεσα από το κόστος καυσίμων. Η μείωση αυτή μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος ανά διαδρομή και ανά μεταφερόμενη μονάδα προϊόντος.
Σημαντικός κρίκος είναι και οι μεταφορές επιβατών. Τα ταξί σε μεγάλο βαθμό κινούνται με ντίζελ, όπως και τα υπεραστικά λεωφορεία και τα τουριστικά και εκδρομικά λεωφορεία. Η μείωση στο καύσιμο περιορίζει το λειτουργικό τους κόστος και συμβάλλει στη συγκράτηση των ναύλων και των τιμών μετακίνησης.
Στη συνέχεια, το όφελος περνά στις επιχειρήσεις λιανικής και στη βιομηχανία, που επιβαρύνονται με το κόστος μεταφοράς πρώτων υλών και τελικών προϊόντων. Εκεί είναι που αρχίζει να αποτυπώνεται στις τιμές.
Τελικός κρίκος είναι ο καταναλωτής. Η συγκράτηση του κόστους μεταφοράς λειτουργεί ως «φρένο» στις αυξήσεις τιμών στο ράφι, ιδιαίτερα σε βασικά αγαθά. Παράλληλα, το όφελος δεν περιορίζεται στους επαγγελματίες, αλλά αφορά και τους ιδιώτες οδηγούς. Οι ιδιοκτήτες Ι.Χ. που χρησιμοποιούν ντίζελ μπορούν να επωφεληθούν άμεσα από τη μείωση της τιμής στην αντλία, καθώς η επιδότηση ενσωματώνεται απευθείας στην τελική τιμή. Ταυτόχρονα, μπορούν να αξιοποιήσουν και το Fuel Pass, ένα πρόσθετο μέτρο στήριξης που ενεργοποιεί η κυβέρνηση και καλύπτει περίπου το 75% των οδηγών. Το μέτρο αφορά τόσο τη βενζίνη όσο και το πετρέλαιο κίνησης, ενισχύοντας τη συνολική κάλυψη του κόστους καυσίμων.
Παράδειγμα: Τι σημαίνει η μείωση από τα 2,025 €/λίτρο
Δεδομένου ότι η τιμή του ντίζελ σήμερα διαμορφώνεται περίπου στα 2,025 ευρώ το λίτρο, η επιδότηση οδηγεί την τιμή κοντά στα 1,825 ευρώ το λίτρο.
Για έναν επαγγελματία μεταφορέα που καταναλώνει 1.000 λίτρα τον μήνα, το όφελος φτάνει τα 200 ευρώ μηνιαίως. Σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις logistics ή σε στόλους φορτηγών, το όφελος αυτό πολλαπλασιάζεται.
Αντίστοιχα, για έναν οδηγό ταξί ή έναν στόλο λεωφορείων, η μείωση αυτή περιορίζει σημαντικά το καθημερινό κόστος λειτουργίας.
Αυτό το κόστος δεν μένει στον μεταφορέα. Μεταφέρεται στην επόμενη φάση της αλυσίδας, μειώνοντας το κόστος μεταφοράς ανά προϊόν. Για παράδειγμα, το κόστος μεταφοράς ενός φορτίου τροφίμων ή πρώτων υλών περιορίζεται, κάτι που συγκρατεί –ή περιορίζει– τις αυξήσεις στις τελικές τιμές.
Αντίστροφα, χωρίς την επιδότηση, το αυξημένο κόστος καυσίμου θα περνούσε σταδιακά από τον μεταφορέα στον προμηθευτή, από εκεί στον λιανέμπορο και τελικά στον καταναλωτή.
Ποιοι ωφελούνται άμεσα
Η επιδότηση εφαρμόζεται οριζόντια στην αγορά και δεν έχει εισοδηματικά κριτήρια, γεγονός που σημαίνει ότι ωφελεί άμεσα όλους όσοι χρησιμοποιούν ντίζελ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι επαγγελματίες μεταφορείς με φορτηγά και νταλίκες, οι εταιρείες logistics και διανομών, οι επαγγελματίες οδηγοί όπως τα ταξί, τα υπεραστικά και τουριστικά λεωφορεία, οι αγρότες και τα αγροτικά μηχανήματα, οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ντίζελ για παραγωγικές δραστηριότητες, αλλά και οι ιδιώτες με επιβατικά οχήματα ντίζελ. Παράλληλα, έμμεσο όφελος προκύπτει για το σύνολο των καταναλωτών, καθώς περιορίζονται οι πιέσεις στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Η χρονική διάρκεια και το δημοσιονομικό αποτύπωμα
Το μέτρο τίθεται σε ισχύ από 1η Απριλίου 2026 και αρχικά καλύπτει τον μήνα Απρίλιο, με δυνατότητα επέκτασης και για τον Μάιο, ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών.
Το κόστος για τον Απρίλιο εκτιμάται σε περίπου 51 εκατ. ευρώ, ενώ σε περίπτωση επέκτασης το συνολικό κόστος για το δίμηνο φτάνει τα 106 εκατ. ευρώ. Για τον Μάιο, το κόστος υπολογίζεται στα 54 εκατ. ευρώ, λόγω αυξημένης ζήτησης από τουρισμό και μεταφορές.
Το «διπλό κανάλι» επίδρασης
Σε όρους οικονομικής πολιτικής, το ντίζελ αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς μοχλούς παρέμβασης, καθώς λειτουργεί σε δύο επίπεδα.
Πρώτον, μειώνει άμεσα το λειτουργικό κόστος για επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Δεύτερον, περιορίζει τη μετάδοση του ενεργειακού κόστους στην υπόλοιπη οικονομία, συγκρατώντας τις ανατιμήσεις.
Αυτό το «διπλό κανάλι» είναι που διαφοροποιεί την παρέμβαση στο ντίζελ από άλλες μορφές στήριξης.
Γιατί επιλέχθηκε η επιδότηση αντί της μείωσης φόρου
Όπως αναλύθηκε κατά τη Συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο ντίζελ ανέρχεται σε 41 λεπτά ανά λίτρο και θα μπορούσε να μειωθεί έως τα 33 λεπτά, δηλαδή κατά 8 λεπτά. Αντίθετα, με την επιδότηση επιτυγχάνεται μείωση περίπου 20 λεπτών ανά λίτρο στην αντλία, με το ίδιο δημοσιονομικό κόστος.
Παράλληλα, το μέτρο μπορεί να προσαρμόζεται ή να παρατείνεται ανάλογα με τη μεταβλητότητα των τιμών, κάτι που δεν θα ήταν εφικτό με μια μόνιμη μείωση φόρου. Σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, η ευελιξία αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής επιλογής, όπως επισημάνθηκε.
