Οι τιμές των καυσίμων παραμένουν στο επίκεντρο των εξελίξεων στην αγορά ενέργειας, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι έντονες διακυμάνσεις στη διεθνή αγορά πετρελαίου επηρεάζουν τόσο την παγκόσμια αγορά όσο και το κόστος στην αντλία στην Ελλάδα.
Το τελευταίο διάστημα οι αγορές καταγράφουν υψηλή μεταβλητότητα, με το brent να φτάνει να «φλερτάρει» ακόμη και με τα 120 δολάρια το βαρέλι και στη συνέχεια να υποχωρεί μέσα σε λίγες ώρες κοντά στα 90 δολάρια. Την Τετάρτη το πρωί η τιμή του βρέθηκε λίγο πάνω από τα 87 δολάρια, ενδεικτικό των έντονων διακυμάνσεων που προκαλούν οι κραδασμοί της έντασης στη Μέση Ανατολή, της πιθανότητας αύξησης των αποθεμάτων και των δηλώσεων πολιτικών αρχηγών κρατών και οργανισμών.
- Μπορεί η Ελλάδα να ξεμείνει από καύσιμα; Το «προηγούμενο» που ανησύχησε την αγορά
- Σε ρυθμούς Τραμπ - Της ορθής επανάληψης - Έρχονται μέτρα για την αισχροκέρδεια
Παρότι οι κινήσεις αυτές μπορεί να φαίνονται απότομες, οι επιπτώσεις τους δεν περνούν άμεσα στην αγορά καυσίμων αλλά μεταφέρονται σταδιακά στην εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά στις τιμές της αντλίας. Έτσι, οι προηγούμενες ανατιμήσεις του πετρελαίου συνεχίζουν να επηρεάζουν τις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές, ακόμη και όταν η διεθνής τιμή εμφανίζει διορθώσεις, προσωρινές ή διαρκείς.
Η μεταβλητότητα στην αγορά καυσίμων
Το τοπίο παραμένει ασταθές, καθώς οι τιμές επηρεάζονται από έναν συνδυασμό γεωπολιτικών εξελίξεων, προσδοκιών για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και κινήσεων των μεγάλων παραγωγών. Οι παράγοντες αυτοί θα καθορίσουν όχι μόνο το πού θα κινηθεί το πετρέλαιο το επόμενο διάστημα, αλλά και το πώς θα διαμορφωθούν οι τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα τις επόμενες ημέρες.
Την ίδια στιγμή, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι οι καταναλωτές δεν θα πρέπει να εστιάζουν υπερβολικά στις καθημερινές διακυμάνσεις της διεθνούς τιμής του πετρελαίου, καθώς σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης οι αγορές χαρακτηρίζονται από υψηλή μεταβλητότητα και οι τιμές μπορεί να μεταβάλλονται έντονα μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι διαμορφώνεται μια σταθερή τάση ανόδου ή πτώσης.
Γιατί οι αυξήσεις περνούν στην αντλία γρηγορότερα από τις μειώσεις
Οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου τείνουν να περνούν ταχύτερα στην αντλία σε σχέση με τις μειώσεις, ένα φαινόμενο που παρατηρείται διαχρονικά στην αγορά καυσίμων και γίνεται πιο έντονο σε περιόδους αβεβαιότητας. Πρόκειται για το φαινόμενο "rocket and feathers", δηλαδή όταν ανεβαίνει το πετρέλαιο, οι τιμές στην αντλία αυξάνονται γρήγορα αλλά μειώνονται με σημαντική καθυστέρηση όταν οι τιμές υποχωρούν. Στην Ελλάδα, η εικόνα αυτή ενισχύεται από την επιβάρυνση λόγω φόρων/μεταφορικών κλπ ενώ ορισμένες περιοχές, όπως είναι τα νησιά ή σημεία όπου υπάρχουν λίγα πρατήρια, είναι ακόμη πιο ευάλωτες γιατί η πίεση του ανταγωνισμού είναι μικρότερη.
Ταυτόχρονα, όταν το κόστος προμήθειας αυξάνεται, τα πρατήρια και η εφοδιαστική αλυσίδα προσαρμόζουν γρήγορα τις τιμές, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος πώλησης καυσίμων κάτω από το κόστος. Αντίθετα, όταν οι διεθνείς τιμές υποχωρούν, η αποκλιμάκωση στην αντλία γίνεται συνήθως πιο σταδιακά, καθώς στην αγορά κυκλοφορούν αποθέματα που έχουν αγοραστεί σε υψηλότερες τιμές και χρειάζεται χρόνος μέχρι να ανανεωθούν τα αποθέματα και να περάσει η μείωση στον τελικό καταναλωτή.
Η τάση αυτή γίνεται ιδιαίτερα αισθητή το τελευταίο διάστημα, καθώς η αγορά πετρελαίου επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Την Τρίτη καταγράφηκε διόρθωση στις διεθνείς τιμές, με το Brent να κινείται κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι, μετά από μια περίοδο έντονης ανόδου τις προηγούμενες ημέρες. Η υποχώρηση αποδίδεται κυρίως σε ενδείξεις πιθανής αποκλιμάκωσης της κρίσης και σε δηλώσεις που δημιούργησαν προσδοκίες ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να περιοριστεί, οδηγώντας σε προσωρινή εκτόνωση των ανησυχιών για διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου.
Οι γεωπολιτικοί παράγοντες που επηρεάζουν το πετρέλαιο
Οι συζητήσεις για πιθανή χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, αλλά και τα σενάρια ενεργοποίησης των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου από τις χώρες της G7, στέλνουν ένα κοινό μήνυμα στις αγορές: ότι, παρά την ένταση, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου δεν αναμένεται να διακοπεί δραστικά. Με άλλα λόγια, οι traders εκτιμούν ότι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο επαρκείς ποσότητες αργού θα συνεχίσουν να διοχετεύονται στην αγορά, περιορίζοντας τον κίνδυνο ενός σοβαρού ελλείμματος προσφοράς.
Παράλληλα, η αγορά παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο και την ασφάλεια των θαλάσσιων ενεργειακών διαδρομών – συμπεριλαμβανομένης της περιοχής των Στενών του Ορμούζ – χωρίς ωστόσο να έχουν προκύψει μέχρι στιγμής διαταραχές που να περιορίζουν ουσιαστικά τη ροή πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές.
Οι τιμές καυσίμων στην Ελλάδα παραμένουν υψηλές - Προ των πυλών τα μέτρα της κυβέρνησης
Οι αυξήσεις που προηγήθηκαν στη διεθνή αγορά πετρελαίου έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται και στην εγχώρια αγορά καυσίμων, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων η μέση πανελλαδική τιμή για την απλή αμόλυβδη 95 οκτανίων διαμορφώνεται στα 1,852 ευρώ ανά λίτρο, για το diesel κίνησης στα 1,814 ευρώ ανά λίτρο, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης στα 1,396 ευρώ ανά λίτρο.
Σε επίπεδο γεωγραφικής κατανομής, οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται κυρίως στις νησιωτικές περιοχές, λόγω αυξημένου κόστους μεταφοράς και μικρότερου ανταγωνισμού. Ενδεικτικά, η απλή αμόλυβδη εμφανίζεται ακριβότερη στις Κυκλάδες, όπου φτάνει τα 2,053 ευρώ ανά λίτρο, ενώ υψηλές τιμές σημειώνονται επίσης στα Δωδεκάνησα (1,955 ευρώ) και στην Ευρυτανία (1,930 ευρώ). Αντίθετα, χαμηλότερες τιμές καταγράφονται σε αρκετούς ηπειρωτικούς νομούς, όπως στην Ημαθία (1,814 ευρώ), στην Ηλεία (1,817 ευρώ) και στη Δράμα (1,818 ευρώ).
Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στο diesel κίνησης, με υψηλότερες τιμές στις Κυκλάδες (1,934 ευρώ ανά λίτρο) και στην Ευρυτανία (1,899 ευρώ), ενώ χαμηλότερες καταγράφονται στη Σάμο (1,748 ευρώ) και στην Ηλεία (1,767 ευρώ). Στο πετρέλαιο θέρμανσης, οι υψηλότερες τιμές εμφανίζονται σε περιοχές όπως η Φωκίδα (1,470 ευρώ ανά λίτρο) και το Ηράκλειο (1,452 ευρώ), ενώ οι χαμηλότερες εντοπίζονται στη Σάμο (1,306 ευρώ) και στην Ηλεία (1,328 ευρώ).
Παράγοντες της ελληνικής αγοράς εκτιμούν ότι οι τιμές στα πρατήρια είναι πιθανό να κινηθούν ανοδικά στο αμέσως επόμενο διάστημα, καθώς αποτυπώνονται ακόμη οι προηγούμενες αυξήσεις του αργού πετρελαίου. Ωστόσο, όπως έχει ήδη καταστεί γνωστό, η κυβέρνηση επεξεργάζεται μέτρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων αλλά και για τον έλεγχο φαινομένων αισχροκέρδειας στην αγορά. Οι ανακοινώσεις αναμένονται το μεσημέρι της Τετάρτης και όπως φαίνεται ψηλά στην ατζέντα βρίσκεται το πλαφον στα καύσιμα προκειμένου να περιοριστούν τυχόν "καπέλα" στην αντλία.
Για τη διεθνή αγορά, οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι το Brent θα συνεχίσει να κινείται σε περιβάλλον υψηλής μεταβλητότητας, με πιθανό εύρος γύρω από τα 85-95 δολάρια το βαρέλι βραχυπρόθεσμα, όσο η γεωπολιτική ένταση παραμένει και οι αγορές προσπαθούν να αποτιμήσουν τον κίνδυνο για την παγκόσμια προσφορά.
