Τα 5 πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για την κινεζική οικονομία

Το κομμάτι των υποδομών της ενέργειας και του τουρισμού αποτελεί βασικό σκέλος του master plan της Κίνας για τη χάραξη του «δρόμο του μεταξιού», με την Ελλάδα να δεσπόζει μέσω του Πειραιά.

Το λιμάνι του Πειραιά, στο οποίο κυριαρχεί η Cosco, μπορεί να αποτελέσει το μεγαλύτερο κόμβο για την Κίνα,ώστε να κατακτήσει τις αγορές της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Η Cosco επενδύει περίπου 800 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του Master Plan των 612 εκατ. ευρώ) για να αυξήσει τον όγκο των εμπορευματοκιβωτίων από 7,5 εκατ. TEUs σε 10 εκατ. Η επέκταση του Πειραιά είναι η μεγαλύτερη μέχρι τώρα, αλλά όχι η μόνη, κινεζική επένδυση στην Ελλάδα. Επενδύσεις υλοποιούνται και στο κομμάτι της ενεργειακής αξιοποίησης με τον κινεζικό κρατικό όμιλο Shenhua να έχει αποκτήσει το 75% των τριών αιολικών πάρκων του ελληνικού ομίλου Κοπελούζου, και τη State Grid Corporation of China να συμμετέχει με ποσοστό 24% στο μετοχικό κεφάλαιο του ΑΔΜΗΕ. Ζήτηση και ενδιαφέρον υπάρχει και για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με την Sky Solar και την Hanergy να είναι έτοιμες να επενδύσουν στην Ελλάδα. Πνοή στην ελληνική αγορά και ειδικότερα στην αγορά ακινήτων της Ελλάδας δίνει το πρόγραμμα της Golden Visa με τους Κινέζους να είναι οι βασικοί «πελάτες» του προγράμματος μιας και παραπάνω από το 50% των αδειών διαμονής έχουν δοθεί σε πολίτη της Κίνας. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως οι Κινέζοι αγοραστές διεισδύουν στο real estate στηρίζοντας μια αγορά που σημείωνε κάμψη κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης.

Μεγαλύτερο έδαφος στην αγορά της Ευρώπης μέσω των άμεσων ξένων επενδύσεων θέλει να αποκτήσει ο «κόκκινος οικονομικός δράκος», όσο η πίεση για την επίτευξη της πρώτης φάσης της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ αυξάνεται. Η επέλαση της Κίνας στους ζωτικούς τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, μέσω του φιλόδοξου επενδυτικού πλάνου «Μία ζώνη, ένας δρόμος» αξίας 900 δισ. δολαρίων, που προτάθηκε από τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπινγκ το 2013, στοχεύει στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης της Ασίας και στη δημιουργία νέων αγορών για τα κινέζικα αγαθά και τις τεχνολογίες. Το μακρόπνοο σχέδιο της Κίνας θέτει γερές βάσεις για μια νέα εποχή παγκοσμιοποίησης, δρομολογώντας επενδύσεις σε κρίσιμους άξονες, όπως είναι η τεχνολογία, οι υποδομές και τα λιμάνια. Υπό το πρίσμα της επιβράδυνσης των οικονομιών του δυτικού κόσμου, ο ασιατικός γίγαντας συνεχίζει να τροφοδοτεί με «καύσιμα» την παγκόσμια οικονομία και ειδικότερα την Γηραιά Ήπειρο, αντικαθιστώντας εν μέρει τις ΗΠΑ ως μοχλού επιρροής εγκαθιδρύοντας ένα δεύτερο οικονομικό κέντρο.

Παρ'όλα αυτά ασαφές παραμένει το κατά πόσο το μεγαλεπήβελο επενδυτικό πλάνο της Κίνας θα υλοποιηθεί πλήρως και θα στεφθεί από επιτυχία μιας και τόσο η Ευρώπη όσο και χώρες της Ασίας προβληματίζονται θεωρώντας πως θα εγκλωβιστούν σε μια παγίδα χρέους. Παράλληλα η Κίνα έχει να αντιμετωπίσει και την αλλαγή των κυβερνήσεων των χωρών στις οποίες απευθύνει το επενδυτικό πλάνο που δείχνουν να αναθεωρούν έργα του οικονομικού δρόμου του μεταξιού.

Ισχυρές αμφιβολίες δημιουργούν τα αντικρουόμενα μηνύματα που στέλνουν το Πεκίνο και η Ουάσινγκτον για το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης της εμπορικής έντασης μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών. Το μοντέλο της ριψοκίνδυνης διπλωματίας που ακολουθεί ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με τα «mind games» την κλιμάκωση της έντασης με την Κίνα, και τo βήμα πίσω στη συνέχεια δοκιμάζοντας τις αντοχές της αγοράς επηρεάζουν αρνητικά την παγκόσμια οικονομική κοινότητα. Η 16 μηνών εμπορική διαμάχη ΗΠΑ - Κίνας φαίνεται πως θα παραταθεί μέχρι τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2020, ακόμα και αν υπάρξει μία πρώτη συμφωνία σταδίων, που σε κρίσιμα ζητήματα όπως η τεχνολογία και τα πνευματικά δικαιώματα θα είναι ατελέσφορη. Η πολιτική πίεση που δέχεται στο εσωτερικό του ο Ντόναλντ Τραμπ τον μετατρέπουν σε έναν ευάλωτο «παίχτη» με το Πεκίνο να καραδωκεί, και πιθανώς να θεωρεί πως με ένα άλλο πρόσωπο στην προεδρία θα κερδίσει περισσότερα.

Σχεδιασμένη κατά τα πρότυπα του τεχνολικού δείκτη Nasdaq της Wall Street και με ένα σύστημα IPO αντίστοιχο με το αμερικανικό, η αγορά STAR είναι η πιο τολμηρή κίνηση σε ένα ευρύτερο project της κινεζικής κυβέρνησης να ενθαρρύνει εταιρείες να εισαχθούν στο Χρηματιστήριο της Σαγκάης. H αγορά STAR δημιουργήθηκε από το Χρηματιστήριο της Σαγκάης (SSE) και εστιάζει αποκλειστικά σε τεχνολογικές και καινοτόμες εταιρείες, όπως είναι οι βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας και νέας γενιάς πληροφορικής, οι νεοφύεις επιχειρήσεις, οι φαρμακευτικές εταιρείες και οι εταιρείες εξοικονόμησης ενέργειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Μέσω της αγοράς STAR, η Κίνα προσπαθεί να ανέβει ένα σκαλοπάτι στο χρηματιστηριακό σύστημα έχοντας ως βασικό πυλώνα τη μικρότερη ρυθμιστική εποπτεία. Στην πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης στην αγορά STAR οι εταιρείες κατέγραψαν μέσο κέρδος 140%, ενεργοποιήθηκαν οι αυτόματοι μηχανισμοί διακοπής των συναλλαγών (circuit breakers), λόγω του πανικού που προκλήθηκε και πραγματοποιήθηκε νέα κεφαλαιοποίηση της αγοράς περί τα 300 δισ. γουάν. 

Ο Eugene Qian, πρόεδρος της UBS Securities, θεωρεί πως η αγορά STAR μπορεί να αποτελέσει ορόσημο για το χρηματιστήριο της Σαγκάης, τονίζοντας ότι θα «βοηθήσει όχι μόνο τις εταιρείες τεχνολογίας και καινοτομίας να συγκεντρώσουν κεφάλαια και να αναπτυχθούν πιο γρήγορα, αλλά θα αναπτύξει ευρύτερα την κεφαλαιαγορά μέσω ενός συστήματος δοκιμαστικής εγγραφής (trial registration system)». Σύμφωνα με έκθεση της Επιτροπής Αναθεώρησης Οικονομικών και Προστασίας των ΗΠΑ η κεφαλαιοποίηση των κινεζικών εταιρειών που διαπραγματεύονται στη Wall Street είναι περίπου 1,2 τρισ. δολάρια, αριθμός που υποδηλώνει πως η Κίνα διεκδικεί πολλά, αν το πλάνο του Star Market έρθει εις πέρας.

Η κινεζική οικονομία μπορεί να έριξε ταχύτητα στο τρίτο τρίμηνο αλλά συνεχίζει να αντέχει σε ένα ευρύτερο περιβάλλον παγκόσμιας οικονομικής επιβράδυνσης και αβεβαιότητας. Η κινεζική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 6% το τρίτο τρίμηνο του 2019 ώντας ο πιο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης των τελευταίων 30 χρόνων, την ίδια στιγμή που ΗΠΑ «τρέχουν» με ρυθμό 1,9% και η ατμομηχανή της Ευρώπής, Γερμανία οριακά στο 1%. Η κινεζική οικονομία προσπαθεί να αποβάλει από πάνω της την «ρετσινιά» της υπερσυσσώρευσης χρέους που στο παρελθόν δημιούργησε φούσκες σε διάφορoυς κλάδους της κινεζικής οικονομίας, αφήνοντας στην άκρη ένα πλάνο νομισματικής χαλάρωσης με αύξηση των πιστώσεων και μείωση των επιτόκιων. Η κεντρική τράπεζα της Κίνας (PBOC) έχει μειώσει το ύψος των υποχρεωτικών αποθεματικών των κινεζικών τραπεζών, ενώ παράλληλα μπαίνει φρένο σε κρατικές δαπάνες και σε πρόσθετα φορολογικά κίνητρα προκειμένου να περιορίστει το χρέος. Η εξέλιξη της εμπορικής διένεξης με τις ΗΠΑ θα δώσει αρκετές απαντήσεις στην κινεζική κυβέρνηση για το πως θα κινηθεί το επόμενο διάστημα στο κομμάτι των κρατικών δαπανών για υποδομές ώστε να διατηρηθούν οι συνολικές επενδύσεις σε ένα υψηλό επίπεδο. Προς το παρόν η Κίνα καλείται να διαχεριστεί τις «καυτές πατάτες» του υψηλού χρέους που σύμφωνα με το Bloomberg αγγίζει το 257,6% του ΑΕΠ, και του εύθραστου τραπεζικού συστήματος (κυρίως μικρές τράπεζες). Το 2019 η τράπεζα Baoshang πέρασε υπό κρατικό έλεγχο, ενώ η κινεζική κυβέρνηση διέσωσε την Jinzhou Bank και την Hengfeng Bank που αντιμετώπιζαν προβλήματα. «Δεδομένου ότι η χρηματοοικονομική σταθερότητα παραμένει η πρώτη προτεραιότητα, η ρυθμιστική αρχή θα προβεί σε αναδιαρθώσεις για να επιλύσει τους τραπεζικούς κινδύνους αντί να κάνει «χειρουργικές επεμβάσεις». Οι μικρότερες τράπεζες είναι μικρά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατά μέγεθος, αλλά φέρουν μεγάλο κίνδυνο», δήλωσε ο Zhou Liang, αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Επιτροπής Τραπεζικών και Ασφαλιστικών Υπηρεσιών της Κίνας (CBIRC).