Άρδην έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια ο εγχώριος χάρτης του λιανεμπορίου, με τον εμπορικό κόσμο της χώρας να αναζητά εναγωνίως τη «χρυσή τομή» ανάμεσα στην πληθώρα προκλήσεων που αναδύονται συνεχώς αλλά και στις νέες ευκαιρίες που γεννά η σύγχρονη εποχή.
Οι εμπορικές επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον, στο οποίο έχουν συσσωρευτεί τα «απόνερα» συνεχών κρίσεων. Η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός, οι γεωπολιτικές εξελίξεις, σε συνδυασμό με την αύξηση του λειτουργικού κόστους, την ισχυρή ανάπτυξη των διεθνών πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου και τις συνεχώς αυξανόμενες ψηφιακές υποχρεώσεις έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό «κοκτέιλ» προκλήσεων για τις εμπορικές επιχειρήσεις. Όπως είναι φυσικό, τις μεγαλύτερες πιέσεις δέχονται οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Όπως επιβεβαιώνουν παράγοντες της αγοράς, σημαντικό ποσοστό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ρευστότητας, περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, υψηλό τραπεζικό κόστος και σημαντικές δυσκολίες στην κατεύθυνση υλοποίησης επενδύσεων. Η πραγματική αγορά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις.
Και όλα αυτά, την ώρα που η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει συγκρατημένη. Καθώς το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών εξακολουθεί να επηρεάζεται από το αυξημένο κόστος διαβίωσης των τελευταίων ετών, η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών έχει μειωθεί αισθητά. Υπό το βάρος της μεγάλης οικονομικής ανασφάλειας που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, οι καταναλωτές εμφανίζονται ολοένα και πιο συγκρατημένοι ως προς τις αγορές τους, στερώντας πολύτιμο «καύσιμο» από τα εμπορικά καταστήματα της χώρας.
Πρόσθετα κόστη «φέρνει» ο ψηφιακός μετασχηματισμός
Την ίδια ώρα ο εμπορικός κόσμος εκπέμπει σήμα κινδύνου για το κόστος της ψηφιακής μετάβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, εκφράζοντας την ανάγκη οι ψηφιακές υποχρεώσεις που ανακύπτουν διαρκώς να μην απειλήσουν τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.
Όπως ανέφερε πρόσφατα σε συνέντευξη Τύπου ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς, Θεόδωρος Καπράλος, ο ΕΣΠ τάσσεται υπέρ της ψηφιακής μετάβασης των επιχειρήσεων, αρκεί να μην υπονομεύεται η επιβίωσή τους από τα πρόσθετα κόστη. Σύμφωνα με τον κ. Καπράλο, οι νέες ψηφιακές υποχρεώσεις προστίθενται στα παραδοσιακά λειτουργικά έξοδα μιας επιχείρησης και αποτελούν μια νέα, μόνιμη δαπάνη για τις επιχειρήσεις. Πρόκειται για πέντε πυλώνες συνεχώς αυξανόμενων οικονομικών βαρών τα οποία συνθέτουν το κόστος συμμόρφωσης (compliance cost) και τα οποία αφορούν στην ηλεκτρονική τιμολόγηση, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, τις διασυνδέσεις με την ΑΑΔΕ, την ψηφιακή κάρτα εργασίας, τις αναβαθμίσεις εμπορικών προγραμμάτων, τις τραπεζικές χρεώσεις POS και IRIS, καθώς και θέματα κυβερνοασφάλειας και GDPR.
Όπως εξήγησε ο κ. Καπράλος, οι υποχρεωτικές δαπάνες για λογισμικά, παρόχους ηλεκτρονικής τιμολόγησης, υπηρεσίες διασύνδεσης και τεχνική υποστήριξη έχουν καταστεί ένα νέο πάγιο έξοδο για τις επιχειρήσεις, φτάνοντας σε πολλές περιπτώσεις να αντιστοιχούν σε ένα… δεύτερο ενοίκιο για τις επιχειρήσεις. Ενδεικτικά ανέφερε ότι μια μικρή επιχείρηση που πληρώνει ενοίκιο 500 ευρώ μπορεί να χρειάζεται σχεδόν άλλο ένα αντίστοιχο ποσό κάθε μήνα μόνο για να ανταποκριθεί στις ψηφιακές απαιτήσεις της νομοθεσίας. Ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες, σύμφωνα με τον ίδιο, αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους, καθώς πέρα από τις αμοιβές των παρόχων απαιτείται συχνά και επιπλέον προσωπικό για τη διαχείριση των νέων διαδικασιών.
Σύμφωνα με στοιχεία του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς που παρουσιάστηκαν στη συνέντευξη Τύπου, το ετήσιο κόστος συμμόρφωσης διαμορφώνεται από 2.000 έως 4.500 ευρώ για μια μικρή επιχείρηση, από 4.000 έως 12.000 ευρώ για μια επιχείρηση περίπου δέκα εργαζομένων με κύκλο εργασιών άνω του 1 εκατ. ευρώ, ενώ στο χονδρικό εμπόριο μπορεί να αγγίζει ακόμη και τις 25.000 ευρώ ετησίως.
Ωστόσο, όπως κατέστησε σαφές ο κ. Καπράλος, οι εμπορικές επιχειρήσεις δεν είναι αντίθετες με τις μεταρρυθμίσεις για τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Εξήγησε, όμως, πως η εφαρμογή κάθε νέας υποχρέωσης συνοδεύεται από επιπλέον κόστος, το οποίο σήμερα επωμίζονται σχεδόν αποκλειστικά οι επιχειρήσεις. Όπως, δε, υποστήριξε ο κ. Καπράλος, η υποχρεωτική εφαρμογή νέων ψηφιακών εργαλείων θα πρέπει να συνοδεύεται από δωρεάν ή οικονομικά προσιτές εφαρμογές, ιδίως για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Οι προσδοκίες των εκπτώσεων
Μέσα σε αυτό το δύσκολο λειτουργικά περιβάλλον, η αγορά στρέφει τις προσδοκίες της στις θερινές εκπτώσεις που έχουν ξεκινήσει από τη Δευτέρα 13 Ιουλίου και διαρκέσουν έως και τις 31 Αυγούστου, ενώ αυτή την Κυριακή 19 του μηνός, τα εμπορικά καταστήματα έχουν τη δυνατότητα να λειτουργήσουν προαιρετικά, με ενδεικτικό ωράριο από τις 11:00 έως τις 18:00.
Με το βλέμμα στον τουρισμό και με αφορμή την αύξηση των καταναλωτικών αναγκών λόγω καλοκαιριού, ο εμπορικός κόσμος της χώρας προσβλέπει σε σημαντική ενίσχυση της κατανάλωσης προκειμένου να δει την πολυπόθητη «ανάσα» στα ταμεία των επιχειρήσεών του. Οι επιχειρηματίες υπόσχονται γενναίες προσφορές κι εκπτώσεις που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν το 30% και μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 50%, επιχειρώντας να «ξορκίσουν» τον εφιάλτη της ακρίβειας που εξακολουθεί να πλανάται πάνω από τα ελληνικά νοικοκυριά. Από την πλευρά τους, οι καταναλωτές αναζητούν ευκαιρίες για έξυπνες αγορές και μεγάλες ευκαιρίες προκειμένου να προμηθευτούν τα απαραίτητα.
«Με το βλέμμα στον τουρισμό, περιμένουμε πολλά από το καλοκαίρι και την εκπτωτική περίοδο», δήλωνε, πρόσφατα, μιλώντας στο insider.gr ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς, Θοδωρής Καπράλος, διαβεβαιώνοντας πως η ελληνική αγορά περιμένει τόσο τους ξένους επισκέπτες στη χώρα μας, όσο και τους Έλληνες καταναλωτές και επιβεβαιώνοντας πως το μεγάλο στοίχημα για τον κλάδο του λιανικού εμπορίου δεν είναι άλλο από την ώθηση λόγω του τουριστικού ρεύματος. Όπως εξηγούσε, παρατηρείται, ήδη, έντονη κινητικότητα και αύξηση της ζήτησης στις τουριστικές περιοχές της χώρας, ωστόσο εκείνο που θα κρίνει και την επιτυχία του κλάδου για εφέτος είναι η διαμόρφωση της μέσης απόδειξης. Σύμφωνα με τον κ. Καπράλο, υπάρχουν κάποιοι κλάδοι που εμφανίζουν μια σχετική κινητικότητα αυτή την εποχή, όπως τα εποχιακά είδη (είδη μπάνιου, θαλάσσης κλπ), καθώς οι διακοπές έχουν ήδη ξεκινήσει για πολλούς, αλλά και κλάδοι που συνδέονται με τη διοργάνωση κοινωνικών εκδηλώσεων που αυξάνονται το καλοκαίρι, όπως γάμοι, βαπτίσεις κ.α. και δημιουργούν πρόσθετες καταναλωτικές ανάγκες.
Το νέο τοπίο
Οι εφετινές θερινές εκπτώσεις λειτουργούν σε ένα νέο τοπίο. Και αυτό γιατί από την 1η Ιουλίου έχει επιβληθεί δασμός ύψους 3 ευρώ στα μικροδέματα που εισέρχονται στην Ελλάδα μέσω ηλεκτρονικών πλατφορμών από τρίτες χώρες, σε μια απόφαση που βάζει στο στόχαστρο προϊόντα από την Κίνα που πωλούνται μέσα από γνωστές πλατφόρμες όπως το Shein και το Temu.
Υπενθυμίζεται εδώ ότι η εν λόγω απόφαση έχει ληφθεί ήδη από τα τέλη του 2025 σε επίπεδο ΕΕ, στηριζόμενη στο γεγονός ότι τέτοια δέματα εισέρχονταν στην ευρωπαϊκή αγορά αδασμολόγητα, οδηγώντας σε αθέμιτο ανταγωνισμό και προκαλώντας σημαντικούς κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών, υψηλά επίπεδα απάτης και περιβαλλοντικές ανησυχίες.
Ήδη, παράγοντες της αγοράς με τους οποίους συνομίλησε το insider.gr, εξηγούσαν πως ήδη στην Ελλάδα παρατηρείται προσωρινή επιβράδυνση στις μαζικές αγορές προϊόντων που διακινούνται μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου, κυρίως από τις κινεζικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες. «Είναι πάρα πολύ νωρίς να δούμε πως προχωρά η εφαρμογή του μέτρου. Για πλήρη συμπεράσματα θα απαιτηθεί να δούμε πως θα πάει ολόκληρη η χρονιά. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, υπάρχει μια μείωση των παρορμητικών αγορών», σχολίαζε κορυφαίος παράγοντας της αγοράς του λιανικού εμπορίου. «Οι Έλληνες καταναλωτές βρίσκονται σε αναγνωριστική φάση. Περιορίζουν ελαφρώς τις αγορές τους μέχρι να αντιληφθούν το νέο καθεστώς. Ωστόσο, μετά το αρχικό σοκ, η μείωση των αγορών δεν αποκλείεται να περιοριστεί», τόνιζε η ίδια πηγή.
Υπενθυμίζεται εδώ ότι από την 1η Ιουλίου επιβάλλεται νέος εισαγωγικός ειδικός δασμός ύψους 3 ευρώ για κάθε διακριτό είδος αγαθού που εισάγεται από τρίτες χώρες μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου. Οι νέοι δασμολογικοί κανόνες τίθενται σε εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας και αφορούν αποκλειστικά σε ηλεκτρονικές αγορές ιδιωτών καταναλωτών μέσω ηλεκτρονικών πλατφορμών (e-commerce).
Αυτό που πρέπει να γίνει αντιληπτό είναι το γεγονός πως η επιβάρυνση των 3 ευρώ υπολογίζεται ανά διαφορετικό είδος προϊόντος και όχι ανά δέμα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όσο περισσότερα είναι τα προϊόντα, τόσο πιο ψηλά μπορεί να φτάσει και ο συνολικός λογαριασμός. Αν ένα δέμα περιέχει ένα βιβλίο, ένα σημειωματάριο και ένα στυλό, πρόκειται για τρία διαφορετικά είδη. Στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται δασμός 9 ευρώ συνολικά (3 ευρώ ανά είδος), στον οποίο προστίθεται ο αναλογών ΦΠΑ και τυχόν λοιπές επιβαρύνσεις. Αν ένα δέμα περιλαμβάνει δύο πανομοιότυπα σημειωματάρια με τα ίδια χαρακτηριστικά, αυτά θεωρούνται ένα είδος και επιβάλλεται συνολικός δασμός 3 ευρώ.
Ο νέος δασμός αποτελεί μεταβατικό μέτρο και θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2028. Από την 1η Ιουλίου 2028 θα εφαρμοστεί το κανονικό δασμολογικό καθεστώς, με τον εισαγωγικό δασμό να υπολογίζεται βάσει της δασμολογικής κατηγορίας κάθε προϊόντος, ανεξάρτητα από την αξία του ή τον τρόπο αγοράς και αποστολής.
Ο κλάδος του εμπορίου σε αριθμούς
Το εμπόριο παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης της χώρας και ένας από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας.
Σύμφωνα με την ετήσια Έκθεση Ελληνικού Εμπορίου 2025 της ΕΣΕΕ, το εμπόριο αντιπροσωπεύει το 17,3% της συνολικής απασχόλησης, ενώ η συμβολή του κλάδου στο ΑΕΠ ξεπερνά το 11%.
Ενδεικτικό είναι μάλιστα ότι, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το 2025, μια στις τρεις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ήτοι ποσοστό της τάξης του 35% κατέγραψε μείωση του κύκλου εργασιών της.
Για το 2026, δε, στο πρώτο τρίμηνο ο κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου ανήλθε σε 9,586 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 1,1% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του 2025.
«Τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι η αγορά κινείται με χαμηλές ονομαστικές αυξήσεις, ενώ οι πραγματικές πιέσεις στην κατανάλωση παραμένουν. Η αγορά εμφανίζει ανθεκτικότητα αλλά όχι δυναμική ανάκαμψη», αναφέρει σε ειδική ανάλυσή του ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς.
