Η Ευρώπη επενδύει δισεκατομμύρια ευρώ σε ένα είδος υποδομής που μέχρι πριν από λίγα χρόνια υπήρχε μόνο στα σχέδια των μηχανικών. Πρόκειται για τα τεχνητά ενεργειακά νησιά, δηλαδή έργα τα οποία δεν θα παράγουν τα ίδια ηλεκτρική ενέργεια, αλλά θα λειτουργούν ως μεγάλοι θαλάσσιοι κόμβοι που θα συλλέγουν την παραγωγή από δεκάδες υπεράκτια αιολικά πάρκα και θα τη διοχετεύουν σε πολλές χώρες ταυτόχρονα.
Όπως φαίνεται η επόμενη μεγάλη επανάσταση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν βρίσκεται στην ξηρά αλλά στην Βόρεια Θάλασσα και την Βαλτική. Αντί κάθε υπεράκτιο αιολικό πάρκο να συνδέεται ξεχωριστά με την ακτή, οι ευρωπαϊκές χώρες σχεδιάζουν τεχνητά νησιά που θα λειτουργούν ως ενεργειακοί κόμβοι (energy hubs), συγκεντρώνοντας την παραγωγή πολλών αιολικών πάρκων και διοχετεύοντάς την στα εθνικά δίκτυα μέσω διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί τα έργα αυτά βασικό στοιχείο της στρατηγικής Energy Highways, που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού δικτύου καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας.
Το πιο προχωρημένο έργο βρίσκεται στο Βέλγιο. Το Princess Elisabeth Island, περίπου 45 χιλιόμετρα ανοικτά των βελγικών ακτών, είναι το πρώτο τεχνητό ενεργειακό νησί που κατασκευάζεται παγκοσμίως. Το 2025 τοποθετήθηκαν οι πρώτοι γιγαντιαίοι τσιμεντένιοι κιβωτιόσχημοι πυρήνες (caissons), βάρους έως 22.000 τόνων ο καθένας, οι οποίοι θα αποτελέσουν τα «θεμέλια» του νησιού. Όταν ολοκληρωθεί, θα λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος για νέα υπεράκτια αιολικά πάρκα ισχύος τουλάχιστον 2,1 GW, ενώ θα μπορεί να συνδεθεί και με άλλα ευρωπαϊκά δίκτυα, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού της περιοχής.
Ακόμη μεγαλύτερες φιλοδοξίες έχει η Δανία με το έργο Bornholm Energy Island. Αντί να δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου ένα τεχνητό νησί, αξιοποιείται το ήδη υπάρχον νησί του Μπόρνχολμ, το οποίο μετατρέπεται σε έναν τεράστιο ενεργειακό κόμβο για τη Βαλτική. Το έργο θα συγκεντρώνει ηλεκτρική ενέργεια από υπεράκτια αιολικά πάρκα συνολικής ισχύος 3 GW και θα τη μεταφέρει τόσο στη Δανία όσο και στη Γερμανία μέσω δικτύων συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC). Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει το έργο στο πλαίσιο χρηματοδότησης 645 εκατ. ευρώ μέσω του μηχανισμού Connecting Europe Facility, χαρακτηρίζοντάς το ως πρότυπο για τις μελλοντικές διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές.
Η ιδέα δεν σταματά εκεί. Η Δανία σχεδιάζει και ένα δεύτερο, ακόμη μεγαλύτερο ενεργειακό νησί στη Βόρεια Θάλασσα, το οποίο εκτιμάται ότι θα αποτελέσει το μεγαλύτερο έργο ενεργειακών υποδομών στην ιστορία της χώρας. Σύμφωνα με το Energy Cluster Denmark, η συνολική επένδυση μπορεί να φθάσει τα 210 δισ. δανικές κορόνες, ενώ το έργο θα αποτελέσει τον πυρήνα ενός μελλοντικού ευρωπαϊκού υπεράκτιου δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και παραγωγής πράσινου υδρογόνου.
Η οικονομική λογική πίσω από αυτά τα έργα είναι απλή. Όσο τα υπεράκτια αιολικά πάρκα απομακρύνονται από τις ακτές, τόσο αυξάνεται το κόστος των επιμέρους καλωδίων και των ξεχωριστών υποσταθμών. Τα ενεργειακά νησιά λειτουργούν ως κοινές πλατφόρμες, μειώνοντας το συνολικό κόστος σύνδεσης και επιτρέποντας σε περισσότερες χώρες να αξιοποιούν από κοινού την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Παράλληλα, διευκολύνουν τις διασυνοριακές συναλλαγές ηλεκτρισμού, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό και τη σταθερότητα των τιμών.
Πέρα από την ηλεκτρική ενέργεια, οι ίδιες υποδομές σχεδιάζεται να υποστηρίξουν και τη νέα οικονομία του πράσινου υδρογόνου. Σε αρκετές περιπτώσεις εξετάζεται η εγκατάσταση μονάδων ηλεκτρόλυσης απευθείας στα ενεργειακά νησιά, ώστε μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας να μετατρέπεται σε υδρογόνο πριν ακόμη φτάσει στην ξηρά. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται οι ανάγκες μεταφοράς ηλεκτρικής ισχύος και δημιουργείται μια νέα αγορά καυσίμων μηδενικών εκπομπών για τη βιομηχανία και τη ναυτιλία.
Η Ελλάδα δεν σχεδιάζει προς το παρόν αντίστοιχα ενεργειακά νησιά, ωστόσο η ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών πάρκων ενδέχεται να δημιουργήσει στο μέλλον ανάγκες για νέου τύπου θαλάσσιες ενεργειακές υποδομές. Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων προβλέπει σημαντική ανάπτυξη του κλάδου την επόμενη δεκαετία, γεγονός που θα απαιτήσει νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ισχυρότερα δίκτυα μεταφοράς.
