Στο 29% ανήλθε το 2025 το μερίδιο των χρηματοδοτικών εργαλείων και των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, έναντι 27% το 2024 στη συνολική πιστωτική επέκταση των ελληνικών τραπεζών προς τις εγχώριες μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με την Έκθεση του Διοικητή κ. Γιάννη Στουρνάρα για το 2025.
Η ενίσχυση της συμβολής των χρηματοδοτικών εργαλείων στη χρηματοδότηση των εγχώριων επιχειρήσεων το 2025 επιβεβαιώνει τη σταδιακή μεταβολή του τρόπου με τον οποίο διοχετεύεται η τραπεζική πίστη στην πραγματική οικονομία. Οι εκταμιεύσεις επιχειρηματικών δανείων στο πλαίσιο των προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Ελληνικής Αναπτυξιακής διαμορφώθηκαν σε 4 δισ. ευρώ, αυξημένες σε σχέση με τα προηγούμενα έτη (3,7 δισ. το 2024 και 2 δισ. το 2023), ενώ το αντίστοιχο μερίδιο επί των νέων τραπεζικών χορηγήσεων ανήλθε στο 17%, συνεχίζοντας την ανοδική πορεία των τελευταίων ετών.
Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων από τα χρηματοδοτικά εργαλεία το 2025 κατευθύνθηκε στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με περίπου 3 δισ. ευρώ - ή το 75% των συνολικών εκταμιεύσεων - να διοχετεύεται σε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι τα εργαλεία αυτά λειτουργούν ως βασικός μηχανισμός βελτίωσης της πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε τραπεζική χρηματοδότηση, ιδίως σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους δανεισμού και αυστηρότερων πιστοδοτικών κριτηρίων.
Είναι ενδεικτικό ότι το 40% των εκταμιεύσεων επιχειρηματικών δανείων προς μικρομεσαίες συνδέθηκε με χρηματοδοτικά προγράμματα, ποσοστό σταθερό σε σχέση με το 2024, αλλά σημαντικά υψηλότερο έναντι του 25% το 2023 και υπερδιπλάσιο του αντίστοιχου για το σύνολο των επιχειρήσεων. Η στόχευση των παρεμβάσεων αποτυπώνεται και στη διάρθρωση των προγραμμάτων, καθώς στο πλαίσιο του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ πάνω από το 90% των χορηγήσεων κατευθύνθηκε σε επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών κάτω των 10 εκατ. ευρώ και λιγότερους από 50 εργαζόμενους, δηλαδή στον πυρήνα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.
- Διαβάστε ακόμα - Στουρνάρας: Το τρίπτυχο «άμυνας» των τραπεζών
Επιτάχυνση εκταμιεύσεων λόγω ωρίμανσης projects...
Από την άλλη, οι εκταμιεύσεις επιχειρηματικών δανείων στο πλαίσιο του RRF συνέχισαν να ενισχύονται το 2025 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, αντανακλώντας τη σταδιακή ωρίμανση των επενδυτικών σχεδίων που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα. Ειδικότερα, με τη στήριξη του δανειακού σκέλους του RRF εκταμιεύθηκαν επιχειρηματικά τραπεζικά δάνεια συνολικού ύψους 3,5 δισ. ευρώ, έναντι 2,6 δισ. ευρώ το 2024. Περίπου 2 δισ. ευρώ αφορούσαν πόρους του RRF, ενώ τα υπόλοιπα προήλθαν από τη συμμετοχή των τραπεζών.
Σε σωρευτική βάση, έως τα τέλη του 2025 οι εκταμιεύσεις δανείων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας υπερέβησαν το 50% της συνολικής αξίας των υπογεγραμμένων δανειακών συμβάσεων, έναντι περίπου 40% στο τέλος του 2024 και 22% στα τέλη του 2023. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την εκταμίευση δόσεων δανείων που είχαν συμβασιοποιηθεί κατά τα προηγούμενα έτη και αντανακλά την πρόοδο υλοποίησης των επενδυτικών σχεδίων που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα.
Από την έναρξη του δανειακού σκέλους, τον Ιούνιο του 2022, έως τον Φεβρουάριο του 2026, έχουν υπογραφεί 601 δανειακές συμβάσεις προς επιχειρήσεις, συνολικής αξίας 16,4 δισ. ευρώ. Πάνω από το ήμισυ των συμβάσεων αφορά μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στις οποίες κατευθύνθηκε σχεδόν το 1/6 της συνολικής αξίας των δανείων. Η κατανομή αυτή καταδεικνύει την υψηλή συμμετοχή των μικρότερων επιχειρήσεων σε όρους πλήθους, αλλά και τη μεγαλύτερη μέση κλίμακα των επενδυτικών σχεδίων που υλοποιούνται από μεγαλύτερες επιχειρήσεις.
Το μεσοσταθμικό επιτόκιο των δανείων του RRF διαμορφώθηκε σε 1,72%, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το αντίστοιχο μέσο επιτόκιο των κοινών τραπεζικών επιχειρηματικών δανείων. Ενδεικτικά, το μεσοσταθμικό επιτόκιο των τραπεζικών δανείων τακτής λήξης προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις διαμορφώθηκε σε 5,06% κατά μέσο όρο την περίοδο 2023 - 2025. Η διαφορά αυτή συμβάλλει στη μείωση του κόστους χρηματοδότησης και στη στήριξη της υλοποίησης επενδυτικών σχεδίων.
Υψηλές αιτήσεις, αλλά μικρότερου μεγέθους δάνεια
Η ζήτηση για δάνεια του RRF παρέμεινε ισχυρή σε όρους αριθμού νέων αιτήσεων, αλλά αφορούσε κατά κανόνα μικρότερου μεγέθους δάνεια σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Ειδικότερα, η μέση αξία δανείου στις νέες αιτήσεις μειώθηκε αισθητά το 2025 σε σύγκριση με το 2024, εξέλιξη που συνδέεται με τη σταδιακή κάλυψη επενδυτικών έργων μεγαλύτερης κλίμακας και τη διεύρυνση της συμμετοχής μικρότερων επενδυτικών σχεδίων.
Συνολικά, το 2025 εδραιώθηκε η σημασία των μικτών σχημάτων χρηματοδότησης, τα οποία συνδυάζουν δημόσιους, ευρωπαϊκούς και τραπεζικούς πόρους, ως βασικού μηχανισμού ενίσχυσης της πιστωτικής επέκτασης προς τον επιχειρηματικό τομέα. Τα χρηματοδοτικά εργαλεία και τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης λειτούργησαν συμπληρωματικά προς την παραδοσιακή τραπεζική χρηματοδότηση, ενισχύοντας τη ροή πιστώσεων και στηρίζοντας την υλοποίηση επενδύσεων.
Ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής των μικρομεσαίων
Η επιτάχυνση των εκταμιεύσεων αντανακλά κυρίως την ωρίμανση επενδυτικών σχεδίων που είχαν κατατεθεί τα προηγούμενα έτη, ενώ η μελλοντική δυναμική του προγράμματος θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τη δυνατότητα διεύρυνσης της βάσης των δικαιούχων επιχειρήσεων, με μεγαλύτερη συμμετοχή των μικρομεσαίων στη συνολική δανειοδότηση.
Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία συμβασιοποίησης των δανείων αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026, η επίδραση του προγράμματος στη ρευστότητα των επιχειρήσεων εκτιμάται ότι θα επεκταθεί πέραν του χρονικού αυτού ορίζοντα, καθώς οι εκταμιεύσεις προβλέπεται να συνεχιστούν έως το 2029. Σε αυτό το πλαίσιο, η περαιτέρω ενίσχυση της χρηματοδότησης της οικονομίας αναμένεται να στηριχθεί και στα επόμενα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, ιδίως στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028 - 2034, με έμφαση σε επενδύσεις που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση, την ενέργεια και τα ψηφιακά δίκτυα.
