Για συνέχεια της αναπτυξιακής πορείας, αλλά με σαφή επιβράδυνση του ρυθμού, μίλησε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, στο πλαίσιο της 93ης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. Η ΤτΕ αναμένει ανάπτυξη 1,9% φέτος με την Ευρωζώνη στο 0,9% από 1,4% λόγω πολέμου στη μέση ανατολή και των ενεργειακών διαταραχών.
Η οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με βασικό μοχλό τις επενδύσεις, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση αυξάνεται μεν, αλλά πιο ήπια, στοιχείο που αποτυπώνει κόπωση της εγχώριας ζήτησης. Η αγορά εργασίας διατηρεί θετικές προοπτικές, χωρίς όμως να μεταβάλλει ουσιαστικά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, o πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί ταχύτερα στο 3,1% και να παραμείνει υψηλότερος από τον μέσο όρο της ευρωζώνης φέτος (η αναθεώρηση των στοιχείων είναι παρόμοια με αυτή στην οποία προβαίνει και το ΥΠΕΘΟΟ. Το ίδιο ισχύει για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025: η ΤτΕ εκτιμά πως αναμένεται να διαμορφωθεί στο 4,4% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας για ακόμη μια χρονιά τους δημοσιονομικούς στόχους (πάνω από 4,5% του ΑΕΠ το υπολογίζει πλέον το ΥΠΕΘΟΟ)
Παράλληλα, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δεν αναμένεται να βελτιωθεί περαιτέρω το 2026, διατηρώντας μια βασική εξωτερική ανισορροπία.
Συνολικά, διαμορφώνεται ένα σενάριο ανάπτυξης με χαμηλότερη ταχύτητα, όπου η οικονομία παραμένει σε θετική τροχιά, αλλά με πιο περιορισμένα περιθώρια επιτάχυνσης και με εμφανείς διαρθρωτικές πιέσεις.
Οι επισημάνσεις του κ. Στουρνάρα αναδεικνύουν την ενίσχυση των ανοδικών κινδύνων για τον πληθωρισμό, σε ένα περιβάλλον όπου εντείνονται και οι φόβοι στασιμοπληθωρισμού στην Ευρωζώνη. Στην Ελλάδα, οι πληθωριστικές πιέσεις αποδεικνύονται πιο επίμονες, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και επιβαρύνοντας την εγχώρια ζήτηση. Παράλληλα, η δομή της οικονομίας την καθιστά πιο ευάλωτη: η ισχυρή εξάρτηση από τον τουρισμό και η υψηλή συγκέντρωση των εξαγωγών αυξάνουν την έκθεση σε εξωτερικούς κραδασμούς. Σε αυτό το πλαίσιο, ο συνδυασμός επίμονου πληθωρισμού και μέτριας ανάπτυξης ενισχύει το ρίσκο μιας πιο εύθραυστης μακροοικονομικής ισορροπίας.
Η σημασία της πολιτικής σταθερότητας
Ξεχωριστά ο Κεντρικός Τραπεζίτης επισήμανε ότι σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας η πολιτική σταθερότητα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα οικονομικής ανθεκτικότητας. «Η εμπειρία των τελευταίων ετών καταδεικνύει ότι η πολιτική σταθερότητα και ένα προβλέψιμο θεσμικό περιβάλλον είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση της μακροοικονομικής ισορροπίας και για την αποτελεσματική διαχείριση εξωγενών κρίσεων».
Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου σωρεύονται νέες αβεβαιότητες, η υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων αποτελεί προϋπόθεση για την ενίσχυση της ευημερίας. Τα οφέλη των μεταρρυθμίσεων είναι πλέον ορατά και μετρήσιμα, τόσο στις επιδόσεις της οικονομίας όσο και στη βελτίωση της αξιοπιστίας της χώρας.
Σύμφωνα με τον Γ. Στουρνάρα, η διατήρηση της πολιτικής βούλησης για την εφαρμογή αξιόπιστων μεταρρυθμιστικών πολιτικών είναι το κλειδί για να μετατραπούν οι κρίσεις σε ευκαιρίες και να διαμορφωθεί μια σύγχρονη, βιώσιμη, εξωστρεφή και ανταγωνιστική οικονομία.
«Εν μέσω αλλεπάλληλων διεθνών διαταραχών, η ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας απαιτεί περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις και την άρση των στρεβλώσεων που ακόμη παραμένουν, ιδιαίτερα τα εμπόδια στον ανταγωνισμό. Η πολιτική σταθερότητα, η συνέχιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, η ενίσχυση των θεσμών και η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων αποτελούν κρίσιμους πυλώνες για τη βελτίωση της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, τη μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και την απορρόφηση βραχυχρόνιων κραδα-σμών. Ταυτόχρονα, η αποδοτική αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων θα συμβάλει σε μια διατηρήσιμη αναπτυξιακή τροχιά.
Το 2026 οι νομισματικές αρχές καλούνται να πλοηγηθούν σε ένα σύνθετο διεθνές περιβάλλον που καθιστά λιγότερο προβλέψιμη την πορεία των οικονομιών. Η διαφύλαξη της αξιοπιστίας της νομισματικής πολιτικής παραμένει θεμελιώδης για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητάς της και για τη σταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών. Παράλληλα, η Ευρώπη, αξιοποιώντας τα διδάγματα προηγούμενων κρίσεων, οφείλει να προχωρήσει σε τολμηρές πολιτικές επιμερισμού του κινδύνου ως απάντηση στις τρέχουσες προκλήσεις και στις διαχρονικές διαρθρωτικές αδυναμίες. Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της, καθώς και η βάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μέσω της Τραπεζικής Ένωσης και της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, συνιστούν τα θεμέλια για τη μετατροπή της Ευρώπης σε αυτόνομο γεωοικονομικό πόλο», ανέφερε.
Συστάσεις πολιτικης
Η αύξηση των κινδύνων και της διεθνούς αβεβαιότητας καθιστά επιτακτικά αναγκαία τη συνέχιση της εφαρμογής μιας συνεκτικής οικονομικής πολιτικής, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της αναπτυξιακής δυναμικής της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με την ΤτΕ.
-Απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις, στην αξιοποίηση των πόρων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στην πράσινη μετάβαση και στην ενίσχυση της καινοτομίας και του ανθρώπινου κεφαλαίου.
-Παραμένει κρίσιμη η βελτίωση της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, μέσω της συνέχισης μεταρρυθμίσεων που περιορίζουν τη γραφειοκρατία, βελτιώνουν τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, επιταχύνουν την απονομή της δικαιοσύνης και ενισχύουν τον ανταγωνισμό στις αγορές.
-Η μείωση του ελλείμματος του εξωτερικού ισοζυγίου απαιτεί περαιτέρω διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης, ανάπτυξη κλάδων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, ενίσχυση της παραγωγής αγαθών υψηλής τεχνολογίας και σταδιακή υποκατάσταση εισαγωγών, όπου αυτό είναι εφικτό.
-Η διατήρηση της ισχυρής δυναμικής του τουρισμού προϋποθέτει ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, βελτίωση των υποδομών, ανάδειξη νέων προορισμών και αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού στον κλάδο.
-Η χρηματοδότηση της ανάπτυξης απαιτεί περαιτέρω ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης, τόσο μέσω της ενίσχυσης του τραπεζικού δανεισμού όσο και μέσω εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης από τις κεφαλαιαγορές, με στόχο την καλύτερη πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και την αποτελεσματικότερη διοχέτευση πόρων σε επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας.
-Η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης αποτελεί κρίσιμη μεταρρύθμιση για την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Η ταχύτερη και πιο προβλέψιμη επίλυση διαφορών μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη, να διευκολύνει την κατανομή των πόρων και να βελτιώσει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
-Η προώθηση της ενεργειακής μετάβασης είναι αναγκαία τόσο για λόγους ανταγωνιστικότητας όσο και για λόγους ανθεκτικότητας, με έμφαση στις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στα δίκτυα και στις διασυνδέσεις, στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και στη διασφάλιση πιο προσιτού ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
-Η κοινωνική πολιτική χρειάζεται καλύτερη στόχευση και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, ώστε να στηρίζει ουσιαστικά τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και ταυτόχρονα να επενδύει περισσότερο στην παιδεία, στην υγεία και στις δεξιότητες.
-Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος απαιτεί πολιτικές που αυξάνουν την προσφορά κατοικιών, μέσω καλύτερης αξιοποίησης του υφιστάμενου αποθέματος, άρσης διοικητικών εμποδίων και ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού για τη στέγαση.
-Στην αγορά εργασίας, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην αύξηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και στην αντιμετώπιση των ελλείψεων δεξιοτήτων, ιδίως μέσω δομών φροντίδας, κινήτρων για εργασία, τεχνικής εκπαίδευσης, διά βίου μάθησης και καλύτερης σύζευξης προσφοράς και ζήτησης εργασίας.
-Στη δημοσιονομική πολιτική, τυχόν πρόσθετα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και πλήρως συμβατά με τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, ενώ κρίσιμες παραμένουν η συνέχιση της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, η διεύρυνση της φορολογικής βάσης και o εξορθολογισμός των φορολογικών δαπανών.
-Τέλος, η αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος αποτελεί εθνική προτεραιότητα, καθώς επηρεάζει άμεσα τόσο τη μακροχρόνια αναπτυξιακή δυναμική όσο και την προσφορά εργασίας. Για τον λόγο αυτό, απαιτεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης της οικογένειας, επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, βελτίωση της προσιτότητας της κατοικίας και πολιτικές που διευκολύνουν την επιστροφή ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα.
Οι κίνδυνοι
Για την ελληνική οικονομία, το ισοζύγιο κινδύνων είναι σαφώς καθοδικό, αντικατοπτρίζοντας κυρίως τις δυσμενείς εξελίξεις στο εξωτερικό περιβάλλον.
- Οι πληθωριστικές πιέσεις είναι πιθανόν να αποδειχθούν πιο επίμονες, λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας, των πρώτων υλών και των μεταφορών, αλλά και μέσω δευτερογενών επιδράσεων στο κόστος εργασίας
- Η εξέλιξη αυτή θα περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, θα επιβαρύνει την κατανάλωση και θα επηρεάσει αρνητικά το οικονομικό κλίμα.
- Ταυτόχρονα, η αβεβαιότητα και τυχόν επιδείνωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών μπορεί να περιορίσουν την επενδυτική δραστηριότητα.
- Στον εξωτερικό τομέα, η ελληνική οικονομία παραμένει πιο ευάλωτη, καθώς ο τουρισμός, οι μεταφορές και γενικότερα οι εξαγωγές υπηρεσιών επηρεάζονται άμεσα από γεωπολιτικούς και εξωγενείς κλυδωνισμούς.
- Η υψηλή συγκέντρωση των εξαγωγών σε περιορισμένο αριθμό τομέων σημαίνει ότι τυχόν δυσμενείς εξελίξεις σε αυτούς μπορούν να έχουν δυσανάλογα μεγάλη επίδραση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
- Παράλληλα, εγχώριες προκλήσεις – όπως η στενότητα στην αγορά εργασίας, οι φυσικές καταστροφές και ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων – ενδέχεται να εξασθενίσουν τη δυναμική της οικονομίας.
