Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται σε δομική κρίση. Η επιβράδυνση της ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα, η απώλεια μεριδίου αγοράς προς όφελος Κινέζων ανταγωνιστών και το υψηλότερο κόστος δανεισμού έχουν δημιουργήσει την «τέλεια καταιγίδα» για τον κλάδο τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς οι όγκοι πωλήσεων συνεχίζουν να παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την πανδημία.
Όπως αναφέρει το CNBC, οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν μακρά ιστορία στην παραγωγή αμυντικού εξοπλισμού και όπλων όταν αυτό απαιτείται σε περιόδους πολέμου. Ορισμένες εταιρείες θεωρούν πλέον ότι η επιστροφή σε αυτές τις ρίζες θα μπορούσε να προσφέρει μια σανίδα σωτηρίας.
Αναλυτές της Citi έχουν ονομάσει αυτή τη στροφή «anything but autos» (οτιδήποτε εκτός από αυτοκίνητα).
Τη Δευτέρα, η Renault ανακοίνωσε ότι αναπτύσσει ένα επίγειο drone για στρατιωτική και πολιτική χρήση. Αυτό ακολούθησε την ανακοίνωση, τον Ιανουάριο, συνεργασίας με την αμυντική εταιρεία Turgis Gaillard για την παραγωγή εναέριων drones στη Γαλλία.
Παράλληλα, η γερμανική Volkswagen φέρεται να βρίσκεται σε συνομιλίες με την ισραηλινή αμυντική εταιρεία Rafael για την παραγωγή εξαρτημάτων για συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας.
Οι δύο πλευρές συζητούν τη μετατροπή του εργοστασίου της VW στο Όσναμπρικ της Γερμανίας σε εγκαταστάσεις παραγωγής εξαρτημάτων για το ισραηλινό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας Iron Dome, που κατασκευάζει η Rafael, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times στις 24 Μαρτίου.
Οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν άμεσα κινεζικούς ανταγωνιστές, όπως η BYD. Ενώ οι πωλήσεις νέων αυτοκινήτων στην ΕΕ μειώθηκαν έως τον Ιανουάριο, η BYD εξέπληξε την αγορά ανακοινώνοντας αύξηση 175% σε ετήσια βάση στις παραδόσεις, φτάνοντας τις 13.982 μονάδες, σύμφωνα με στοιχεία της ACEA.
Η κάμψη του κλάδου αντικατοπτρίζεται και στις τιμές των μετοχών των αυτοκινητοβιομηχανιών. Ο δείκτης Stoxx 600 Automobiles έχει υποχωρήσει κατά 30% τα τελευταία πέντε χρόνια έως τις 2 Απριλίου, ενώ η VW έχει καταγράψει πτώση άνω του 60% στο ίδιο διάστημα. Η Stellantis, που κατέχει μάρκες όπως η Fiat και η Peugeot, έχει χάσει 58% την ίδια περίοδο.
Οι μεγάλες προοπτικές της αμυντικής βιομηχανίας
Αντίθετα, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία γνωρίζει άνθηση. Η επείγουσα ανάγκη επανεξοπλισμού μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και η εμφανής διάρρηξη των σχέσεων εντός του ΝΑΤΟ σημαίνουν ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο αυτάρκης στην αμυντική της παραγωγή.
Πέρυσι, η πρόεδρος της ΕΕ Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μια «εποχή επανεξοπλισμού» και ότι θα μπορούσε να κινητοποιήσει 800 δισεκατομμύρια ευρώ σε αμυντικές επενδύσεις μέσω δανείων και άλλων προγραμμάτων.
«Η αμυντική βιομηχανία έχει τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης, με τη στήριξη των κρατικών προϋπολογισμών και των απαιτήσεων του ΝΑΤΟ», δήλωσε μέσω email στο CNBC ο Rico Luman, ανώτερος οικονομολόγος τομέα μεταφορών και logistics της ολλανδικής τράπεζας ING.
«Για την αμυντική βιομηχανία το ζήτημα δεν είναι αν θα επεκταθεί η παραγωγή, αλλά πώς. Η ανακατεύθυνση της παραγωγικής ικανότητας αποτελεί ευκαιρία για την αυτοκινητοβιομηχανία.»
Ωστόσο, άλλοι αναλυτές αμφισβητούν κατά πόσο η «προσκόλληση» στον αμυντικό τομέα θα είναι αρκετή για να σώσει την προβληματική αυτοκινητοβιομηχανία, επισημαίνοντας αρκετές ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα των κατασκευαστών να αναπτυχθούν σε αυτόν τον χώρο.
Ένα «αντίο στα όπλα»; Όχι και τόσο γρήγορα
Η σχέση μεταξύ αυτοκινητοβιομηχανιών και κατασκευής όπλων ήταν πάντα αλληλοσυμπληρωματική. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αυτοκινητοβιομηχανίες σε όλο τον κόσμο σταμάτησαν την πολιτική παραγωγή για να επικεντρωθούν στις πολεμικές προσπάθειες των χωρών τους - παράγοντας στρατιωτικά οχήματα, κινητήρες αεροσκαφών, καθώς και όπλα και πυρομαχικά.
Η μετάβαση από τα οχήματα στα όπλα και ξανά πίσω είναι εφικτή εν μέρει επειδή πολλές από τις βασικές δεξιότητες είναι άμεσα μεταβιβάσιμες, σύμφωνα με ειδικούς.
«Υπάρχει σημαντική επικάλυψη ικανοτήτων, καθώς και οι δύο κλάδοι βασίζονται σε προηγμένη παραγωγή, σύνθετες εφοδιαστικές αλυσίδες και μηχανική», δήλωσε μέσω email στο CNBC η Zuzana Pelakova, διευθύντρια οικονομίας και επιχειρήσεων στο σλοβακικό think tank Globsec.
«Υπάρχει επίσης ιστορικό προηγούμενο. Χώρες όπως η Σλοβακία και η Τσεχία - σήμερα μεταξύ των παγκόσμιων ηγετών στην παραγωγή αυτοκινήτων ανά κάτοικο - έχτισαν μεγάλο μέρος της αυτοκινητοβιομηχανικής τους ισχύος σε ένα εργατικό δυναμικό που κάποτε εργαζόταν σε αμυντικές βιομηχανίες πριν από το τέλος του σοσιαλισμού.»
Η VW βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, αντιμετωπίζοντας επιδείνωση της κερδοφορίας και επιδιώκοντας να μειώσει το προσωπικό της κατά 35.000 άτομα - περίπου το 5% του εργατικού της δυναμικού - έως το 2030.
Αν οι συνομιλίες με τη Rafael ή άλλους αμυντικούς εταίρους αποδώσουν, η δυνατότητα της VW να επαναχρησιμοποιήσει το παρωχημένο εργοστάσιό της στο Όσναμπρικ - το οποίο σχεδιάζει να κλείσει το 2027 - θα μπορούσε να σώσει έως και 2.300 θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο συνδικάτο της Γερμανίας δήλωσε ότι η μεταφορά μεγάλου αριθμού εργαζομένων από άλλους βιομηχανικούς κλάδους σε εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας είναι «μη ρεαλιστική» και «δεν αποτελεί λύση» στα διαρθρωτικά προβλήματα του κλάδου.
«Αυτό δεν θα είναι αρκετό για να αντισταθμίσει τις επερχόμενες απώλειες θέσεων εργασίας στην αυτοκινητοβιομηχανία, στους προμηθευτές και σε άλλους βασικούς τομείς των μεταλλικών και ηλεκτρικών βιομηχανιών», ανέφερε η IG Metall.
«Οι κλάδοι λειτουργούν πολύ διαφορετικά για κάτι τέτοιο. Σε αντίθεση με τη μαζική παραγωγή της αυτοκινητοβιομηχανίας, για παράδειγμα, ο αμυντικός τομέας κυριαρχείται από παραγωγή μικρών παρτίδων. Ακόμη και αν αυξηθούν οι όγκοι παραγωγής, η μεταποίηση δεν θα μοιάζει με εκείνη της αυτοκινητοβιομηχανίας.»
Ηθικά ζητήματα
Οι συνεργασίες των αυτοκινητοβιομηχανιών με αμυντικές εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να εγείρουν ηθικά ζητήματα μεταξύ των εργαζομένων, εφόσον κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα στην παραγωγή οπλικών συστημάτων ή στην ανεργία.
Η Citi επισήμανε και τους πολιτικούς κινδύνους, αναφέροντας πώς η κοινή γνώμη στην Ευρώπη για τη συμμετοχή του Έλον Μασκ στην κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνέπεσε με την κατάρρευση των πωλήσεων της Tesla στην Ευρώπη.
«Το ποια πολιτική αντίδραση θα μπορούσε να προκαλέσει μια συνεργασία της VW με ισραηλινή αμυντική εταιρεία στην Ευρώπη παραμένει άγνωστο», πρόσθεσαν οι αναλυτές.
«Αν οι εταιρείες δώσουν στους εργαζομένους την ευκαιρία να διατηρήσουν τη δουλειά τους, θα έλεγα ότι η πλειονότητα του εργατικού δυναμικού θα συνεχίσει να τηρεί τις συμβατικές της υποχρεώσεις και να εργάζεται για αμυντικούς κατασκευαστές», δήλωσε ο Matthias Schmidt, ιδρυτής της Schmidt Automotive Research. «Όταν έχεις μια οικογένεια να συντηρήσεις, τα ηθικά όρια έχουν τα όριά τους.»
Παρά το κύμα συνεργασιών μεταξύ αυτοκινητοβιομηχανιών και αμυντικών εταιρειών, οι αναλυτές παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς μια πλήρη στροφή στην κατασκευή όπλων.
«Δεν αναμένω ότι οι κορυφαίες αυτοκινητοβιομηχανίες θα γίνουν μεγάλης κλίμακας κατασκευαστές αμυντικού εξοπλισμού», πρόσθεσε η Pelakova. «Αυτό που πιθανότατα θα δούμε είναι επιλεκτικές και ευκαιριακές κινήσεις προς τον αμυντικό τομέα.»
Η IG Metall δήλωσε ότι σε μεγάλη κλίμακα, η άμυνα δεν μπορεί να προσφέρει λύση στα προβλήματα του κλάδου.
«Προειδοποιούμε να μην εναποτίθενται όλες οι ελπίδες στην αμυντική βιομηχανία, παραμελώντας άλλους τομείς», ανέφεραν στο CNBC.
