Luxury resorts στην Πελοπόννησο, ενεργειακά projects, real estate developments υψηλών προδιαγραφών, συμμετοχή αραβικών funds σε ελληνικές επιχειρήσεις. Τα παραπάνω αποτελούν ένα μέρος της επενδυτικής δραστηριότητας των χωρών του Κόλπου στην περιοχή μας. Δραστηριότητα που ακόμα και αν η γεωπολιτική ένταση δεν εξαπλωθεί περαιτέρω, θα μπορούσαν να επηρεαστούν.
Οι οικονομικές πιέσεις που δημιουργεί ο πόλεμος
Την είδηση πως κυβερνήσεις του Κόλπου -όπως Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ και Κουβέιτ- εξετάζουν το ενδεχόμενο επαναξιολόγησης των επενδύσεών τους στο εξωτερικό δημοσιοποίησαν πρόσφατα οι Financial Times, σημειώνοντας μάλιστα ότι εκτός από την επαναξιολόγηση υπαρκτό είναι και το ενδεχόμενο καθυστέρησης των ήδη προγραμματισμένων επενδύσεων.
Ο λόγος φυσικά είναι οι οικονομικές πιέσεις που δημιουργεί ο πόλεμος στο Ιράν, εξαιτίας των αυξημένων αμυντικών δαπανών αλλά και των απωλειών που φέρνει σε τομείς όπως ο τουρισμός και η αεροπορική βιομηχανία.
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε το δημοσίευμα των FT, επικαλούμενο αξιωματούχο από τον Κόλπο που μίλησε υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, η πίεση στους προϋπολογισμούς των χωρών του Κόλπου θα μπορούσε να επηρεάσει τα πάντα: από επενδυτικές δεσμεύσεις προς ξένα κράτη και εταιρείες έως χορηγίες σε αθλητικές διοργανώσεις, συμβόλαια με επιχειρήσεις και επενδυτές ακόμα και πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων. Βάσει των όσων ανέφερε μάλιστα, ορισμένα κράτη εξετάζουν ακόμη και ρήτρες ανωτέρας βίας (force majeure) σε επενδυτικές συμφωνίες.
Ήδη μάλιστα η κουβέντα έχει ξεκινήσει με τρεις από τις τέσσερις μεγάλες οικονομίες του Κόλπου (σ.σ. η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ) να προχωρούν σε «εσωτερική αξιολόγηση για να διαπιστώσουν αν μπορούν να ενεργοποιήσουν τέτοιες ρήτρες σε υφιστάμενα συμβόλαια, ενώ παράλληλα εξετάζουν τις τρέχουσες και μελλοντικές επενδυτικές τους δεσμεύσεις. Αν δε ο πόλεμος και τα συναφή έξοδα συνεχιστούν με τον ίδιο ρυθμό, η «ανάληψη δράσης» δε θα αργήσει.
Να θυμίσουμε ότι τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη του Κόλπου έχουν παρασυρθεί στη σύγκρουση που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με την Τεχεράνη να εξαπολύει σφοδρή απάντηση εναντίον των περιφερειακών συμμάχων της Ουάσιγκτον. Ο πόλεμος έχει προκαλέσει σχεδόν πλήρη επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ — τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου — ενώ τουλάχιστον δέκα δεξαμενόπλοια έχουν πληγεί στον Περσικό Κόλπο.
Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, αναγκάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα να κηρύξει κατάσταση ανωτέρας βίας και να αναστείλει την παραγωγή μετά από επίθεση drone στο βασικό εργοστάσιο LNG της χώρας. Παράλληλα πλήγμα δέχτηκε κι ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας.
Την ίδια στιγμή και καθώς το Ιράν συνεχίζει να επιτίθεται σε αμερικανικές βάσεις και πρεσβείες στην περιοχή, ο τουρισμός και οι αερομεταφορές στην περιοχή έχουν παγώσει.
Οι επενδύσεις των χωρών του Κόλπου στην Ελλάδα
Υπό το παραπάνω πρίσμα, τα sovereign wealth funds αυτών των χωρών, τα οποία μέχρι σήμερα συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους επενδυτές παγκοσμίως, επανεξετάζουν την θέση τους. Θέση που περιλαμβάνει σημαντικές τοποθετήσεις σε ευρωπαϊκές οικονομίες και κατ' επέκταση και στην χώρα μας.
Στην περίπτωση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, για παράδειγμα, το ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά την ελληνική αγορά επικεντρώνεται στον τομέα της ενέργειας και τις ψηφιακές υποδομές και λειτουργεί καταλυτικά στην στόχευση η Ελλάδα να εξελιχθεί σε ενεργειακό και ψηφιακό hub της Ευρώπης και σημείο διασύνδεσης με τις χώρες της Μ. Ανατολής. Από πλευράς επενδύσεων στον πρώτο τομέα έχει ήδη προχωρήσει το deal της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με τη Masdar για την εξαγορά της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή έναντι 3,2 δισ. Ευρώ. Σήμερα το ποσοστό της Masdar στην ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της εταιρείας, ανέρχεται σε 97,31%.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Αιγύπτου – Ελλάδας «GREGY», την οποία προωθεί σε συνεργασία ο Όμιλος Κοπελούζου και η Infinity Power, κοινοπραξία των Αιγυπτίων με τους Εμιρατινούς της Masdar.
Στο πεδίο των ψηφιακών υποδομών να θυμίσουμε ότι η χώρα μας έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας για σχετικές επενδύσεις με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με ιδιαίτερη έμφαση στα data centers. Το πλαίσιο μάλιστα προβλέπει επενδύσεις που θα μπορούσαν να φτάσουν συνολικά έως 500 MW εγκατεστημένης ισχύος data centers στη χώρα και ξεκινά από την κοινοπραξία της ΔΕΗ με την Edgnex Data Centers, θυγατρικής του ομίλου DAMAC από το Ντουμπάι.
Επενδύσεις έχουν πραγματοποιηθεί ωστόσο και στον κλάδο της υγείας. Μια εξ αυτών αφορά το επενδυτικό σχέδιο της PureHealth Holding από το Άμπου Ντάμπι για την εξαγορά του 60% της Hellenic Health Group.
Εξίσου σημαντικό είναι το αποτύπωμα και στον κλάδο του τουρισμού και του real estate, με μερικά εμβληματικά πρότζεκτ να αναμένεται να υλοποιηθούν. Για παράδειγμα ότι ο Όμιλος Olayan, ένας από τους μεγαλύτερους ιδιωτικούς επιχειρηματικούς ομίλους της Σαουδικής Αραβίας,συμμετέχει στο Hilton και στη μετατροπή του σε «The Ilisian», ενώ έχει επενδύσει και σε παραλιακά ξενοδοχεία και τουριστικά οικιστικά συγκροτήματα στο Ελληνικό.
Παράλληλα ο σεΐχης του Άμπου Ντάμπι Tahnoun bin Zayed Al Nahyan σχεδιάζει τη δημιουργία του πολυτελούς ξενοδοχείου Waldorf Astoria στο Πόρτο Χέλι, μια επένδυση ύψους 200 εκατ. ευρώ, ενώ εμπλέκεται και στο Scarlet Beach, έτερο πρότζεκτ, από τα πιο γνωστά που προωθούνται στην περιοχή της Ερμιόνης.
Τα σχέδια της σαουδαραβικής Dar Global στο ελληνικό real estate, από την άλλη, δείχνουν τις μεγάλες προσδοκίες για μελλοντική ανάπτυξη. Ο όμιλος έχει ανακοινώσει την είσοδό του στην ελληνική αγορά, με στόχο τη δημιουργία πολυτελών τουριστικών και οικιστικών συγκροτημάτων.
Η πίεση στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού
Την ίδια στιγμή βέβαια που η Dar Global ανακοίνωνε ότι προχωρά τις επενδύσεις της στη χώρα μας είχε ανακοινώσει και αντίστοιχες επενδυτικές κινήσεις ή προθέσεις για τις ΗΠΑ. Και φυσικά δεν ήταν η μόνη από την περιοχή. Τα κράτη του Κόλπου πέρυσι δεσμεύθηκαν να επενδύσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την επίσκεψη του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην περιοχή.
Γεγονός που σύμφωνα με τους FT έχει ήδη κινήσει το ενδιαφέρον του Λευκού Οίκου και σε μελλοντικό χρόνο θα μπορούσε να οδηγήσει τον αμερικανό πρόεδρο στην υιοθέτηση πιο διπλωματικών οδών. Αν και μετά την επιλογή του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διάδοχο του πατέρα του, οι ενδείξεις δεν μαρτυρούν αποκλιμάκωση.
