«Πυκνώνουν», εξ όσων φαίνεται, οι διεργασίες που θα οδηγήσουν στην προκήρυξη διαγωνισμού (ή ξεχωριστών διαγωνισμών) για την προμήθεια έως 15 νέων συρμών που θα εξυπηρετούν τις γραμμές του Μετρό της Αθήνας, ιδίως αυτή που ενώνει τον Πειραιά με το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών (ΔΑΑ) «Ελευθέριος Βενιζέλος» στα Σπάτα (Γραμμή 3).
Όπως παλιότερα αλλά και πρόσφατα είχαμε αναφέρει επί της ουσίας προγραμματίζεται η απόκτηση νέων συρμών στο Μετρό της Αθήνας, μετά από χρόνια ανομβρίας, με στόχο τον εκσυγχρονισμό της παροχής υπηρεσιών και βέβαια, την ενίσχυση δρομολογίων ιδίως στην γραμμή προς το Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» (Γραμμή 3, Πειραιάς – Αεροδρόμιο).
Αυτό που, επίσης, φαίνεται να προκύπτει από σχετικά έγγραφα είναι ότι στην παρούσα φάση ενδεχομένως να πηγαίνουμε για την προμήθεια αρχικά των 7 διρευματικών για τη Γραμμή 3 προς το Αεροδρόμιο και σε επόμενη φάση για τους υπόλοιπους 8 συμβατικούς.
Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα μόλις, μιλώντας σε σχετικό συνέδριο (ΤΜΕΔΕ), ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, κ. Κ. Κυρανάκης, είχε κάνει λόγο για επικείμενο διαγωνισμό για την απόκτηση 15 νέων συρμών στο μετρό, οι μισοί εκ των οποίων θα είναι διρευματικοί, ήτοι θα κινούνται τόσο υπόγεια όσο και υπέργεια, για να ενισχύσουν τα δρομολόγια κατά βάση από Δ. Πλακεντίας προς Αεροδρόμιο, στην λεγόμενη αεροπορική γραμμή, και σε μια συγκυρία στην οποία τα προβλήματα είναι συνεχή, οι ανάγκες (λόγω τουρισμού) αυξανόμενες και οι συρμοί παλιάς ηλικίας. Στόχος είναι οι διαγωνισμοί να «βγούνε» το συντομότερο δυνατόν και μέσα στους επόμενους μήνες.
Οι παρεμβάσεις αναβάθμισης των μέσων σταθερής τροχιάς
Ήδη, με την έγκριση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, και βάσει εσωτερικών διεργασιών, απεστάλη (τροποποιημένη) πρόσκληση προς τους φορείς «Ελληνικό Μετρό Α.Ε.», που εκτιμάται ότι θα προωθήσει τους διαγωνισμούς για την προμήθεια νεών συρμών, και «Σταθερές Συγκοινωνίες» με τίτλο «Αναβάθμιση στόλου, τροχαίου υλικού και υποδομών σταθμών (Πρόγραμμα «ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ» 2021-2027). Οι φορείς πρέπει να καταθέσουν προτάσεις - έργα προκειμένου να ενταχθούν και χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος «Μεταφορές». Το ύψους της πράξης ανέρχεται σε 131 εκατ. ευρώ (δημόσια δαπάνη).
Η Πρόσκληση περιλαμβάνει παρεμβάσεις αναβάθμισης των αστικών μέσων σταθερής τροχιάς, μέσω της προμήθειας / αναβάθμισης τροχαίου υλικού και των υποδομών σταθμών, για την προώθηση της βιώσιμης αστικής κινητικότητας, στο πλαίσιο των Πεδίων Παρέμβασης «Τροχαίο Υλικό καθαρών Αστικών μεταφορών» και «Ανακαίνιση για ενεργειακή απόδοση ή μέτρα ενεργειακής απόδοσης σε δημόσια υποδομή, επιδεικτικά έργα και υποστηρικτικά μέτρα».
Ειδικότερα, στο πλαίσιο της δράσης προβλέπεται ενδεικτικά η υλοποίηση των ακόλουθων έργων (εκ των οποίων κάποια είναι τμηματοποιημένα):
- Η προμήθεια νέων δι-ρευματικών συρμών που δύνανται να λειτουργήσουν τόσο στο δίκτυο του Μετρό, όσο και στο δίκτυο του Προαστιακού, προκειμένου να υποστηριχθεί η απ’ ευθείας σύνδεση του Πειραιά και ιδιαίτερα του λιμανιού του Πειραιά με το αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος (μέσω της επέκτασης της Γραμμής 3 «Χαϊδάρι – Πειραιάς»).
- Η αναβάθμιση συρμών της Γραμμής 1 και η εγκατάσταση συστήματος ανάκτησης ενέργειας η οποία παράγεται από την ηλεκτροπέδηση των συρμών σε δύο υποσταθμούς έλξης («ΦΑΛΗΡΟ» και «ΗΡΑΚΛΕΙΟ»).
- Η αναβάθμιση και εγκατάσταση κλιματιστικών σε συρμούς που εξυπηρετούν τις Γραμμές 2 και 3 του Μετρό Αθήνας.
- Η ενεργειακή αναβάθμιση ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων στο Μετρό Αθήνας.
Συγκεκριμένα η παρούσα Τροποποίηση της Πρόσκλησης περιλαμβάνει: α) την τροποποίηση των Οικονομικών της Στοιχείων, με αύξηση της Συγχρηματοδοτούμενης Δημόσιας Δαπάνης από 121.800.000 ευρώ σε 131.800.000 ευρώ, β) την προσθήκη στο Φυσικό Αντικείμενο των παρεμβάσεων αναβάθμισης υποδομών των σταθμών του Μετρό όπως ενδεικτικά αναφέρεται η αναβάθμιση και εγκατάσταση κλιματιστικών σε συρμούς που εξυπηρετούν τις Γραμμές 2 και 3 του Μετρό Αθήνας, η ενεργειακή αναβάθμιση ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων στο Μετρό Αθήνας κ.λπ., γ) την προσθήκη του πεδίου παρέμβασης «Ανακαίνιση για ενεργειακή απόδοση ή μέτρα ενεργειακής απόδοσης σε δημόσια υποδομή, επιδεικτικά έργα και υποστηρικτικά μέτρα» καθώς και των δεικτών «Σταθμοί ΜΕΤΡΟ που εκσυγχρονίζονται για την ασφάλεια και εξυπηρέτηση των επιβατών» και «Ετήσια εξοικονόμηση ενέργειας σε σταθμούς ΜΕΤΡΟ» ως συνέπεια της διεύρυνσης του φυσικού αντικειμένου της πρόσκλησης δ) την επικαιροποίηση των Συνοδευτικών Εγγράφων Υποβολής Προτάσεων.
Η χρηματοδότηση και οι επενδύσεις
Όπως και άλλες φορές έχουμε αναφέρει, εκκρεμούσε το θέμα του «κλειδώματος» της χρηματοδότησης, ενώ η αναφορά περί τμηματοποιημένης προώθησης δράσεων ίσως να σχετίζεται με κάποια σενάρια περί ξεχωριστών διαγωνισμών, π.χ. άλλος για τους 7 διρευματικούς που θα «πατάνε» σε υπόγειο και υπέργειο δίκτυο (έως τον ΔΑΑ) και άλλος για την προμήθεια των υπόλοιπων 8 συρμών, ύψους 155 και 145 εκατ. ευρώ αντίστοιχα,, βάσει εκτιμήσεων. Η χρηματοδότηση είχε εξασφαλιστεί μέσω του ΕΣΠΑ και του Κοινωνικού - Κλιματικού Ταμείου.
Προκειμένου μάλιστα να προχωρήσει ταχύτερα η δημοπράτηση του έργου εξετάζεται το ενδεχόμενο αρχικής ένταξής του στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ώστε να μην χαθεί ο χρόνος που μεσολαβεί μέχρι την τελική εκταμίευση των ευρωπαϊκών πόρων. Σε ό,τι αφορά τον χρόνο παράδοσης των συρμών από την υπογραφή της σύμβασης, φτάνει τους 36 μήνες, όμως, θα γίνει προσπάθεια για τμηματική παράδοση συρμών νωρίτερα.
Ωστόσο, το θέμα της προμήθειας συρμών δεν «σκόνταφτε» μόνο στην εξασφάλιση χρηματοδότησης, αλλά συνδέεται και με ζητήματα που σχετίζονταν με τις προδιαγραφές ή τη θέσπιση εθνικών κανόνων για την κυκλοφορία αυτών των συρμών. Για αυτό, απαιτούνται ειδικές προδιαγραφές και ειδικοί κανόνες, με εμπλοκή όχι μόνο των ΣΤΑΣΥ ή του ΟΣΕ (σε δίκτυό του κινούνται μετά τη Δ. Πλακεντίας), αλλά και της Ρυθμιστικής Αρχής, εγκρίσεις από Ε.Ε. κ.α..
Προς την κατεύθυνση αυτή, όμως, ήδη υπάρχει κινητικότητα. Ο φορέας «Σιδηρόδρομοι Ελλάδας» αποφάσισε τη δέσμευση σχετικής πίστωσης, μετά το από 23.12.2025 τεκμηριωμένο αίτημα της ΓΕΝΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ, περί της αναγκαιότητας του έργου «ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΣΠΙΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΔΙΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΡΜΩΝ ΜΕΤΡΟ ΣΤΗΝ ΕΘΝΚΗ ΣΙΔΗΔΡΟΜΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ,ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΔΟΥΚΙΣΗΣ ΠΛΑΚΕΝΤΙΑΣ-ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ». Κατά συνέπεια, γίνονται κινήσεις και στο μέτωπο των προδιαγραφών και της θέσπισης ειδικών κανόνων κυκλοφορίας των εν λόγω διρευματικών συρμών.
Υστέρα από την πολυετή αποεπένδυση στα μέσα σταθερής τροχιάς της πρωτεύουσας, η εν λόγω κίνηση θεωρείται απαραίτητη καθώς οι σημερινές χρονοαποστάσεις αδυνατούν να στηρίξουν τη ζήτηση που αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο. Το μετρό μεταφέρει καθημερινά πάνω από 750.000 επιβάτες. Μόνο το 2024 η επιβατική κίνηση εκτοξεύτηκε κατά 8%, ενώ και το 2025 φαίνεται να υπήρξε ανοδική τάση. Αξίζει, επίσης, να αναφέρουμε ότι οι επτά διρευματικοί συρμοί του αεροδρομίου, έχουν ξεπεράσει τα 3 εκατ. χιλιόμετρα, καθώς η επέκταση της γραμμής 3 προς Πειραιά έγινε χωρίς να προστεθούν στο δίκτυο συρμοί, με αποτέλεσμα να επιβαρυνθούν περαιτέρω οι υφιστάμενοι.
Γενικότερα, στο μέτωπο των Σταθερών Συγκοινωνιών (ΣΤΑΣΥ), όπως έχει αναφέρει ο κ. Αθανάσιος Κοτταράς, Διευθύνων Σύμβουλος της ΣΤΑ.ΣΥ., υπάρχει πλάνο αναβάθμισης των μέσων σταθερής τροχιάς της πρωτεύουσας, συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνει υποδομές, σταθμούς, τροχαίο υλικό και ηλεκτρονικά συστήματα.
