Οι παγκόσμιες εξελίξεις εντείνουν το αίσθημα ανησυχίας στους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία δημοσιεύθηκε την Τετάρτη. Οι γεωπολιτικές αναταραχές επηρεάζουν σημαντικά τις αντιλήψεις των Ευρωπαίων, με το 52% να δηλώνει απαισιόδοξο για το μέλλον του κόσμου.
Το ποσοστό είναι λίγο υψηλότερο στην Ελλάδα (56%) και την Κύπρο (58%). Απαισιοδοξία εκφράζει επίσης το 39% των ερωτηθέντων για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης (53% στην Ελλάδα και 48% στην Κύπρο), καθώς και το 41% για το μέλλον της χώρας τους (56% και 50% αντίστοιχα). Σε ατομικό επίπεδο, ωστόσο, η εικόνα είναι πιο θετική.
Πάνω από τα τρία τέταρτα των πολιτών στην ΕΕ (76%) δηλώνουν αισιόδοξοι για το προσωπικό τους μέλλον και το μέλλον της οικογένειάς τους, με τα ποσοστά να διαμορφώνονται στο 69% στην Ελλάδα και στο 75% στην Κύπρο.
Οι προκλήσεις είναι πολλές, όπως επιβεβαιώνουν τα αποτελέσματα της έρευνας. Οι πολίτες εκφράζουν έντονη ανησυχία για την ασφάλεια και την προστασία σε όλα τα ζητήματα που εξετάστηκαν.
Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται οι ένοπλες συγκρούσεις κοντά στην ΕΕ (72%), η τρομοκρατία (67%), οι κυβερνοεπιθέσεις από χώρες εκτός ΕΕ (66%), οι φυσικές καταστροφές που επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή (66%) και οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές (65%). Παράλληλα, σημαντική ανησυχία προκαλούν και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την επικοινωνία.
Σημειώνεται ότι για την Ελλάδα, σε αντίθεση με τον μέσο όρο της ΕΕ, στην κορυφή της λίστας βρίσκονται πρώτα οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές (84%), οι φυσικές καταστροφές που επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή (83%), και μετά οι ενεργές συρράξεις και πόλεμοι κοντά στην ΕΕ (79%), η τρομοκρατία (73%) και η ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ από χώρες εκτός της Ένωσης (71%).
Η παραπληροφόρηση ανησυχεί το 69% των πολιτών σε επίπεδο ΕΕ, με υψηλότερα ποσοστά στην Ελλάδα (77%) και την Κύπρο (82%). Αντίστοιχα επίπεδα ανησυχίας καταγράφονται για τη ρητορική μίσους εντός και εκτός διαδικτύου (ΕΕ 68%, Ελλάδα και Κύπρος 71%), το ψευδές περιεχόμενο που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη (ΕΕ 68%, Ελλάδα 70%, Κύπρος 84%), την ανεπαρκή προστασία των δεδομένων (ΕΕ 68%, Ελλάδα 79%, Κύπρος 82%) και τις απειλές κατά της ελευθερίας της έκφρασης (ΕΕ 67%, Ελλάδα και Κύπρος 73%).
Κάλεσμα για μια ενωμένη Ευρώπη
Μέσα σε ένα περιβάλλον πολλαπλών προκλήσεων, οι πολίτες της ΕΕ ζητούν να ενισχυθεί ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 66% των ερωτηθέντων (Ελλάδα 78%, Κύπρος 90%) θεωρεί ότι η ΕΕ πρέπει να συμβάλει πιο ενεργά στην ασφάλειά τους, γεγονός που αναδεικνύει τον προστατευτικό της ρόλο στο σημερινό πολιτικό πλαίσιο.
Οι πολίτες θεωρούν επίσης ότι η ενότητα είναι ζωτικής σημασίας: το 89% των ερωτηθέντων σε επίπεδο ΕΕ δηλώνει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να είναι πιο ενωμένα, με τα αντίστοιχα ποσοστά να φτάνουν το 93% στην Ελλάδα και το 95% στην Κύπρο.
Παράλληλα, το 73% συμφωνεί ότι η ΕΕ χρειάζεται περισσότερα μέσα για να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες παγκόσμιες προκλήσεις, με υψηλότερα ποσοστά στην Ελλάδα (82%) και την Κύπρο (86%).
Σύμφωνα με τους πολίτες, για να ενισχύσει τη θέση της στον κόσμο η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί κυρίως στην άμυνα και την ασφάλεια (40% σε επίπεδο ΕΕ, 32% στην Ελλάδα και 50% στην Κύπρο), την ανταγωνιστικότητα, την οικονομία και τη βιομηχανία (32%, 46% και 16% αντίστοιχα) και την ενεργειακή ανεξαρτησία (29%, 32% και 25%). Στην Ελλάδα και την Κύπρο αναφέρονται επίσης το δημογραφικό, η μετανάστευση και η γήρανση του πληθυσμού (30% και 28% αντίστοιχα), καθώς και η εκπαίδευση (31% και 37%).
«Οι γεωπολιτικές εντάσεις διαμορφώνουν την καθημερινή αίσθηση ασφάλειας των Ευρωπαίων πολιτών. Οι πολίτες αναμένουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να προστατεύει, να είναι προετοιμασμένη και να δρα ενωμένη. Αυτό ακριβώς καλείται να προσφέρει μια ισχυρότερη και πιο αποφασιστική Ευρώπη. Η Ευρώπη είναι η ισχυρότερη ασπίδα μας», δήλωσε η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola.
Το κόστος διαβίωσης παραμένει βασική προτεραιότητα
Η ακρίβεια εξακολουθεί να πλήττει το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Όσον αφορά τις εσωτερικές πολιτικές της ΕΕ, το 41% των ερωτηθέντων αναφέρει τον πληθωρισμό, την ακρίβεια και το κόστος διαβίωσης ως την κορυφαία προτεραιότητα που επιθυμούν να αντιμετωπίσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τα ποσοστά να ανέρχονται στο 53% στην Ελλάδα και στο 34% στην Κύπρο. Ακολουθούν η οικονομία και η δημιουργία θέσεων εργασίας (35% σε επίπεδο ΕΕ, ποσοστό υψηλότερο κατά πέντε μονάδες σε σχέση με τον Μάιο του 2025), με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά στην Ελλάδα (60%) και την Κύπρο (43%).
Στην Ελλάδα και την Κύπρο, σημαντικές προτεραιότητες αποτελούν επίσης η δημόσια υγεία (54% και 39% αντίστοιχα), η μετανάστευση και το άσυλο στην Κύπρο (39%), καθώς και η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός στην Ελλάδα (46%).
Παρότι οι περισσότεροι ερωτηθέντες αναμένουν ότι το βιοτικό τους επίπεδο θα παραμείνει σταθερό τα επόμενα πέντε χρόνια, ένα σημαντικό ποσοστό προβλέπει επιδείνωση (28% σε επίπεδο ΕΕ, 39% στην Ελλάδα και 33% στην Κύπρο), ιδίως σε χώρες όπου επικρατεί αίσθημα οικονομικής αβεβαιότητας. Ο φόβος για μείωση του βιοτικού επιπέδου είναι μεγαλύτερος στη Γαλλία (45%), στο Βέλγιο και στη Σλοβακία (από 40%).
Εντεινόμενη προτεραιότητα αποτελεί επίσης για τους πολίτες η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου της ΕΕ, ιδίως μέσω της άμυνας και της ασφάλειας, καθώς τα ποσοστά που αναφέρθηκαν παραπάνω σημειώνουν αύξηση τριών ποσοστιαίων μονάδων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τεσσάρων μονάδων στην Κύπρο, ενώ ίδιο παραμένει το ποσοστό στην Ελλάδα σε σύγκριση με την προηγούμενη έρευνα.
Παράλληλα, οι πολίτες επιβεβαιώνουν τη σημασία θεμελιωδών αξιών. Η ειρήνη αναδεικνύεται ως η αξία που οι πολίτες επιθυμούν περισσότερο να υπερασπιστεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (52% σε επίπεδο ΕΕ, 60% στην Ελλάδα και 48% στην Κύπρο), γεγονός που αντανακλά το τρέχον γεωπολιτικό κλίμα. Ακολουθούν η δημοκρατία (35% στην ΕΕ, 37% στην Ελλάδα και 40% στην Κύπρο), η ελευθερία του λόγου (23% στην ΕΕ και την Ελλάδα, 20% στην Κύπρο), τα ανθρώπινα δικαιώματα (22%, 25% και 29% αντίστοιχα) και το κράτος δικαίου (21% στην ΕΕ, 38% στην Ελλάδα και 35% στην Κύπρο), που παραμένουν επίσης σημαντικές προσδοκίες των Ευρωπαίων.
Αυξανόμενη στήριξη για τη συμμετοχή στην ΕΕ
Η στάση των πολιτών απέναντι στην ΕΕ και τα θεσμικά της όργανα παραμένει θετική, παρά τη μικρή επιδείνωση που σημειώθηκε σε σχέση με τον Μάιο του 2025. Η μεγαλύτερη ομάδα πολιτών σε επίπεδο ΕΕ διατηρεί θετική εικόνα για την Ευρωπαϊκή Ένωση (49%, -3 ποσοστιαίες μονάδες), ενώ μόλις το 17% εκφράζει αρνητική άποψη. Στην Ελλάδα, θετική εικόνα για την ΕΕ έχει το 34%, ενώ στην Κύπρο το 42%, με τα αρνητικά ποσοστά να παραμένουν χαμηλά (29% και 18%). Αντίστοιχα, για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι θετικές απόψεις υπερτερούν των αρνητικών, με το 38% των πολιτών σε επίπεδο ΕΕ να δηλώνει ότι έχει θετική εικόνα (-3 ποσοστιαίες μονάδες), έναντι του 20% που εκφράζει αρνητική άποψη.
Στην Ελλάδα και την Κύπρο, το 31% και 30% των πολιτών αντίστοιχα διατηρεί θετική εικόνα για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ το ποσοστό των αρνητικών απόψεων ανέρχεται στο 28% και 14%. Παράλληλα, μια ισχυρή και αυξανόμενη πλειοψηφία θεωρεί ότι η συμμετοχή της χώρας τους στην ΕΕ είναι θετική (62%, ποσοστό αυξημένο κατά δύο μονάδες σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο/Μάρτιο του 2024, όταν τέθηκε τελευταία φορά το ίδιο ερώτημα). Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 40% (μείωση κατά 5 μονάδες), ενώ στην Κύπρο στο 65% (αύξηση κατά 14 μονάδες).
Από κοινωνικοδημογραφική άποψη, οι νέοι εξακολουθούν να είναι από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της ΕΕ και έχουν υψηλές προσδοκίες όσον αφορά τον ρόλο της. Οι πολίτες ηλικίας 15 έως 30 ετών είναι πιο πιθανό να έχουν θετική εικόνα τόσο για την ΕΕ (58% έναντι 49% και 43% στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες) όσο και για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ το 68% επιθυμεί να ενισχυθεί ο ρόλος του (έναντι 58% και 54%). Μεταξύ των νεότερων Ευρωπαίων καταγράφεται επίσης πολύ ισχυρή στήριξη για μεγαλύτερη ενότητα μεταξύ των κρατών μελών στο σημερινό περιβάλλον (90%), περισσότερα μέσα για την Ευρωπαϊκή Ένωση (78%) και ισχυρότερη φωνή της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο (87%).
Τα πλήρη αποτελέσματα της έρευνας είναι διαθέσιμα στον ιστότοπο του Ευρωβαρόμετρου εδώ. Την έρευνα για το φθινοπωρινό Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το 2025 διεξήγαγε η εταιρεία δημοσκοπήσεων Verian από τις 6 έως τις 30 Νοεμβρίου του 2025 στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Οι συνεντεύξεις έγιναν κυρίως δια ζώσης, ενώ σε ορισμένα κράτη μέλη (Κύπρος, Δανία, Φινλανδία, Μάλτα, Ολλανδία και Σουηδία) πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις και μέσω διαδικτύου. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 26.453 συνεντεύξεις, εκ των οποίων 1.007 στην Ελλάδα και 501 στην Κύπρο. Τα «ποσοστά σε επίπεδο ΕΕ» που αναφέρονται έχουν σταθμιστεί με βάση τον πληθυσμό κάθε χώρας.
