Θύελλα αντιδράσεων έχει ξεσπάσει με τη δήλωση του υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη πως η σφαγή των Ποντίων δεν ήταν γενοκτονία με την επιστημoνική έννοια του όρου, καθώς περισσότερο ενέχει στοιχεία εθνοκάθαρσης. Η δήλωση αυτή ήταν αρκετή για να πυροδοτήσει ένα μπαράζ αντιδράσεων, γεγονός που έχει θορυβήσει τους πάντες και φυσικά το Μέγαρο Μαξίμου.

«Έκανα δήλωση πριν από χρόνια ως δημοσιογράφος συμμεριζόμενος τις απόψεις πολλών ιστορικών και πολλών διεθνολόγων. Κάναμε διάκριση στην εθνοκάθαρση την αιματηρή και στο φαινόμενο της γενοκτονίας». Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζουμε το αίμα, τον πόνο, όσα έχουν υποστεί οι Πόντιοι, από τη θηριωδία των Τούρκων. Αυτό είναι άλλο πράγμα και άλλο πράγμα η γενοκτονία, με αυστηρή επιστημονική έννοια. Εγώ δεν θέλω να επιβάλλω τις προσωπικές μου απόψεις ως κρατική πολιτική. Η κρατική πολιτική αναγνωρίζει Ημέρα Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού» τόνισε ο κ. Φίλης, μιλώντας στο Star το βράδυ της Τετάρτης,  υποστηρίζοντας όμως, πως «αν γίνει η συζήτηση ψύχραιμα και επαναλαμβάνω, επί επιστημονικού επιπέδου, είναι άλλο πράγμα η εθνοκάθαρση, όσο αιματηρή και αν είναι και άλλο πράγμα η γενοκτονία και το ολοκαύτωμα».

«Αδίστακτη πρόκληση στην εθνική μνήμη, αλλά και στις αποφάσεις της Βουλής των Ελλήνων» χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Ν. Φίλη ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Ευάγγελος Μεϊμαράκης, ενώ αποπομπή του Ν. Φίλη ζήτησαν επίσης οι υποψήφιοι πρόεδροι της Νέας Δημοκρατίας, Απόστολος Τζιτζικώστας και Άδωνις Γεωργιάδης. Ο κ. Τζιτζικώστας χαρακτήρισε «θλιβερό» τον υπουργό Παιδείας και κάλεσε τον Αλέξη Τσίπρα να τον αποπέμψει. «Είναι αδύνατον ο κ. Φίλης να παραμένει στη θέση του αμφισβητώντας την Ομόφωνη απόφαση της Βουλής για την Γενοκτονία» έγραψε από την πλευρά του ο Άδωνις Γεωργιάδης στο λογαριασμό του στο Twitter.

Σχολιάζοντας τις δηλώσεις Φίλη, ο βουλευτής της ΝΔ, Θεόδωρος Καράογλου, κάνει λόγο για  «εθνικό αίσχος». «Η δημόσια τοποθέτηση του υπουργού Παιδείας, την οποία φροντίζει να επαναλαμβάνει συστηματικά, αποτελεί εθνικό αίσχος. Παίρνοντας τη σκυτάλη από τη Μαρία Ρεπούση και τον περίφημο "συνωστισμό" στο λιμάνι της Σμύρνης, ο κ. Φίλης εκφράζει μια εμμονική εθνομηδενιστική ιδεοληψία, δίνοντας άλλοθι σε όσους προσπαθούν να σβήσουν την ιστορία του Πόντου και να διαγράψουν από την συλλογική μνήμη τον τραγικό ξεριζωμό, την ατίμωση και την εξόντωση των χιλιάδων που δολοφονήθηκαν, προκειμένου να σβήσει ολοκληρωτικά μια πανάρχαια κοιτίδα του Ελληνισμού», αναφέρει ο κ. Καράογλου.

Οι δηλώσεις Φίλη προκαλούν αντιδράσεις και στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ με τον βουλευτή Ηρακλείου Γιάννη Μιχελογιαννάκη να επισημαίνει ότι «όταν αναφερόμαστε στους Έλληνες του Πόντου μιλάμε για γενοκτονία και όχι για εθνοκάθαρση». «Εθνοκάθαρση είναι βίαιος εκτοπισμός και εκδίωξη εθνικών ομάδων από μια περιοχή είτε αιματηρός, είτε μέσω καταστροφής πολιτιστικών και θρησκευτικών στοιχείων με σκοπό την δημιουργία εθνικά ομοιογενών γεωγραφικών περιοχών. Δηλαδή γίνεται για γεωπολιτικούς λόγους» αναφέρει ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ σε ανακοίνωσή του για να προσθέσει: «Γενοκτονία είναι εξόντωση φυλής, ή έθνους συστηματικά, προσχεδιασμένα και ολοκληρωτικά. Οι Πόντιοι εξοντώθηκαν λόγω του γένους τους. Αξίζουν τον όρο γενοκτονία, γιατί γενοκτονία είναι έγκλημα ποινικού δικαίου, ενώ η εθνοκάθαρση στην ουσία είναι περιγραφή εγκλημάτων και δεν έχει ρητή ολοκληρωτική και ρητή νομική αναγνώριση, μόνο επιμέρους στοιχεία αυτής».

Σε δήλωση αποδοκιμασίας του υπουργού Παιδείας προχώρησαν και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες με την εκπρόσωπο Τύπου Μαρίνα Χρυσοβελώνη να δηλώνει πως κανείς δεν έχει το δικαίωμα να εκμηδενίζει τον σχεδιαζόμενο τραγικό ξεριζωμό χιλιάδων ανθρώπων. 
Και το Γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ εξέδωσε ανακοίνωση: «Η Βουλή των Ελλήνων προέβη το 1994 στη θεσμική αναγνώριση της γενοκτονίας των Ποντίων με τον ν. 2193/1994 με την καθιέρωση ημέρας μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Τέσσερα χρόνια αργότερα, με το ν. 2645/1998 καθιέρωσε την 14η Σεπτεμβρίου ως ημέρα εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, μιας μεγάλης προσπάθειας του ΠΑΣΟΚ που ξεκίνησε το 1991 με πρωτοβουλία του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο στόχος, που τέθηκε αρχικά, ήταν η επίσημη αναγνώριση από τη Βουλή των Ελλήνων, της γενοκτονίας των 353.000 Ποντίων, που έγινε από τους Τούρκους από το 1916 ως το 1923 και η καθιέρωση για «ημέρα εθνικής μνήμης», ώστε να καλυφθεί ένα μεγάλο εθνικό, ιστορικό, ηθικό και πολιτικό κενό αναφορικά με τη συστηματική γενοκτονία του Ελληνισμού του Πόντου, που είχε αρχίσει από το 1916 και τελείωσε το 1923. Η δήλωση του κ. Φίλη με την οποία δεν αναγνωρίζει τη γενοκτονία των Ποντίων αποτελεί πρόκληση και είναι ανιστόρητη για έναν υπουργό Παιδείας, για την Κυβέρνηση που απαξιώνει σιωπηρά την απόφαση της Βουλής των Ελλήνων και βεβαίως, για τον Πρωθυπουργό που τον τίμησε με αυτή τη θέση! Καλούμε τον Πρωθυπουργό να αναλάβει προσωπικά να ξεκαθαρίσει τη θέση της Κυβέρνησης!»

«Η ιστορία του Πόντου ήταν και θα παραμείνει αδιαμφισβήτητα αληθινή», υπογραμμίζει από την πλευρά του ο υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Αμανατίδης, σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Νίκου Φίλη, αλλά και τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν.
Σύμφωνα με τον κ. Αμανατίδη, οι επιστημονικές προσεγγίσεις μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα σε μια Δημοκρατία, ωστόσο, «η θέση της Κυβέρνησης είναι γνωστή και δημόσια εκφρασμένη τόσο με δήλωση του πρώην κυβερνητικού εκπροσώπου στις 19.5.2015, όσο και στους χαιρετισμούς στις αντίστοιχες ημέρες μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων κατά το παρελθόν». 
Παράλληλα, υπογραμμίζει πως η εσωτερική μάχη για την αρχηγία της Νέας Δημοκρατίας «δεν μπορεί να γίνεται με όρους πατριδοκαπηλίας». «Θα βοηθούσε την πολιτική ζωή της χώρας αυτή να γίνεται με πολιτικούς όρους και θέσεις, γεγονός που δεν έχουμε δει να συμβαίνει», αναφέρει, σημειώνοντας πως «η ιστορία του Πόντου ήταν και θα παραμείνει αδιαμφισβήτητα αληθινή».
Την ίδια ώρα, από την πλευρά της Δημοκρατικής Συμπαράταξης ο Βασίλης Κεγκέρογλου αποδοκίμασε τις δηλώσεις Φίλη με την εξής ανακοίνωση: «Οι δηλώσεις του κ. Φίλη είναι εθνικά, ιστορικά, ηθικά και πολιτικά απαράδεκτες. Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου έχει αναγνωριστεί από τη Βουλή των Ελλήνων και με την καθιέρωση συγκεκριμένης ημέρας τιμής. Πολύ περισσότερο όμως είναι καταγεγραμμένη στην ιστορία με ανεξίτηλα γράμματα και κανείς δε μπορεί να την ξεγράψει».