Η ασφαλιστική δικλείδα των ελαφρυντικών στα Ποινικά Δικαστήρια

Θεόδωρος Μαντάς
Μοιράσου το
Η ασφαλιστική δικλείδα των ελαφρυντικών στα Ποινικά Δικαστήρια

O ποινικός Δικαστής είναι επιφορτισμένος με δύο εξίσου σπουδαία καθήκοντα κατά το στάδιο απονομής της Δικαιοσύνης. Αφενός μεν, να διαπιστώσει αν ο κατηγορούμενος έχει τελέσει την παραβατική συμπεριφορά για την οποία άγεται ενώπιον του, αφετέρου δε, και αφού καταγνώσει την ενοχή, να επιβάλει σε αυτόν την ποινή που του αναλογεί, εντός των ορίων που προβλέπει ο νόμος, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη βαρύτητα του εγκλήματος όσο και την προσωπικότητά του.

Ο Ποινικός Κώδικας περιγράφει στο άρθρο 84 ελαφρυντικές περιστάσεις που πιθανώς να συντρέχουν στο πρόσωπο του κατηγορουμένου, η αναγνώριση των οποίων οδηγεί στην μείωση της προβλεπόμενης ποινής. Αυτές είναι ο πρότερος του εγκλήματος έντιμος βίος του υπαιτίου, τα μη ταπεινά αίτια της αποκλίνουσας συμπεριφοράς του, η προηγούμενη ανάρμοστη συμπεριφορά του παθόντος, περιστάσεις οι οποίες αναφέρονται σε βιοτικά συμβάντα πριν από την τέλεση της αξιόποινης πράξης, αλλά και η ειλικρινής μετάνοια ή η μετά την τέλεση της πράξης καλή συμπεριφορά του υπαιτίου.

Είναι γεγονός ότι καίτοι η ως άνω αναφορά των ελαφρυντικών περιστάσεων στο νόμο είναι ενδεικτική, προσφέρει δηλαδή ο ποινικός νομοθέτης διακριτική ευχέρεια στον εφαρμοστή του δικαίου να μειώσει ελεύθερα την ποινή του υπαιτίου εφόσον συντρέχει οιαδήποτε περίσταση που δύναται να προσμετρηθεί ως ελαφρυντική της πράξης του, σπανίως τα Δικαστήρια καινοτομούν προβαίνοντας στην αναγνώριση ελαφρυντικών διάφορων των προβλεπομένων.

Πέραν όμως αυτής της ατολμίας, ο εφαρμοστής του δικαίου συχνά αποδεικνύεται φειδωλός και στην αναγνώριση των ορισμένων από το άρθρο 84 ελαφρυντικών περιστάσεων, παρερμηνεύοντας πλείστες φορές το γράμμα του νόμου και περιορίζοντας το πεδίο εφαρμογής της διάταξης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μία πρόσφατη τάση της νομολογίας να απαιτεί ουσιαστικά την απόδειξη από τον κατηγορούμενο ενός ιδιαιτέρως επωφελούς για την κοινωνία βίου και να μην αρκείται στην «έντιμη ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και γενικά κοινωνική ζωή» που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 84. Η μη αναγνώριση ελαφρυντικών σε περιπτώσεις όπου ο κατηγορούμενος διήγε ανεπίληπτο βίο ως την στιγμή της επ’ ακροατηρίω διαδικασίας του, μετακυλύει ανεπίτρεπτα σε αυτόν το βάρος να παρουσιάσει επί Δικαστηρίου το σύνολο του βίου του που προηγήθηκε του αδικήματος, πράγμα πρακτικώς αδύνατο και λογικώς άτοπο και να αποδείξει παράλληλα την εντιμότητά του ως εάν να ισχύει εις βάρος του νόμιμο τεκμήριο ανεντιμότητας.

Οι ελαφρυντικές περιστάσεις ωστόσο, αποτελούν την ύστατη ασφαλιστική δικλείδα μετριασμού της υπερβολικής αυστηρότητας των ποινών, όπως αυτές προβλέπονται στην ελληνική έννομη τάξη, και για το λόγο αυτό είναι ανεπίτρεπτη, σε ένα κράτος δικαίου, η εις βάρος του κατηγορουμένου συσταλτική ερμηνεία του γράμματος του νόμου.

Ακολουθήστε το insider.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον κόσμο.

Όλες οι ειδήσεις

12:05

Πτώση στις τιμές των βασικών αγροτικών προϊόντων έως και 43%

11:48

Βενεζουέλα και Κολομβία ξαναρχίζουν τις διπλωματικές σχέσεις μετά από διακοπή τριών ετών

11:45

Πετρέλαιο: Ολοταχώς για εβδομαδιαία άνοδο παρά την «ασάφεια» γύρω από την ζήτηση

11:44

Huawei: Ήπια άνοδος 1,4% στα έσοδα του β΄τριμήνου

11:29

Οι ενέργειες της Coca-Cola HBC στη σκιά του πολέμου της Ουκρανίας – Το χρονικό των εξελίξεων

11:25

Θεσσαλονίκη: Δεκαπέντε οπαδοί της Μακάμπι Τελ Αβίβ συνελήφθησαν για αδικήματα βίας

11:22

ΝΔ: Για τον ΣΥΡΙΖΑ, η κατασκευή του Μετρό στα Εξάρχεια είναι πρόσχημα για την καταστροφή της γειτονιάς

11:08

Κεραμέως: Στις 12 Σεπτεμβρίου ανοίγουν τα σχολεία με επιπλέον 8.500 εκπαιδευτικούς

11:02

Ελ Εριάν: H Fed θα συνεχίσει τις επιθετικές κινήσεις στα επιτόκια παρά τη μείωση του πληθωρισμού

10:45

Ευρωαγορές: Επιφυλακτικά υψηλότερα με το «βλέμμα» στην πορεία της οικονομίας

10:38

Υποτονική συνεδρίαση στο Χρηματιστήριο - Κάτω από τις 880 μονάδες ο ΓΔ

10:17

Καιρός: Δεύτερη ημέρα αστάθειας με τοπικές καταιγίδες και χαλαζοπτώσεις

09:57

Twitter: Σχέδιο για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου

09:47

Δεκαπενταύγουστος: Τουλάχιστον 26.000 επιβάτες θα αναχωρήσουν σήμερα από το λιμάνι του Πειραιά

09:31

Θάσος: Υπό πλήρη έλεγχο η πυρκαγιά - Επιφυλακή για τυχόν αναζωπυρώσεις

09:23

Βρετανία: Συρρικνώθηκε η οικονομία το β' τρίμηνο - «Αγκάθι» το κόστος ζωής

09:06

CDC: Δεν συστήνεται πλέον ο περιορισμός σε καραντίνα των Αμερικανών μαθητών που έχουν εκτεθεί στην Covid

08:58

Ν. Κορέα: Προεδρική χάρη στον de facto ηγέτη του ομίλου Samsung - Είχε καταδικαστεί για διαφθορά

08:52

Τουρκικό ΥΠΑΜ: Άλλα δύο πλοία με φορτία δημητριακών αναχώρησαν από ουκρανικά λιμάνια

08:44

Ρίσι Σούνακ: Υπόσχεται μείωση των οικιακών λογαριασμών ενέργειας κατά 200 λίρες

08:36

Γερμανία: Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ μηνύει τη Βουλή για αφαίρεση προνομίων

08:27

Washington Post: Απόρρητα έγγραφα για τα πυρηνικά των ΗΠΑ έψαχνε το FBI στην έπαυλη Τραμπ

08:17

ΗΠΑ: Νεκρός ο άνδρας που προσπάθησε να εισβάλει σε κτίριο του FBI - Πιθανόν οπαδός του Τραμπ

08:13

Αργεντινή: Στο 7,4% ο πληθωρισμός, η μεγαλύτερη αύξηση εδώ και 20 χρόνια - «Βουλιάζει» το πέσο

08:03

Ζελένσκι σε κρατικούς αξιωματούχους: Σταματήστε να μιλάτε στα ΜΜΕ για τις τακτικές της Ουκρανίας

07:58

Αυγουστιάτικη πανσέληνος: Ελεύθερη είσοδος σε αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία, μουσεία

07:51

Πύρινος «εφιάλτης» στη Γαλλία - Η Ευρώπη σπεύδει σε βοήθεια

07:41

Έξυπνα τρικ για πακετάρισμα βαλίτσας

07:38

Ακίνητα: Έρχονται αντικειμενικές αξίες σε 2.167 νέες περιοχές

07:37

Αέριο: Κρίσιμο ορόσημο τα τέλη Σεπτεμβρίου για τον διαγωνισμό της αποθήκης Καβάλας