Από τον Έβρο και τη Ρόδο μέχρι την Αττική, την Κορινθία και τη Χίο, οι εθελοντές δασοπυροσβέστες βρέθηκαν τα τελευταία χρόνια στην πρώτη γραμμή ορισμένων από τις πιο δύσκολες πυρκαγιές που γνώρισε η χώρα. Συχνά μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, αλλά με καθοριστική συμβολή στις επιχειρήσεις κατάσβεσης και στην προστασία των τοπικών κοινωνιών, αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους κρίκους της Πολιτικής Προστασίας.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, πίσω από αυτούς τους ανθρώπους της πρώτης γραμμής στήθηκε ένα δίκτυο υποστήριξης που παρείχε εξοπλισμό, εκπαίδευση και τεχνογνωσία σε 2.888 εθελοντές από 71 ομάδες δασοπροστασίας σε όλη τη χώρα, συμβάλλοντας παράλληλα στην προώθηση θεσμικών αλλαγών για τον εθελοντισμό.
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από το Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο Δεσμός σε συνεργασία με το WWF Ελλάς και το HIGGS (Higher Incubator Giving Growth & Sustainability), στο πλαίσιο της «Πρωτοβουλίας 21», με τη στήριξη της Εθνικής Τράπεζας, του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση και του Ιδρύματος Αθανάσιου Κ. Μαρτίνου.
Εξοπλισμός και εκπαίδευση για 71 ομάδες
Το αποτύπωμα της πρωτοβουλίας εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα. Συνολικά αξιολογήθηκαν 138 εθελοντικές οργανώσεις, πραγματοποιήθηκαν 100 επιτόπιες αυτοψίες και ενισχύθηκαν 71 εθελοντικές ομάδες δασοπροστασίας, εκ των οποίων οι 24 έλαβαν στήριξη και στους δύο κύκλους του προγράμματος.
Κατά τη διάρκεια της δράσης, περίπου 3.000 εθελοντές υποστηρίχθηκαν με εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών, από ατομικά μέσα προστασίας έως επιχειρησιακό εξοπλισμό που χρησιμοποιείται στην πρώτη γραμμή των πυρκαγιών.
Παράλληλα, 1.241 εθελοντές δασοπυροσβέστες και εκπρόσωποι τοπικών φορέων συμμετείχαν σε εργαστήρια πρόληψης και διαχείρισης δασικών πυρκαγιών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρακτική κατάρτιση, καθώς 476 εθελοντές από 42 ομάδες καταρτίστηκαν σε βιωματικά εργαστήρια πεζοπόρων τμημάτων, αποκτώντας εμπειρία πεδίου σε πραγματικές συνθήκες επιχειρήσεων.
Στις δράσεις συμμετείχαν ομάδες από όλη την Ελλάδα, μεταξύ άλλων από Καβάλα, Κομοτηνή, Έβρο, Ρόδο, Κω, Χίο, Κρήτη, Αττική, Βοιωτία, Αχαΐα, Φλώρινα, Καστοριά, Σάμο, Αργολίδα και Κορινθία.
Η σημασία αυτής της προετοιμασίας αποτυπώθηκε στις μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών. Οι ομάδες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των επιχειρήσεων σε Αττική, Κορινθία, Ρόδο και Έβρο το 2023, στις μεγάλες πυρκαγιές της Αττικής το 2024, αλλά και στα μέτωπα του 2025 σε Αττική, Κρήτη, Αχαΐα, Πρέβεζα και Χίο.
Θεσμική αναγνώριση και νέες δυνατότητες
Πέρα από τον εξοπλισμό και την επιχειρησιακή ενίσχυση, η πρωτοβουλία ανέδειξε και τις διαχρονικές ανάγκες των εθελοντών δασοπυροσβεστών, αρκετές από τις οποίες βρήκαν πλέον θεσμική ανταπόκριση μέσω του νέου πλαισίου «Ενεργή Μάχη».
Μεταξύ άλλων προβλέπονται η πιστοποιημένη εκπαίδευση και ασφάλιση των εθελοντών, η θεσμική κινητοποίησή τους, η οικονομική ενίσχυση για εξοπλισμό, καθώς και η δυνατότητα χορήγησης δικαιολογημένης άδειας εργασίας για τη συμμετοχή τους σε επιχειρήσεις πολιτικής προστασίας.
Με την ολοκλήρωση της δράσης δημιουργείται επίσης το EDUFires, ένας ανοικτός ψηφιακός κόμβος γνώσης και συνεργασίας για τη δασοπροστασία και την πρόληψη πυρκαγιών. Η πλατφόρμα θα φιλοξενεί εκπαιδευτικό και επιστημονικό υλικό, καλές πρακτικές, νέα εργαλεία και προσεγγίσεις για τις δασικές πυρκαγιές, ενώ θα δίνει τη δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών και επιχειρησιακής γνώσης μεταξύ των εθελοντικών ομάδων.
Το επόμενο διάστημα η λειτουργία και διαχείρισή του θα περάσει στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης.
Πάνω από 1,55 εκατ. ευρώ το συνολικό αποτύπωμα
Πέρα από την επιχειρησιακή ενίσχυση των εθελοντικών ομάδων, σημαντικό ήταν και το οικονομικό αποτύπωμα της πρωτοβουλίας. Κατά τον πρώτο κύκλο της δράσης (2022-2024) διατέθηκαν 500.000 ευρώ για εξοπλισμό, ενώ στον δεύτερο κύκλο (2024-2026) το ποσό ανήλθε σε 493.400 ευρώ.
Συνολικά, μέσω του προγράμματος διοχετεύθηκαν 993.400 ευρώ για την προμήθεια εξοπλισμού υψηλών προδιαγραφών προς τις εθελοντικές ομάδες δασοπροστασίας. Παράλληλα, η πρωτοβουλία λειτούργησε ως καταλύτης για την προσέλκυση επιπλέον ιδιωτικών πόρων ύψους 559.500 ευρώ.
Έτσι, το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα της δράσης διαμορφώθηκε στα 1.552.900 ευρώ, ποσό που διοχετεύθηκε στην ενίσχυση των εθελοντικών ομάδων, στην εκπαίδευση, στην ανάπτυξη εργαλείων υποστήριξης και στη δημιουργία υποδομών γνώσης για την επόμενη ημέρα της δασοπροστασίας.
Τι επισημαίνουν οι φορείς
Η γενική διευθύντρια του Δεσμού, Έμιλυ Κερν, τόνισε ότι το πρόγραμμα απέδειξε στην πράξη πως η συνεργασία φορέων και δωρητών μπορεί να προσφέρει ουσιαστική στήριξη στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής. Από την πλευρά του WWF Ελλάς, ο συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές Ηλίας Τζηρίτης σημείωσε ότι η πρωτοβουλία συνέβαλε στην ανάδειξη των αναγκών των εθελοντών δασοπυροσβεστών και στην προώθηση σημαντικών θεσμικών παρεμβάσεων. Η Deputy Director του HIGGS, Αλεξάνδρα Εμιρζά, υπογράμμισε ότι η συνεργασία των φορέων ενίσχυσε ουσιαστικά την ετοιμότητα των εθελοντικών ομάδων και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών απέναντι στις φυσικές καταστροφές.
