Στους Δελφούς και το Delphi Economic Forum «ταξίδεψε» η έρευνα του Progressive Lab για τη Δημοκρατία σήμερα, που πραγματοποιήθηκε από την About People σε Ελλάδα, Γαλλία, Σουηδία, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο. Κεντρικό συμπέρασμα είναι ότι οι πολίτες παραμένουν δημοκράτες, αλλά είναι βαθιά απογοητευμένοι από τον τρόπο λειτουργίας της Δημοκρατίας. Ο συντονιστής του πάνελ, δημοσιογράφος Χάρης Ιωάννου, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου : «δεν πρέπει να ξυπνήσουμε μια μέρα και να καταλάβουμε ότι η Δημοκρατία που θεωρούσαμε δεδομένη, τελικά δεν είναι τόσο δεδομένη».
Πέτρος Ιωαννίδης : «Απογοητευμένοι μεν, δημοκράτες δε»
Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας παρουσίασε ο Διευθύνων Σύμβουλος της AboutPeople, Πέτρος Ιωαννίδης. Σημείωσε ότι οι δημοκρατικές αξίες παραμένουν κυρίαρχες και στις πέντε χώρες. Η δυσαρέσκεια των πολιτών αφορά στον τρόπο λειτουργίας της· όχι στη Δημοκρατία ως πολίτευμα. Επισήμανε ότι υπάρχει, πάντως και μία μειοψηφική μεν, ισχυρή δε παρουσία αντιδημοκρατικών απόψεων, καθώς μη αμελητέα ποσοστά αποδέχονται έναν ισχυρό αποτελεσματικό ηγέτη, ακόμα και αν δεν ‘δίνει λογαριασμό’ στους πολίτες. Σημείωσε μεταξύ άλλων, την αποστασιοποίηση των πολιτών από τα κόμματα, την ανάγκη μεγαλύτερης λογοδοσίας και την χαμηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Ειδικά για την Ελλάδα, τόνισε ότι εμφανίζεται ως η πιο προσηλωμένη στη Δημοκρατία από τις πέντε χώρες, πλην όμως ταυτόχρονα και η πιο δυσαρεστημένη, με αναγωγή κυρίως στις οικονομικές δυσκολίες, που βιώνουν οι πολίτες.
Δημήτρης Παπαδημητρίου: Πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τη δημοκρατία στην Ευρώπη όχι με τα παραδοσιακά σχήματα που είχαμε συνηθίσει
Στην ανάγκη να ξανασκεφτούμε τη Δημοκρατία στην Ευρώπη πέρα από τα παλιά γεωγραφικά σχήματα, περί ‘σταθερών δυτικών’ και ‘ασταθών ανατολικών’ δημοκρατιών, εστίασε ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του University οf Manchester Δημήτρης Παπαδημητρίου. Υποστήριξε ότι σήμερα αναδεικνύονται νέοι ‘ασθενείς’ της Δημοκρατίας, όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, κάνοντας λόγο για ‘οριζόντιες απειλές’ που σχετίζονται με την τεχνολογία, την πολιτική απάθεια, την απογοήτευση και την αντίληψη ότι οι κυβερνήσεις έχουν διαφθαρεί ή δεν μπορούν να λύσουν προβλήματα. Αν και σημείωσε και εκείνος ότι η Δημοκρατία παραμένει κυρίαρχη επιλογή , τόνισε ότι ποσοστά ύψους 20-30% πολιτών που θεωρούν ότι δεν είναι το καλύτερο πολίτευμα, δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Alina Dolea : Να εστιάσουμε στην καρδιά και το μυαλό των πολιτών
Στην περίπτωση της Ρουμανίας, όπου καταγράφονται υψηλά επίπεδα αντικοινοβουλευτικών και αντιδημοκρατικών στάσεων και χαμηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς, εστίασε η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Bournemouth University Alina Dolea, συνδέοντας την κρίση εμπιστοσύνης με τα ιστορικά τραύματα της μετακομουνιστικής περιόδου, τη διαφθορά και την απομάκρυνση των κομμάτων από την ‘ατζέντα’ των πολιτών. Οι τελευταίοι αισθάνονται ότι δεν εκπροσωπούνται και αναζητούν την ασφάλεια μέσα από θεσμούς όπως η Εκκλησία και ο Στρατός. Μίλησε για τους ψηφιακούς μηχανισμούς επιρροής, που εκμεταλλευόμενοι τις κοινωνικές διαιρέσεις και τον ευάλωτο χαρακτήρα μερίδας του πληθυσμού, , οδηγούν μέρος των πολιτών σε ‘outsider’, ‘αντισυστημικούς’ υποψηφίους.
Αγγελική Γαζή : Το στοίχημα στις σύγχρονες δημοκρατίες θα πρέπει να είναι η διεκδίκηση της διαφάνειας των αλγορίθμων
Στον ρόλο της τεχνολογίας, των social media, των πλατφορμών και της Τεχνητής Νοημοσύνης στη σύγχρονη Δημοκρατία εστίασε η Aναπληρώτρια Kαθηγήτρια Ψυχολογίας των Μέσων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Αγγελική Γαζή, αναλύοντας μεταξύ άλλων ότι ο πολιτικός και ιδεολογικός λόγος γίνεται προϊόν οπτικοκεντρικής κατανάλωσης, ότι η pop κουλτούρα επηρεάζει την αισθητική της πολιτικής επικοινωνίας και ότι το περιεχόμενο που προκαλεί θυμό αυξάνει την εμπλοκή των χρηστών. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πλατφόρμες ευνοούν περιεχόμενο που προκαλεί έντονα συναισθήματα, κυρίως θυμό, και ότι τα bots και οι αλγοριθμικοί “flame wars” επηρεάζουν πλέον τη δημόσια σφαίρα. Η ίδια μάλιστα χαρακτήρισε ‘στοίχημα’ για τις σύγχρονες δημοκρατίες τη διεκδίκηση διαφάνειας στους αλγορίθμους.
Φίλιππος Σαχινίδης : Η μάχη για τη Δημοκρατία είναι διαρκής
Μια από τις μεγάλες αυταπάτες της Δύσης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ιδιαίτερα μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης είναι η ψευδαίσθηση ότι η Δημοκρατία είχε πλέον εδραιωθεί οριστικά και δεν κινδυνεύει, τόνισε ο Συντονιστής του Επιστημονικού Συμβουλίου του Progressive Lab και πρώην υπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, σημείωσε ότι θα ήταν λάθος να πιστεύουμε πως η μάχη για τη Δημοκρατία τελείωσε το 1974. Η μάχη για τη Δημοκρατία είναι διαρκής. Συνδέοντας την κρίση της Δημοκρατίας με την απαξίωση της πολιτικής και των κομμάτων, υποστήριξε ότι δεν νοείται Κοινοβουλευτική Δημοκρατία χωρίς ζωντανά κόμματα, τα οποία δεν μπορούν να λειτουργούν μόνο ως εκλογικοί μηχανισμοί δύο μήνες πριν από τις εκλογές. Ειδικά για τα προοδευτικά κόμματα έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου ότι αν δεν καταφέρουν να εκφράσουν τους ηττημένους των μετασχηματισμών, ιδίως της τεχνολογικής επανάστασης, -όπως έπραξαν παλιότερα τα κόμματα του προοδευτικού χώρου εκφράζοντας όσους άφησε στο περιθώριο η βιομηχανική επανάσταση- οι μόνοι κερδισμένοι θα είναι οι αντισυστημικές δυνάμεις, κυρίως της ακροδεξιάς.
