Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ – μια κρίσιμη θαλάσσια οδό για την οποία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν πρέπει να ανοίξει άνευ όρων.
«Με άμεση ισχύ, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ κάθε πλοίου που προσπαθεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social το πρωί της Κυριακής.
«Κάποια στιγμή θα φτάσουμε σε μια κατάσταση όπου ‘ΟΛΟΙ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΜΠΑΙΝΟΥΝ, ΟΛΟΙ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΓΑΙΝΟΥΝ’, αλλά το Ιράν δεν το έχει επιτρέψει αυτό».
Η απόφαση του Ιράν να κλείσει τα Στενά για τα πετρελαιοφόρα έχει προκαλέσει σοβαρή οικονομική ζημιά σε ορισμένες χώρες που βασίζονται στο αργό πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, οδηγώντας παράλληλα στην εκτόξευση των τιμών παγκοσμίως — συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οπότε γιατί ο Τραμπ θέλει να αποκλείσει τα Στενά που θέλει να ξανανοίξει;
Τα Στενά δεν είναι τεχνικά κλειστά — το Ιράν επιτρέπει σταδιακά σε ορισμένα δεξαμενόπλοια να περνούν με αντάλλαγμα ένα τέλος έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο. Και κάπως έτσι το Ιράν επιτρέπει στο δικό του πετρέλαιο να περνά μέσα και έξω από την περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου: το Ιράν είχε καταφέρει να εξάγει κατά μέσο όρο 1,85 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα μέχρι τον Μάρτιο — περίπου 100.000 βαρέλια την ημέρα περισσότερα από τους προηγούμενους τρεις μήνες, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων και αναλύσεων Kpler.
Μπλοκάροντας τα Στενά, ο Τραμπ θα μπορούσε να κόψει μια βασική πηγή χρηματοδότησης για την κυβέρνηση και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ιράν.
Είναι ένας μοχλός πίεσης που η αμερικανική κυβέρνηση δεν ήταν πρόθυμη να τραβήξει: Αν αποκλειστεί το στενό — ακόμα και μόνο για το ιρανικό πετρέλαιο — οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν παγκοσμίως.
Γι’ αυτό το Ναυτικό των ΗΠΑ έχει επιτρέψει στα ιρανικά δεξαμενόπλοια να περνούν από την περιοχή. Κάθε ποσότητα πετρελαίου που ρέει έξω από την περιοχή αυτήν τη στιγμή συμβάλλει στο να διατηρηθούν οι τιμές του πετρελαίου τουλάχιστον κάπως υπό έλεγχο.
Μάλιστα, τον Μάρτιο οι Ηνωμένες Πολιτείες χορήγησαν προσωρινή άδεια στο Ιράν να πουλήσει πετρέλαιο που βρισκόταν ήδη αποθηκευμένο σε δεξαμενόπλοια.
Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο κατά διαστήματα εδώ και δεκαετίες, και η κυβέρνηση Τραμπ είχε μπλοκάρει τις πωλήσεις του από τότε που αποχώρησε από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα το 2018. Η απόφαση του Τραμπ να άρει προσωρινά τις κυρώσεις τον περασμένο μήνα απελευθέρωσε μεγάλες ποσότητες: περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα αρκετή για να καλύψουν την παγκόσμια ζήτηση για περίπου ενάμιση ημέρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενέργειας των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η εφαρμογή της προσωρινής, ενός μήνα, άρσης των κυρώσεων λειτούργησε προς όφελος του Ιράν: η άδεια επέτρεπε στην Τεχεράνη να πουλήσει το πετρέλαιό της για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους. Και το Ιράν αποκόμιζε σημαντικά κέρδη από τις πωλήσεις του, πουλώντας το πετρέλαιό του με τιμή αρκετά δολάρια υψηλότερη από την τιμή του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς.
Η οργή για τις αυξανόμενες τιμές των καυσίμων πίεσε τη διοίκηση Τραμπ να ολοκληρώσει τον πόλεμο, ενώ η απελευθέρωση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών ίσως της έδωσε λίγο χρόνο. Επειδή το Ιράν πουλούσε έτσι κι αλλιώς το πετρέλαιό του, η άρση των κυρώσεων άνοιξε αυτές τις πωλήσεις και σε δυτικές χώρες αντί να κατευθύνονται αποκλειστικά στην Κίνα, τον μακράν μεγαλύτερο και καλύτερο πελάτη του Ιράν.
Η διοίκηση Τραμπ έχει προσπαθήσει να βρει κάθε δυνατό μοχλό για να κρατήσει τις τιμές του πετρελαίου υπό έλεγχο ενώ διεξάγει τον πόλεμό της. Συντόνισε μια ιστορική απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου παγκοσμίως, και ήρε επίσης κυρώσεις από εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού πετρελαίου τον περασμένο μήνα.
Τώρα, ο Τραμπ ρισκάρει να στείλει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ακόμη υψηλότερα για να μεγιστοποιήσει την πίεση προς το Ιράν ώστε να τερματίσει τον πόλεμο.
