Ο απόδημος ελληνισμός βρίσκεται σήμερα, ακόμη πιο έντονα, στο επίκεντρο μιας συζήτησης που αφορά όχι μόνο την ταυτότητα, αλλά και τη λειτουργία του ίδιου του κράτους. Εκατομμύρια Έλληνες που ζουν και δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό, διατηρώντας δεσμούς με την πατρίδα, συχνά αντιμετωπίζουν ένα κράτος δύσκαμπτο, απόμακρο και γραφειοκρατικό. Το ερώτημα είναι αν -και πώς- αυτό αλλάζει.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο υφυπουργός Εξωτερικών, αρμόδιος για τον Απόδημο Ελληνισμό, Γιάννης Λοβέρδος, μιλά για τις μεταρρυθμίσεις που προωθούνται, τις πολιτικές επιλογές που γίνονται και τα όρια που απομένουν να ξεπεραστούν. Από το ψηφιακό προξενείο και την επιστολική ψήφο, μέχρι τη στήριξη της γλώσσας, της νέας γενιάς και της συμμετοχής των αποδήμων στη δημόσια ζωή, μεταξύ άλλων, εξασκώντας το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, σκιαγραφείται μια προσπάθεια να περάσει, πλέον η σχέση κράτους-διασποράς, από τη ρητορική, στην πράξη.
Ολόκληρη η συζήτηση, που αφορά όχι μόνο τους Έλληνες του εξωτερικού, αλλά το πώς αντιλαμβάνεται η Ελλάδα τον εαυτό της μέσα στον κόσμο, στη συνέντευξη, που παραχώρησε ο Γιάννης Λοβέρδος στην Ηλιάνα Σκιαδά για το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο.
Ερ: Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που στέλνετε με τις περιοδείες σας, στους Έλληνες της διασποράς; Πώς είναι σήμερα η σχέση της ελληνικής Πολιτείας με τους απόδημους Έλληνες;
Απ: Οι απόδημοι Έλληνες αποτελούν ουσιαστικό συστατικό στοιχείο του ελληνισμού και το βασικό μήνυμα της Ελλάδας και εμού προσωπικά ως υφυπουργού Εξωτερικών αρμόδιου για τον απόδημο Ελληνισμό, είναι ένα μήνυμα απλό και ειλικρινές: Η Ελλάδα είναι εδώ! Όχι στα λόγια, αλλά στην πράξη. Οι περιοδείες μου στο εξωτερικό δεν έχουν εθιμοτυπικό χαρακτήρα, αλλά γίνονται για να ακούσω, να καταλάβω τις πραγματικές ανάγκες των συμπατριωτών μας. Μέσα από αυτή τη διαπροσωπική επαφή με τους αποδήμους αλλά και μέσω του Στρατηγικού Σχεδίου για τον Απόδημο Ελληνισμό χτίζουμε μια σχέση εμπιστοσύνης, ανοιχτή και ανθρώπινη, με τους απόδημους ανά τον κόσμο.
Ερ: Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη πρόκληση του χαρτοφυλακίου σας; Τι έχετε καταφέρει, τι έχετε αλλάξει έως τώρα, πρακτικά, για τους ομογενείς με τις πρωτοβουλίες που προωθείτε στο Υπουργείο Εξωτερικών;
Απ: Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να αλλάξουμε την καθημερινότητα του ομογενή, ώστε να μη νιώθει ότι το ελληνικό κράτος είναι μακριά ή ότι είναι κάτι απρόσωπο. Εργαζόμαστε για τον εκσυγχρονισμό των προξενικών υπηρεσιών, για την ψηφιοποίηση διαδικασιών, ώστε να υπάρχει λιγότερη ταλαιπωρία και περισσότερη εξυπηρέτηση. Παράλληλα, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, επιταχύνουμε τις διαδικασίες απόδοσης ιθαγένειας. Θυμάμαι έντονα, με συγκίνηση και υπερηφάνεια τις τελετές πολιτογράφησης στην Αυστραλία, γιατί εκεί καταλαβαίνεις ότι η Ελλάδα μεγαλώνει, όταν η καρδιά της διασποράς χτυπά τόσο δυνατά.
Ερ: Πόσο κοντά είμαστε σε ένα κράτος πραγματικά φιλικό προς τον απόδημο πολίτη; Υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη βελτίωση των προξενικών υπηρεσιών; Υπάρχει συνεργασία με άλλα υπουργεία και φορείς για τα θέματα που αφορούν τον Απόδημο Ελληνισμό;
Απ: Τον τελευταίο καιρό έχουμε κάνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή. Για εμένα, η προτεραιότητα είναι να φέρουμε το κράτος πιο κοντά στους απόδημους με πράξεις και όχι με λόγια. Γι' αυτό και προωθούμε εργαλεία όπως το ψηφιακό προξενείο, καθώς και την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών και τη βελτίωση του επιπέδου εξυπηρέτησης. Όλα αυτά γίνονται σε στενή συνεργασία με άλλα υπουργεία, όπως το Υπουργείο Εσωτερικών, γιατί τα ζητήματα του Απόδημου Ελληνισμού δεν είναι μόνο θέμα του Υπουργείου Εξωτερικών. Θέλουμε ένα κράτος που να λειτουργεί το ίδιο, είτε ο πολίτης ζει στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό.
Το κράτος αλλάζει και αλλάζει με σχέδιο.
Ερ: Το «ψηφιακό προξενείο» («E-Προξενείο») παρουσιάζεται ως μεγάλη μεταρρύθμιση. Ποια προβλήματα λύνει άμεσα;
Απ: Το ψηφιακό προξενείο αποτελεί πράγματι μια σημαντική, ουσιαστική μεταρρύθμιση, καθώς επιλύει το πρόβλημα της απόστασης και της γραφειοκρατίας. Δεν είναι λογικό το 2026 να χρειάζεται ένας ομογενής να ταξιδεύει ώρες για να διεκπεραιώσει μια απλή υπόθεση. Με το ψηφιακό προξενείο, το κράτος πάει στον πολίτη. Είναι μια μεταρρύθμιση που αλλάζει την καθημερινότητα των αποδήμων και όχι απλώς μια εξαγγελία στα χαρτιά. Στόχος μας είναι να κάνουμε κάθε Έλληνα στο εξωτερικό να νιώθει όσο το δυνατόν πιο κοντά στο σπίτι του.
Ερ: Πώς διασφαλίζεται ότι οι ηλικιωμένοι ομογενείς δεν θα μείνουν πίσω στη ψηφιακή μετάβαση;
Απ: Η ψηφιακή μετάβαση δεν σημαίνει κατάργηση της ανθρώπινης επαφής. Τα προξενεία παραμένουν δίπλα στους πολίτες και οι κοινότητες έχουν καθοριστικό ρόλο στην στήριξη των μεγαλύτερων ηλικιών αλλά και των πιο νέων με περιορισμένη επάρκεια στη ψηφιακή τεχνολογία. Η πρόοδος και η συμβολή τής τεχνολογία είναι εργαλείο, όχι εμπόδιο. Κανείς δεν πρέπει να μένει πίσω.
Ερ: Πώς βλέπετε τη σχέση των νέων Ελλήνων του εξωτερικού, με την Ελλάδα; Νιώθουν συχνά αποκομμένοι; Και πώς αλλάζει αυτό;
Απ: Οι Έλληνες του εξωτερικού μπορεί να βρίσκονται μακριά από την πατρίδα, νιώθουν όμως Έλληνες, έχουν μεγάλη συναισθηματική σύνδεση με την Ελλάδα και προσπαθούμε να τους φέρουμε πλέον πιο κοντά στη πατρίδα με κάθε τρόπο. Το Υπουργείο Εξωτερικών υλοποιεί κάθε χρόνο προγράμματα φιλοξενίας, θεματικές δράσεις και προγράμματα ελληνομάθειας για παιδιά, νέους και μεγαλύτερους ομογενείς από δεκάδες χώρες, παρέχει υποτροφίες σε ομογενείς ενώ για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά φιλοξενήσαμε στην Ελλάδα το Global Youth Diaspora Symposium, φέροντας νέους της Διασποράς πιο κοντά στον τόπο καταγωγής τους.
Όταν δίνεις εργαλεία στους Απόδημους και τους δείχνεις ότι η Ελλάδα είναι εδώ, η ανταπόκριση είναι άμεση.
Ερ: Πώς μπορεί η Ελλάδα να αξιοποιήσει το επιστημονικό και επαγγελματικό δυναμικό της διασποράς;
Απ: Απλώνουμε γέφυρες γνώσης, επιχειρηματικότητας και επιστημονικής συνεργασίας. Η Ελλάδα έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Έχει ανθρώπους που διαπρέπουν διεθνώς και θέλουν να συνδεθούν με τη χώρα. Υπάρχουν πρωτοβουλίες του Υπουργείου Εργασίας που συνεργούν σε αυτό, όπως οι Ημέρες Καριέρας από τη ΔΥΠΑ, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στη Γερμανία, στην Αγγλία και στην Αμερική. Ο ρόλος μας είναι να ανοίγουμε δρόμους και να μην βάζουμε εμπόδια, γιατί όταν οι Έλληνες του εξωτερικού δραστηριοποιούνται, η Ελλάδα προχωρά μαζί τους.
Ερ: Ποιες είναι οι δράσεις για τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και τι ρόλο μπορούν να παίξουν τα ελληνικά σχολεία και οι κοινότητες του εξωτερικού;
Απ: Για εμάς τους Έλληνες και για εμένα προσωπικά, η γλώσσα μαζί με τη θρησκεία είναι καρδιά και ταυτότητα. Γι' αυτό στηρίζουμε τα ελληνικά σχολεία, τους εκπαιδευτικούς και τις κοινότητες καθώς και την Εκκλησία που συμβάλει ενεργά στη διατήρηση και διάδοση της ελληνικής γλώσσας. Ενισχύουμε, επίσης, σταθερά τις Ελληνικές Έδρες στο εξωτερικό και τα προγράμματα ελληνικών σπουδών στο εξωτερικό. Όλοι αυτοί οι πυλώνες διατηρούν τη γλώσσα ζωντανή στην καθημερινότητα των παιδιών του εξωτερικού. Όταν μιλάνε ελληνικά, νιώθουν ότι η Ελλάδα είναι δίπλα τους και εμείς θέλουμε να είμαστε εκεί για αυτά.
Μετά την καθιέρωση από την UNESCO της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας, η γλώσσα μας αναδεικνύεται σε οικουμενικής εμβέλειας πολιτιστικό αγαθό και έχουμε κάθε λόγο να είμαστε υπερήφανοι και να γιορτάσουμε φέτος με ιδιαίτερη χαρά την ύψιστη αυτή αναγνώριση της ελληνικής γλώσσας. Όλες οι κοινότητες των Ελλήνων, ανά την υφήλιο και τα ελληνικά σχολεία θα συμμετάσχουν στον φετινό εορτασμό, αποδεικνύοντας ότι αποτελούν βασικούς φορείς διατήρησης και διάδοσης της ελληνικής γλώσσας.
Ερ: Πώς κρίνετε τη συμμετοχή των αποδήμων στις εθνικές εκλογές μέχρι σήμερα; Υπάρχουν σκέψεις για περαιτέρω διευκόλυνση της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού;
Απ: Η επιστολική ψήφος των αποδήμων ήταν ένα ιστορικό βήμα που εφαρμόστηκε πιλοτικά στις ευρωεκλογές. Θέλουμε περισσότερους Έλληνες του εξωτερικού να συμμετέχουν, γιατί η δημοκρατία δυναμώνει όταν αγκαλιάζει όλους τους πολίτες. Η Ελλάδα χρειάζεται τη συμμετοχή των αποδήμων γιατί η φωνή τους την κάνει πιο δυνατή. Το νέο νομοσχέδιο που προβλέπει την επιστολική ψήφο των αποδήμων καθώς και την καθιέρωση τριών εδρών για εκπροσώπους του απόδημου ελληνισμού στο ελληνικό Κοινοβούλιο αποτελεί μια ακόμη απόδειξη της βούλησης της κυβέρνησης να διασφαλίσει το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι για τους Έλληνες της διασποράς. Ευελπιστώ ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα τηρήσουν εποικοδομητική στάση και θα υπερψηφίσουν το νομοσχέδιο.
Ερ: Πώς μπορεί η ομογένεια να λειτουργήσει ως πρεσβευτής των ελληνικών θέσεων διεθνώς και να διαδραματίσει ρόλο στη δημόσια διπλωματία;
Απ: Οι Έλληνες της ομογένειας αποτελούν τους καλύτερους πρεσβευτές της Ελλάδας. Σε κάθε χώρα που επισκέπτομαι βλέπω ότι οι συμπατριώτες μας κρατούν ψηλά τη σημαία της πατρίδας με το έργο και τη στάση τους. Ο ρόλος μας είναι να τους στηρίζουμε θεσμικά και να συντονίζουμε αυτή τη δύναμη. Η Ελλάδα χρειάζεται τη φωνή τους στον κόσμο, γιατί αυτοί είναι η φωνή της.
Ερ: Πού θέλετε να βρίσκεται η σχέση Ελλάδας-Απόδημου Ελληνισμού στο τέλος της θητείας σας;
Απ: Αυτό που επιθυμώ από καρδιάς είναι να νιώθει ο απόδημος Έλληνας ότι δεν είναι μόνος, ότι έχει έναν σταθερό συμπαραστάτη που τον ακούει και τον σέβεται. Να αισθάνεται πως το ελληνικό κράτος είναι παρόν στην καθημερινότητά του, όχι μόνο στις μεγάλες στιγμές. Στόχος μου είναι να ενισχύσουμε τον δεσμό πατρίδας και διασποράς με πράξεις και λύσεις, στα πραγματικά ζητήματα. Θέλουμε οι Έλληνες του εξωτερικού να μας νιώθουν δίπλα τους, κοντά τους, στο πλευρό τους κάθε στιγμή.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
