Μία χρονιά με πολλές ευκαιρίες, δυνατότητες, αλλά και προκλήσεις ξεκίνησε. Ουσιαστικά το 2026 είναι ένα έτος αναγκαστικής μετάβασης η οποία είναι πολύ σημαντικό να γίνει ομαλά και με επιτυχία. Με την ορθή και πλήρη χρήση των ευκαιριών και των δυνατοτήτων που προσφέρονται για να θωρακισθούμε ως οικονομία από τις προκλήσεις και να προχωρήσουμε μπροστά.
Το βασικό συστατικό της φετινής μετάβασης είναι το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Το 2026 κληρονόμησε την αναπτυξιακή ορμή που προσέφεραν (όλα τα τελευταία χρόνια) τα εν λόγω κοινοτικά κονδύλια που όμως «λήγουν» στο τέλος Αυγούστου. Η πλήρης υλοποίηση όχι μόνο των επενδύσεων αλλά και των εκατοντάδων (μικρών και μεγάλων) μεταρρυθμίσεων με τις οποίες συνδέεται η καταβολή των τελευταίων δόσεων του Ταμείου Ανάκαμψης είναι πολύ σημαντική, όχι μόνο για το 2026, αλλά και για τα χρόνια που θα έρθουν. Ήδη οι αναθεωρήσεις που έγιναν οδήγησαν σε μεταβολή πολλών παρεμβάσεων και πλέον ο χρόνος τελειώνει.
Μία επιτυχία στο πεδίο του Ταμείου Ανάκαμψης θα προσφέρει πολύ περισσότερα από το κοινοτικό χρήμα που θα εισρεύσει: θα βοηθήσει στην μετάβαση (που αναγκαστικά πρέπει να γίνει) προς μία εποχή λιγότερου κρατικού/κοινοτικού χρήματος και άρα μεγαλύτερης συνδρομής των ιδιωτικών κεφαλαίων στην ανάπτυξη. Κάτι που απαιτεί με τη σειρά του ένα θελκτικό επιχειρηματικό περιβάλλον, αλλά και γενικότερο αίσθημα οικονομικής και πολιτικής ασφάλειας και κοινωνικής συνοχής. Απαιτεί ουσιαστικά έναν ολιστικό σχεδιασμό για το αύριο.
Βεβαίως, σχεδιασμός υπάρχει. Έγινε όμως χρόνια πριν (Σχέδιο Ανάπτυξης) και καλύπτεται σε έναν βαθμό από το Ταμείο Ανάκαμψης (μιλάμε για το πεδίο μεταρρυθμίσεων το οποίο περιέχει). Στο μεσοδιάστημα οι συνθήκες διεθνώς και εγχωρίως αλλάζουν ταχύτατα και σε πολλά πεδία: από τις ανάγκες της τεχνολογίας, της άμυνας, της κλιματικής κρίσης, της γήρανσης, έως το πεδίο της κοινωνικής συνοχής. Αλλά και το νέο αγροτικό μέτωπο που βράζει και δείχνει πως πέρα από την κορυφή του παγόβουνου των κονδυλίων και των κινητοποιήσεων εκκρεμεί η μεγάλη κουβέντα του στρατηγικού μακρόπνοου σχεδιασμού για την πρωτογενή παραγωγή της χώρας.
Όλα αυτά τα χρόνια έχουν γίνει πάρα πολλά βήματα σε πολλά πεδία. Ωστόσο η ανάγκη για ταχύτητα (γιατί οι μεταρρυθμίσεις ήταν πιο πριν μέρος των προγραμμάτων εποπτείας και τώρα συνδέονται με τα ορόσημα και τις δόσεις του Ταμείου Ανάκαμψης), αλλά και το μεγάλο εύρος και η δυσκολία στη διαχείριση των ανοικτών πληγών της ελληνικής οικονομίας, αφήνουν «υπόλοιπα», εκκρεμούν κινήσεις που πρέπει να γίνουν. Πολλές από αυτές τις κινήσεις καλό θα ήταν να γίνουν με διάλογο και με συναινέσεις. Γιατί οι προκλήσεις είναι μπροστά μας.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η ανάγκη για ανάπτυξη στην περίπτωση της Ελλάδας δεν συνδέεται μόνο με το προφανές, δηλαδή με την προσπάθεια για ευημερία και εισοδηματική σύγκλιση με την Ευρώπη. Συνδέεται και με την ανάγκη να συνεχισθεί ομαλά η δημοσιονομική προσαρμογή και η απομείωση του χρέους. Ας το πούμε διαφορετικά: το πιο μεγάλο «ατού» του 2026 είναι η πλήρης αποκατάσταση του οικονομικού «προσώπου» της Ελλάδας διεθνώς (γεγονός που επικυρώθηκε από την ανάληψη της προεδρίας του Eurogroup από τον Κυριάκο Πιερρακάκη). Αλλά το γεγονός καθαυτό επιβεβαιώνει επίσης και την μεγάλη ανάγκη συνέχισης ενός δύσβατου δρόμου περιορισμένης ανόδου των δαπανών και σχετικά υψηλών φορολογικών/ασφαλιστικών εσόδων. Έναν δρόμο που θα είναι ακόμη πιο δύσβατος αν δεν υπάρχει ισχυρή ανάπτυξη, ειδικά μετά το τέλος των πλουσιοπάροχων κοινοτικών κονδυλίων.
Η Ελλάδα λοιπόν πρέπει να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να επιχειρεί μέσω μεταρρυθμίσεων να δώσει τέλος σε όποια βαρίδια την κρατούν πίσω. Πρέπει να διατηρηθούν όλα όσα έχουν επιτευχθεί, αλλά να γίνουν και όσα απομένουν. Για να έχουμε καλή χρονιά, θα πρέπει να σχεδιαστεί και το σήμερα αλλά και το αύριο με ωριμότητα και υπευθυνότητα από όλες τις πλευρές.
Καλή χρονιά με υγεία και ευημερία!
