Δεν πρόκειται για μια απλή αποχώρηση, αλλά για την αρχή μίας νέας εποχής και ενδεχομένως μίας νέας φάσης ισχύος για το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) «τινάζουν στον αέρα» την εύθραυστη ισορροπία του OPEC, αμφισβητώντας ανοιχτά τη σαουδαραβική κυριαρχία και ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο ανταγωνιστική και απρόβλεπτη παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Σε ένα ιστορικό πλήγμα για το καρτέλ με τους κορυφαίους πετρελαιοπαραγωγούς του πλανήτη, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) ανακοίνωσαν την απόφασή τους να αποχωρήσουν από τον OPEC και τον OPEC+ συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, προκειμένου να επικεντρωθούν στα «εθνικά τους συμφέροντα», σε μια περίοδο που ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν έχει προκαλέσει ιστορικό ενεργειακό σοκ και έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία.
- Διαβάστε ακόμα - Πώς μπορεί να επηρεαστούν οι τιμές καυσίμων στην Ελλάδα μετά την αποχώρηση ΗΑΕ από OPEC
Η απώλεια των ΗΑΕ, ενός μακροχρόνιου μέλους του OPEC, θα μπορούσε να προκαλέσει αναστάτωση και να αποδυναμώσει το πετρελαϊκό καρτέλ, το οποίο συνήθως επιδιώκει να παρουσιάζει ενιαίο μέτωπο παρά τις εσωτερικές διαφωνίες σε ζητήματα που κυμαίνονται από τη γεωπολιτική έως τις ποσοστώσεις παραγωγής.
Υπό αυτή την έννοια, η αποχώρηση «χτυπά» τον πυρήνα αυτού του μοντέλου, καθώς ο ΟΠΕΚ χάνει έναν από τους λίγους παραγωγούς με πραγματική δυνατότητα αύξησης παραγωγής, υπονομεύοντας την πειθαρχία των ποσοστώσεων και δημιουργώντας επικίνδυνο προηγούμενο, καθώς θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα εξόδου και για άλλες χώρες μέλη, όπως Βενεζουέλα και Καζακστάν. Πρόκειται λοιπόν, για μία πρώτη ρωγμή στην ενότητα του καρτέλ, όπως σημειώνουν αναλυτές.
Τραμπ κατά ΟΠΕΚ
Οι παραγωγοί του Κόλπου εντός του OΠΕΚ αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες στη μεταφορά των εξαγωγών τους μέσω των Στενών του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, λόγω απειλών και επιθέσεων σε πλοία κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει κατηγορήσει στο παρελθόν τον OPEC ότι εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο αυξάνοντας τις τιμές του πετρελαίου.
Έχει επίσης συνδέσει τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ προς τις χώρες του Κόλπου με τις τιμές του πετρελαίου, λέγοντας ότι ενώ οι ΗΠΑ τις υπερασπίζονται, αυτές εκμεταλλεύονται την κατάσταση επιβάλλοντας υψηλές τιμές.
Το καρτέλ, με έδρα τη Βιέννη, έχει δει την ισχύ του στην αγορά να μειώνεται τα τελευταία χρόνια, καθώς οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει την παραγωγή αργού πετρελαίου.
Ρήξη ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας
Τα ΗΑΕ ήταν μέλος του OPEC αρχικά μέσω του εμιράτου του Άμπου Ντάμπι το 1967 και αργότερα ως ανεξάρτητο κράτος μετά το 1971.
Τα τελευταία χρόνια, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία έχουν εντείνει τον ανταγωνισμό τους σε οικονομικά ζητήματα και περιφερειακή πολιτική, ιδιαίτερα στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Οι δύο χώρες είχαν ενταχθεί σε συμμαχία για την καταπολέμηση των υποστηριζόμενων από το Ιράν ανταρτών Χούθι στην Υεμένη το 2015. Ωστόσο, η συμμαχία αυτή κατέρρευσε και μετατράπηκε σε αλληλοκατηγορίες στα τέλη Δεκεμβρίου, όταν η Σαουδική Αραβία βομβάρδισε αυτό που χαρακτήρισε ως αποστολή όπλων προς αυτονομιστές της Υεμένης που υποστηρίζονται από τα ΗΑΕ.
Η Rystad Energy εκτιμά ότι η αποχώρηση των ΗΑΕ σηματοδοτεί σημαντική μεταβολή για την ομάδα πετρελαιοπαραγωγών. «Η απώλεια ενός μέλους με παραγωγική ικανότητα 4,8 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως και φιλοδοξία για αύξηση της παραγωγής αφαιρεί ένα ουσιαστικό εργαλείο από τα χέρια του οργανισμού», δήλωσε στο CNN ο επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης της εταιρείας, Γιόργκε Λεόν.
«Καθώς η ζήτηση πλησιάζει στο ανώτατο σημείο της, οι υπολογισμοί για τους παραγωγούς με χαμηλό κόστος αλλάζουν γρήγορα και η προσήλωση στο σύστημα ποσοστώσεων αρχίζει να μοιάζει με απώλεια εσόδων», πρόσθεσε.
«Η Σαουδική Αραβία καλείται πλέον να επωμιστεί μεγαλύτερο βάρος για τη σταθερότητα των τιμών, ενώ η αγορά χάνει έναν από τους λίγους μηχανισμούς απορρόφησης κραδασμών που της είχαν απομείνει». Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να πλήξει την ικανότητα της ομάδας να ελέγχει τις τιμές, μιας ομάδας που στην πράξη ηγείται εδώ και καιρό η Σαουδική Αραβία, όπως αναφέρει η Washington Post.
Οι κερδισμένοι
Ουσιαστικά, ο πόλεμος στο Ιράν επιτάχυνε κάτι που ήδη ερχόταν. Αναφανδόν, έχει διαταράξει το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου με το Ιράν να αποκτά σημαντική μόχλευση μέσω ασύμμετρης απειλής και με τις χώρες του Κόλπου να χάνουν τον έλεγχο των εξαγωγών τους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα ΗΑΕ απαντούν στρατηγικά, αποχωρώντας από τις ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ και επενδύοντας σε παρακαμπτήριες διαδρομές εξαγωγών πετρελαίου τους μέσω αγωγών.
Η Αμερική είναι ο βασικός κρυφός νικητής, καθώς έχουν ήδη αυξήσει τα σχιστολιθικά αποθέματα πετρελαίου τους, αποτελώντας το μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου του πλανήτη. Πολύ περισσότερο, δεν εξαρτώνται πλέον από τον OPEC, αφού μπορούν να αυξάνουν την παραγωγή ανεξάρτητα, ενώ το καρτέλ χάνει τη δύναμη να καθορίζει τις τιμές.
Από την πλευρά τους, τα ΗΑΕ ποντάρουν σε μεγιστοποίηση της παραγωγής τους, καθώς η ζήτηση θα αυξηθεί σημαντικά όταν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, καθώς όλοι θα σπεύσουν να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους, όπως χαρακτηριστικά σημειώνει το Bloomberg. Aυτό βεβαίως σημαίνει και αύξηση του μεριδίου τους στην αγορά, ενδεχομένως σε βάρος της Σαουδικής Αραβίας.
