Όταν η Saudi Aramco ενημέρωσε τους αγοραστές πετρελαίου της με επιστολή αυτή την εβδομάδα ότι δεν είχε σαφή ιδέα ποιο λιμάνι θα χρησιμοποιούσε για τις εξαγωγές του Απριλίου, αποκάλυψε μια νέα πραγματικότητα: το Ιράν, και όχι οι Ηνωμένες Πολιτείες, κρατά το κλειδί για το άνοιγμα ξανά της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Η επιστολή, που στάλθηκε σε αγοραστές σαουδαραβικού πετρελαίου σε όλο τον κόσμο, ανέφερε ότι μπορεί να λάβουν πετρέλαιο από την Ερυθρά Θάλασσα, αλλά μπορεί επίσης να το παραλάβουν από τον Περσικό Κόλπο.
«Ίσως πρέπει να τηλεφωνήσω στο Ιράν για να μάθω πότε θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος ώστε να μπορέσω να πάρω το πετρέλαιό μου», δήλωσε ένας τακτικός αγοραστής σαουδαραβικού πετρελαίου όταν έλαβε την επιστολή, ενώ ο πόλεμος μαίνονταν στον Κόλπο και το Ιράν είχε κλείσει τα Στενά του Ορμούζ.
Όπως αναφέρει το Reuters, το σχόλιο αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη πεποίθηση μέσα και έξω από τη Μέση Ανατολή ότι, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα μπορούσαν να κηρύξουν το τέλος του πολέμου οποιαδήποτε στιγμή, το Ιράν θα έχει τον τελικό λόγο σχετικά με τη διάρκεια αυτού που ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει περιγράψει ως τις πιο σοβαρές διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου που έχουν υπάρξει ποτέ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται κοντά στη νίκη στον ταχέως κλιμακούμενο πόλεμο, αλλά τα χρονικά πλαίσια που έχει αναφέρει κυμαίνονται από λίγες ημέρες έως μερικές εβδομάδες.
Το Ιράν έχει ανταποδώσει στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του, εκτοξεύοντας drones και πυραύλους εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, κλείνοντας ουσιαστικά τη ροή περίπου του 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς διυλιστήρια, πετροχημικές και ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες, καθώς και προς ενεργοβόρες βιομηχανίες σε όλο τον κόσμο.
Στελέχη εταιρειών της Μέσης Ανατολής και οι δυτικοί ομόλογοί τους προειδοποιούν ότι θα χρειαστεί κάτι περισσότερο από απλές αμερικανικές διαβεβαιώσεις ασφάλειας για να επανεκκινήσει η ναυτιλιακή κίνηση και η παραγωγή, ακόμη κι αν οι μάχες σταματήσουν αμέσως.
Η ικανότητα της Τεχεράνης να παράγει και να αναπτύσσει χαμηλού κόστους drones σημαίνει ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να διαταράσσει ή να παραλύει τη ναυτιλία για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη και μετά από μια ανακοίνωση των αντιπάλων του ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν τελειώσει.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ ίσως στείλουν στρατιωτικές συνοδείες για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ και έχει καλέσει τους συμμάχους να στείλουν πολεμικά πλοία για να διασφαλίσουν το πέρασμα.
Ωστόσο, οι ναυτικές συνοδείες δεν θα καταφέρουν να επαναφέρουν την κανονική κίνηση αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν συμφωνήσουν σε όρους με την Τεχεράνη που να περιλαμβάνουν τη διακοπή των επιθέσεων ή των απειλών της κατά της ναυτιλίας, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ενεργειακής βιομηχανίας του Κόλπου, προσθέτοντας ότι τα δεξαμενόπλοιά του θα παραμείνουν ακινητοποιημένα μέχρι το Ιράν να εγγυηθεί ασφαλή διέλευση.
Αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κηρύξουν νίκη με όρους που το Ιράν δεν αποδέχεται, τότε η Τεχεράνη θα θελήσει να δείξει ότι δεν έχει ηττηθεί προκαλώντας περισσότερες διαταραχές με νάρκες και drones, δήλωσε ο Νιλ Κουίλιαμ από το think tank Chatham House.
Drones στόχευσαν επίσης το πετρελαϊκό κέντρο φόρτωσης της Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα το Σάββατο, μόλις λίγες ώρες μετά το πλήγμα των ΗΠΑ σε στρατιωτικούς στόχους στο νησί Χαργκ, όπου βρίσκεται ο κύριος τερματικός σταθμός εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.
Το Ιράν στέλνει το μήνυμα ότι δεν υπάρχει ασφαλές καταφύγιο σε αυτή τη σύγκρουση και ότι η Ουάσιγκτον δεν θα ελέγχει τους όρους της κλιμάκωσης, δήλωσε η Helima Croft της RBC Capital, πρώην αναλύτρια της CIA, επισημαίνοντας την πιθανότητα επιθέσεων μέσω συμμάχων (proxy) από την Υεμένη, το Ιράκ και αλλού.
Οι Χούθι της Υεμένης, σύμμαχοι του Ιράν, θα μπορούσαν να αυξήσουν περαιτέρω τα διακυβεύματα για την ενεργειακή και ναυτιλιακή βιομηχανία - και κατ’ επέκταση για την παγκόσμια οικονομία - επιτιθέμενοι στο λιμάνι Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, τη μοναδική εναλλακτική οδό εξαγωγής πετρελαίου του βασιλείου αυτή τη στιγμή.
Κατάρρευση της εμπιστοσύνης
Η κρίση έχει προκαλέσει κατάρρευση της εμπιστοσύνης στις διαδρομές εφοδιασμού και έχει αποκαλύψει την αδυναμία της περιοχής να προστατεύσει το ενεργειακό της σύστημα, δήλωσε σύμβουλος ενέργειας της ιρακινής κυβέρνησης. Οι επισκευές θα χρειαστούν μήνες και η ασφάλιση για τα φορτία θα είναι ακριβότερη και δυσκολότερη να βρεθεί λόγω του υψηλότερου κινδύνου.
Οι ιρανικές επιθέσεις έχουν προκαλέσει διακοπές λειτουργίας σε διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν και το Ισραήλ, εκτοξεύοντας τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έως και κατά 60%.
Ακόμη και μια γρήγορη επίλυση της σύγκρουσης θα προκαλέσει εβδομάδες αναταραχής στις αγορές, σύμφωνα με αναλυτές, μεταξύ των οποίων και της Morgan Stanley.
Οι μεγάλες παγκόσμιες πετρελαϊκές εταιρείες μπορεί να αργήσουν να επιστρέψουν στον Κόλπο, καθυστερώντας την επανεκκίνηση ορισμένων κοιτασμάτων και διακινδυνεύοντας ζημιές στα αποθέματα, σύμφωνα με αναλυτές της Rapidan Energy.
Το κλείσιμο των θαλάσσιων διαδρόμων έχει επίσης αναγκάσει τους παραγωγούς να μειώσουν την παραγωγή, καθώς δεν μπορούν πλέον να εξάγουν το πετρέλαιό τους. Η Aramco έχει διακόψει την παραγωγή από δύο μεγάλα υπεράκτια κοιτάσματα, τα Safaniya και Zuluf, μειώνοντας την παραγωγή του μεγαλύτερου παραγωγού του OPEC κατά 20%.
Στο Ιράκ, τον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό, η παραγωγή έχει μειωθεί κατά 70%, ενώ στα ΗΑΕ, τον τρίτο μεγαλύτερο παραγωγό του OPEC, η παραγωγή έχει μειωθεί στο μισό, σύμφωνα με αναλυτές.
Οι συνολικές περικοπές παραγωγής πετρελαίου στη Μέση Ανατολή ανέρχονται πλέον σε 7–10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, δηλαδή περίπου στο 7–10% της παγκόσμιας ζήτησης, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών.
Το Κατάρ διέκοψε πλήρως την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), μειώνοντας κατά 20% την παγκόσμια προσφορά LNG, και ενημέρωσε τους πελάτες ότι ενδέχεται να μην λάβουν φορτία μέχρι τον Μάιο.
«Είναι απλό - πρόκειται για την ασφάλεια. Δεν μπορούμε να διακινδυνεύσουμε ανθρώπινες ζωές», δήλωσε πηγή της βιομηχανίας.
