Σε επίπεδα-ρεκόρ κινήθηκε τον Ιανουάριο η αξία των ξένων χαρτοφυλακίων στο Χρηματιστήριο της Αθήνας, καθώς και η συμμετοχή των ξένων επενδυτών στο σύνολο των συναλλαγών.
Εξέλιξη που ασφαλώς αποτελεί «ψήφο εμπιστοσύνης» από ξένα κεφάλαια στις προοπτικές των ελληνικών εισηγμένων, όμως συνιστά και μια βαθύτερη αλλαγή δομικού χαρακτήρα στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και τιμολογείται η ελληνική αγορά.
Οι αυξητικές τάσεις στη συμμετοχή των ξένων προϋπήρχαν, όπως θα δούμε παρακάτω, ωστόσο η ανακοίνωση της MSCI, με την οποία επισπεύδεται η διαδικασία αναταξινόμησης του ΧΑ στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών, λειτούργησε ως καταλύτης. Κι αυτό αποτυπώνεται, μεταξύ άλλων, και στον τζίρο.
Ο Ιανουάριος έκλεισε με τη συνολική αξία των συναλλαγών στα 8,28 δισ. ευρώ. Περίπου 2,7 δισ. ευρώ διακινήθηκαν μόνο κατά την τελευταία εβδομάδα του Ιανουαρίου, ένα ποσό που στο όχι πολύ μακρινό παρελθόν θα αντιστοιχούσε σε τζίρο δύο μηνών…
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Στη διάρκεια του Ιανουαρίου, περίπου 3 στις 4 συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν από ξένους επενδυτές. Το σχετικό ποσοστό έφτασε σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΧΑΕ στο 73,8%, με το αντίστοιχο ποσοστό των εγχώριων επενδυτών να υποχωρεί στο 26,2%. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της μεταβολής, το μέσο μηνιαίο ποσοστό συμμετοχής των ξένων επενδυτών στις συνολικές συναλλαγές στο ΧΑ βρισκόταν στο 63,9% το 2025, έναντι 58,2% το 2024 και 55%-56% την περίοδο 2021-2023.
Αισθητή αύξηση καταγράφηκε επίσης τον Ιανουάριο με 1.081 ενεργές μερίδες ξένων επενδυτών (κωδικοί που έκαναν τουλάχιστον μία αγορά ή πώληση εντός του μήνα). Τα στοιχεία της ΕΧΑΕ δείχνουν ότι το 2025 ο μέσος μηνιαίος αριθμός ενεργών μερίδων από ξένους επενδυτές ήταν 1.005, έναντι μέσου όρου 807 το 2024, 778 το 2023 και 669 το 2022. Έτσι, μετά από υποχώρηση που καταγράφηκε μεταξύ 2020 και 2022, ο μέσος μηνιαίος αριθμός ενεργών μερίδων ξένων επενδυτών σημειώνει έκτοτε αύξηση της τάξης του 50%.
Σε ό,τι αφορά την κατανομή της αξίας χαρτοφυλακίου, τον Ιανουάριο το 68,54% της κεφαλαιοποίησης του ΧΑ βρισκόταν σε «χέρια» ξένων επενδυτών. Ένα ποσοστό που αυξάνεται αργά αλλά σταθερά τα τελευταία χρόνια, όμως η αύξηση που σημειώθηκε το 2025 (μέσα επίπεδα, σε ετήσια βάση) ήταν η μεγαλύτερη της τελευταίας πενταετίας - από 65,67% το 2024 σε 68,22% το 2025.
Η ουσία πίσω από τους αριθμούς
Εδώ θα πρέπει να διευκρινίσουμε το εξής: παρά την αύξηση των ενεργών μερίδων αλλοδαπών επενδυτών σε απόλυτα μεγέθη, το ποσοστό τους επί του συνόλου των ενεργών κωδικών παραμένει την τελευταία εξαετία σε σχετικά σταθερά επίπεδα, περί του 3-3,5% (ετήσιοι μέσοι όροι) ενώ τον φετινό Ιανουάριο διαμορφώθηκε σε 3,36%. Κι αυτό «αποκαλύπτει» ότι οι μεταβολές που καταγράφονται έχουν έναν έντονα ποιοτικό χαρακτήρα. Το αυξημένο «αποτύπωμα» των ξένων στο ΧΑ δεν οφείλεται σε κάποια μαζική είσοδο νέων λογαριασμών (αν και συνεχίζουν να δημιουργούνται νέες μερίδες), αλλά κατά κύριο λόγο σε αύξηση των τοποθετήσεων και της δραστηριότητας των ήδη υπαρχόντων χαρτοφυλακίων.
Τα παραπάνω στοιχεία, πέρα από το στατιστικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν, αποτυπώνουν και το γεγονός ότι το ΧΑ λειτουργεί ως μια αγορά που τιμολογείται και κινείται όλο και περισσότερο από διεθνή θεσμικά χαρτοφυλάκια. Η ενίσχυση της παρουσίας ξένων επενδυτών συνδέεται κατά κανόνα με δύο παράλληλες τάσεις. Αφενός βελτιώνεται η ρευστότητα και το βάθος της αγοράς, αφετέρου αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται η μεταβλητότητα. Η αυξημένη ξένη συμμετοχή αυξάνει τη βραχυπρόθεσμη ευαισθησία απέναντι σε διεθνείς εξελίξεις, χωρίς όμως αυτό να συνεπάγεται απαραίτητα αποσταθεροποίηση.
Το αυξημένο μερίδιο των ξένων στις συναλλαγές ενισχύει την πιθανότητα να εμφανιστούν μεγαλύτερα ημερήσια εύρη διακύμανσης και πιο έντονες ενδοσυνεδριακές κινήσεις, καθώς μεγαλώνει ο ρυθμός ανακατανομής θέσεων λόγω rebalancing, rotation μεταξύ κλάδων και μετοχών, στρατηγικών διαχείρισης κινδύνου και προσαρμογών σε διεθνείς μεταβολές επιτοκίων, ισοτιμιών και ρίσκου. Ουσιαστικά, η μεταβλητότητα αποκτά πιο «ενεργό» χαρακτήρα και συνδέεται περισσότερο με τις εντονότερες κεφαλαιακές ροές, και λιγότερο με την έλλειψη βάθους στην αγορά.
Η σημασία αυτής της μετάβασης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών και γεωοικονομικών αβεβαιοτήτων, όπως η σημερινή. Οι μεγάλοι διεθνείς επενδυτές τείνουν να προσαρμόζουν ταχύτερα τις τοποθετήσεις τους σε επίπεδο χωρών και αγορών. Έτσι, καθώς η ελληνική αγορά αποκτά μεγαλύτερη ορατότητα στον διεθνή επενδυτικό χάρτη, καθίσταται ταυτόχρονα πιο εκτεθειμένη στις διεθνείς εξελίξεις και στις εναλλαγές του διεθνούς επενδυτικού κλίματος.
Σε φάση αυξημένης μεταβλητότητας
Η πρόσφατη εικόνα στο ταμπλό, τόσο σε επίπεδο Γενικού Δείκτη όσο και σε επίπεδο μεμονωμένων τίτλων, δείχνει ότι η αγορά έχει εισέλθει σε περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας. Από τον Νοέμβριο και κυρίως από τα μέσα Ιανουαρίου και μετά, τα ημερήσια εύρη διακύμανσης του Γενικού Δείκτη διευρύνθηκαν αισθητά, καθώς η απόσταση μεταξύ των ενδοσυνεδριακών άκρων από τα επίπεδα των 30-50 μονάδων έφτασε να προσεγγίζει ακόμη και τις 60-70 μονάδες.
Τις αμέσως προηγούμενες εβδομάδες, και ειδικά μετά την ανακοίνωση της MSCI, η αυξημένη μεταβλητότητα συνοδεύθηκε από μεγάλη άνοδο όγκου και τζίρου, χαρακτηριστικό μιας αγοράς που προσελκύει συμμετοχή και κεφάλαια. Ταυτόχρονα, αρκετά συχνά, οι όποιες ενδοσυνεδριακές πιέσεις απορροφώνται πριν το κλείσιμο, καθώς οι διορθώσεις συνεχίζουν να βρίσκουν πρόθυμους αγοραστές.
Τις τελευταίες ημέρες ωστόσο, ιδιαίτερα μετά τα πρόσφατα υψηλά της 4ης Φεβρουαρίου, η αγορά έχει προβληματίσει για τη δυνατότητά της να διατηρήσει την ανοδική της ορμή. Το επόμενο διάστημα θα φανεί πιο καθαρά αν το ταμπλό μπαίνει σε περίοδο συσσώρευσης. Σε κάθε περίπτωση, το Χρηματιστήριο της Αθήνας δείχνει να έχει εισέλθει σε πιο ώριμη φάση του ανοδικού κύκλου, όπου η αυξημένη μεταβλητότητα δεν αναιρεί τη δυνατότητα συνέχισης της τάσης.
