Στο «δομικό» πρόβλημα του κατακερματισμού των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, το οποίο δεν επιτρέπει στην Ευρώπη να μετατρέψει την οικονομική της ισχύ σε επενδύσεις και ανάπτυξη, «φωτίζει» σε ανάλυσή της η Citi. Τονίζει μάλιστα, μεταξύ άλλων, ότι οι μέχρι σήμερα ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες δεν έχουν επιτύχει τον αναγκαίο βαθμό ενοποίησης, αφήνοντας τον κατακερματισμό -και το υψηλό κόστος που αυτός συνεπάγεται- ουσιαστικά ανέπαφο.
Οι αναλυτές της Citi επισημαίνουν ότι ευρωπαϊκή αγορά εξακολουθεί να λειτουργεί ως ένα σύνολο επιμέρους οικοσυστημάτων, με περιορισμένα οφέλη κλίμακας, κατάσταση που αν δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ενδεχομένως θα καταστήσει μόνιμη την υστέρηση των ευρωπαϊκών αγορών έναντι των ΗΠΑ.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Η υστέρηση αυτή αποτυπώνεται σε πολλαπλά επίπεδα, μεταξύ των οποίων στην πρωτογενή αγορά. Την περίοδο 2020-2025, η συνολική αξία των IPOs στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιστοιχεί περίπου στο 0,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,1% στις ΗΠΑ. Η Citi επισημαίνει ότι η διαφορά αυτή είναι επίμονη και δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από συγκυριακούς παράγοντες.
Ταυτόχρονα, αυξάνεται το ποσοστό των ευρωπαϊκών εταιρειών που επιλέγουν να εισαχθούν σε αγορές εκτός Ευρώπης. Το μερίδιο των ευρωπαϊκών IPOs που πραγματοποιούνται στις ΗΠΑ έχει τριπλασιαστεί από το 2015 και ανέρχεται πλέον σε περίπου 22% της συνολικής αξίας τους. Για τη Citi, το στοιχείο αυτό συνδέεται με τη δυσκολία επίτευξης κλίμακας, ρευστότητας και χαμηλού λειτουργικού κόστους εντός της ευρωπαϊκής αγοράς.
Διαβάστε ακόμα: Θα σταματήσει η Ευρώπη να «τιμωρεί» τις μετοχές της;
Μετασυναλλακτικό περιβάλλον
Η Ευρώπη διαθέτει μεγάλο αριθμό διακριτών υποδομών, με δεκάδες κεντρικά αποθετήρια τίτλων (CSDs) και πολλαπλά συστήματα διακανονισμού, η λειτουργία των οποίων συχνά εμφανίζει έντονα εγχώρια χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Citi, η συντριπτική πλειονότητα των συναλλαγών -σε όρους τόσο αξίας όσο και όγκου- διακανονίζεται εντός του ίδιου CSD, γεγονός που περιορίζει τη διασυνοριακή διαλειτουργικότητα και μειώνει την αποτελεσματικότητα της αγοράς. Με άλλα λόγια, σχεδόν το σύνολο των συναλλαγών στην Ευρώπη διακανονίζεται εντός του CSD στο οποίο είναι καταχωρημένος ο τίτλος, με τις διασυνοριακές συναλλαγές να παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.
Το κόστος αυτής της διαδικασίας είναι μετρήσιμο και ουσιώδες. Τα κόστη διακανονισμού στην Ευρώπη εκτιμάται ότι είναι από 30% έως και 300% υψηλότερα σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, ανάλογα με την αγορά και τον τύπο του τίτλου. Υπάρχουν και άλλες κατηγορίες κόστους, όπου η απόκλιση σε σχέση με τις ΗΠΑ φτάνει ακόμα και το 500%.
Η Citi τονίζει ότι οι διαφορές αυτές δεν αντανακλούν ανώτερη ποιότητα υπηρεσιών, αλλά προκύπτουν κυρίως από τον κατακερματισμό των υποδομών, τα περιορισμένα οφέλη κλίμακας και την έλλειψη ουσιαστικού ανταγωνισμού σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές.
Πέρα από τις υποδομές, η Citi υπογραμμίζει και το σημαντικό κόστος που προκύπτει από τη νομική και φορολογική πολυπλοκότητα στην ΕΕ. Διαφορετικά κανονιστικά καθεστώτα, αποκλίσεις και απαιτητικές εταιρικές διαδικασίες αυξάνουν το λειτουργικό κόστος για επενδυτές και παρόχους υπηρεσιών.
Σε έρευνα της Citi, το 43% των συμμετεχόντων κατατάσσει τη νομική και ρυθμιστική πολυπλοκότητα στους βασικούς λόγους για τους οποίους αυτός ο κατακερματισμός εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο.
Η επιλογή του tokenization
Ένας τρόπος για να μειωθούν τα κόστη και οι λειτουργικές τριβές στις ευρωπαϊκές αγορές, όπως προκύπτει από την ανάλυση της Citi, είναι το tokenization. Δηλαδή η μετατροπή χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, όπως μετοχές ή ομόλογα, σε ψηφιακή μορφή, και η διακίνησή τους μέσω ψηφιακών υποδομών. Κάτι τέτοιο μπορεί να απλοποιήσεις τον τρόπο με τον οποίο οι τίτλοι εκδίδονται, μεταβιβάζονται και διακανονίζονται, μειώνοντας τα ενδιάμεσα στάδια, το λειτουργικό κόστος και τον χρόνο ολοκλήρωσης των συναλλαγών.
Ωστόσο, η Citi επισημαίνει ότι χωρίς παράλληλη εναρμόνιση υποδομών και κανόνων, το tokenization κινδυνεύει να λειτουργήσει πάνω σε ένα ήδη κατακερματισμένο πλαίσιο, περιορίζοντας τα οφέλη στο συνολικό κόστος των συναλλαγών.
Μεγαλύτερη αποφασιστικότητα
Μεταξύ άλλων, η Citi επισημαίνει ότι η ουσιαστική μείωση του κόστους συναλλαγών στην Ευρώπη δεν μπορεί να προκύψει από μεμονωμένες τεχνικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί πιο συνεκτικές και αποφασιστικές επιλογές σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής.
Κεντρικός πυλώνας των συστάσεων των αναλυτών της Citi είναι η βαθύτερη ενοποίηση των post-trade υποδομών, μεταξύ άλλων με την καθιέρωση λιγότερων και μεγαλύτερων κεντρικών αποθετηρίων τίτλων και πραγματική διαλειτουργικότητα μεταξύ τους, ώστε να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας και να περιοριστεί η σημερινή κατακερματισμένη δομή.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο φορολογικό σκέλος, με την Citi να υπογραμμίζει ότι οι διαφορετικές διαδικασίες παρακράτησης φόρου στην πηγή (withholding tax) αποτελούν σημαντικό εμπόδιο στις διασυνοριακές επενδύσεις, καθώς δημιουργούν καθυστερήσεις, αβεβαιότητα και αυξημένο διοικητικό κόστος.
Σε κανονιστικό επίπεδο, η Citi επισημαίνει ότι οι σταδιακές και αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν και ότι απαιτούνται πιο ενιαία και συνεκτικά πλαίσια, τα οποία θα μειώνουν ουσιαστικά το κόστος χωρίς να υπονομεύουν τη σταθερότητα της αγοράς.
