Αντιμέτωποι με τεκτονικές αλλαγές στο διεθνές στερέωμα αναμένεται να βρεθούν και το 2026 οι επενδυτές, καθώς ο παγκόσμιος κατακερματισμός εντείνεται. Μια διαδικασία που, σύμφωνα με την ελβετική Julius Baer, δεν οδηγεί τελικά σε αποπαγκοσμιοποίηση, αλλά σε στρατηγικό επαναπατρισμό παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Σε έκθεσή της για τις επενδυτικές προοπτικές του 2026, η ελβετική τράπεζα -από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές τράπεζες παγκοσμίως, με υπό διαχείριση κεφάλαια που φτάνουν τα 500 δισ. δολάρια- τονίζει τη σημασία της διαφοροποίησης των επενδυτικών χαρτοφυλακίων και αναλύει το «ανατρεπτικό δυναμικό» της τεχνητής νοημοσύνης, τη δημοσιονομική καμπή της Ευρώπης, το «τεράστιο πλεονέκτημα» της Κίνας και την ελκυστικότητα επενδυτικών assets «εκτός συστήματος».
Ο Yves Bonzon, Chief Investment Officer της Julus Baer, σχολιάζει μεταξύ άλλων πως, καθώς βρισκόμαστε στα μισά της τρέχουσας δεκαετίας, το επενδυτικό τοπίο ορίζεται από την επιτάχυνση της μετάβασης σε έναν πολυπολικό κόσμο, όπου οι ΗΠΑ επιδιώκουν αυξημένο έλεγχο πάνω σε γεωπολιτικά κρίσιμους πόρους και τεχνολογίες, από τη δημοσιονομική μεταστροφή της Γερμανίας που αναζωπυρώνει την εμπιστοσύνη στην ικανότητα της Ευρώπης να αποφύγει τη στασιμότητα, από τις πολιτικές της Κίνας που ετοιμάζεται για «διαθρωτικό ράλι» και από την ελκυστικότητα των «εκτός συστήματος» περιουσιακών στοιχείων, όπως αποδεικνύει η άνοδος του χρυσού στην κορυφή της κατάταξης των παγκόσμιων αποδόσεων για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.
Γεωπολιτική αντιπαράθεση
Από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και μετά, έχει γίνει οδυνηρά σαφές ότι το «μέρισμα ειρήνης» έχει τελειώσει, αναφέρει χαρακτηριστικά η Julius Baer. Ο αριθμός των χωρών που εμπλέκονται σε διακρατικές συγκρούσεις αυξάνεται ξανά, κάτι που γίνεται εμφανές και στις στρατιωτικές δαπάνες, οι οποίες αυξάνονται αδιάκοπα από τα μέσα της δεκαετίας του 2010. Η γεωπολιτική αντιπαράθεση ως μόνιμη κατάσταση αποτελεί πρόσφορο έδαφος για ατυχήματα, διότι όσο περισσότεροι είναι οι δρώντες, τόσο πιο δύσκολο είναι να προβλεφθεί η αλληλεπίδρασή τους. Ως αποτέλεσμα, ο αυξημένος κίνδυνος εξωτερικών διαταραχών εξελίσσεται σε δομικό στοιχείο.
Επιπλέον, με αφορμή την απόφαση της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ όπου τα κράτη-μέλη συμφώνησαν σε έναν νέο στόχο αμυντικών δαπανών ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, η Julius Baer σχολιάζει ότι «ο δημοσιονομικός ακτιβισμός ήρθε για να μείνει».
Για τους επενδυτές, αυτό σημαίνει ότι πολιτικοί και γεωπολιτικοί παράγοντες θα επισκιάζουν ολοένα και περισσότερο τα «ενδογενή» σήματα των αγορών, οδηγώντας σε αυξημένη μακροοικονομική και χρηματοπιστωτική μεταβλητότητα. Από τη φύση τους, οι προσπάθειες πρόβλεψης αυτών των εξωτερικών σοκ και αξιολόγησης των συνεπειών τους είναι μάταιες, κάτι που ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της παγκόσμιας διαφοροποίησης των επενδυτικών χαρτοφυλακίων.
Τεχνητή νοημοσύνη
Οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη είναι σήμερα ο μοναδικός κινητήρας τόσο της οικονομίας των ΗΠΑ, όσο και των αγορών της, σημειώνει η Julius Baer στην ανάλυσή της. Η βιωσιμότητα της ανόδου στην αμερικανική αγορά εξαρτάται πλέον από την ικανότητα των hyperscalers των ΗΠΑ να αξιοποιήσουν εμπορικά τις ολοένα αυξανόμενες επενδύσεις τους, κάτι που θα απασχολεί σταθερά τους διαχειριστές κεφαλαίων στο δεύτερο μισό αυτής της δεκαετίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δαπάνες τους για data centres πλησιάζουν πλέον σε αξία τις επενδύσεις σε νέα κτίρια γραφείων στις ΗΠΑ.
Για το ευρύτερο οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης, η ενέργεια και η χωρητικότητα των δικτύων έχει εξελιχθεί στον σημαντικότερο περιοριστικό παράγοντα. Οι καλύτερα ηλεκτροδοτημένες οικονομίες θα απολαμβάνουν στο μέλλον ένα σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς το κύμα ανάπτυξης data centres θα εξαπλώνεται. Κι αυτό, διότι η ενέργεια και η πρόσβαση στο δίκτυο αποτελούν τα σημεία συμφόρησης για την περαιτέρω ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και απαιτούν τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές για να συμβαδίσουν με τη ζήτηση.
Πάντως, όπως σημειώνει η ελβετική τράπεζα, αυτό που διακρίνει τη σημερινή συγκυρία δεν είναι η καινοτομία καθαυτή, αλλά ο ρυθμός και το εύρος με το οποίο ξεδιπλώνεται. Η Julius Baer εκτιμά ότι το «ανατρεπτικό δυναμικό» της τεχνητής νοημοσύνης είναι μεγαλύτερο από αυτό του διαδικτύου. Υπογραμμίζει μάλιστα την επιβράδυνση της απασχόλησης στον κλάδο και το γεγονός ότι η δημιουργία θέσεων εργασίας στον κλάδο πληροφορικής στις ΗΠΑ έχει σταματήσει, κάτι που δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει ακόμη και τους ίδιους τους εφευρέτες της και ότι τα οφέλη της παραμένουν «νεφελώδη», καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη την κατανόηση του πραγματικού οικονομικού της αντίκτυπου.
Οι μετοχές του Nasdaq
Πέρα από την πορεία του αμερικανικού νομίσματος, αυτό που θα υπαγορεύσει την πορεία των τεχνολογικών μετοχών των ΗΠΑ είναι η δυνατότητά τους να διατηρήσουν ηγετική θέση αγορά σε μια εποχή επιταχυνόμενης καινοτομίας, εξηγεί μεταξύ άλλων η Julis Baer.
Από τη δεκαετία του 1980, δεκάδες τεχνολογικά επιτεύγματα, από τους προσωπικούς υπολογιστές, το internet και τα smartphones, έως την άνοδο του cloud και την εκτίναξη της τεχνητής νοημοσύνης, προήλθαν από τους τεχνολογικούς γίγαντες των ΗΠΑ. Αυτά τα εταιρικά μεγαθήρια έχουν μετασχηματιστεί, προς το παρόν, από επιχειρηματικά μοντέλα χαμηλής έντασης κεφαλαίου σε έντονα κεφαλαιοβόρα μοντέλα. Των οποίων οι δυνητικές αγορές-στόχοι και η μελλοντική τους κερδοφορία δεν μπορούν να αποτιμηθούν με ακρίβεια, ούτε κατά προσέγγιση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Julius Baer σχολιάζει ότι δεν είναι τώρα η ώρα για τους επενδυτές να μειώσουν τις τοποθετήσεις τους στις μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές μετοχές. Η ελβετική τράπεζα εκτιμά ότι η εταιρείες του Nasdaq θα παραμείνουν παγκόσμιες ηγέτιδες, αν και πιθανότατα θα είναι πιο δύσκολο να διατηρηθεί στο μέλλον η υπεραπόδοσή τους.
Ευρώπη
Η απόφαση της κυβέρνησης των ΗΠΑ να μην παρέχει πλέον δωρεάν την υπηρεσία της «Pax Americana» ήταν η εξέλιξη που ώθησε την Ευρώπη να επιδιώξει μεγαλύτερη ενεργειακή και στρατιωτική ανεξαρτησία και ασφάλεια, σχολιάζει η Julius Baer. Βεβαίως, αντιμετωπίζει ακόμη πολλές και σημαντικές προκλήσεις, με τον κατακερματισμό των χρηματοπιστωτικών, ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών αγορών, με την κανονιστική ακαμψία που τη φέρνει σταθερά κάτω από τις ΗΠΑ σε δείκτες «ευκολίας του επιχειρείν», με ανεπαρκείς επενδύσεις, κενά στην καινοτομία και, τέλος, με μια πολύ κακή δημογραφική εικόνα.
Παρόλα αυτά, η Ευρώπη βρίσκεται σε σημείο-καμπή και τα δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης της Γερμανίας, σε συνδυασμό με τη μεταρρύθμιση του «φρένου χρέους», σηματοδοτούν μια αποφασιστική ρήξη με τη δογματική προσήλωση στον κανόνα του μηδενικού ελλείμματος στο Βερολίνο. Κάτι που ανοίγει τον δρόμο για εκ νέου βιομηχανοποίηση και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη. Προς την ίδια κατεύθυνση συνηγορεί και η δέσμευση της ΕΕ για αμυντικές δαπάνες ύψους 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ την επόμενη δεκαετία.
Η Julis Baer θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές μετοχές βρίσκονται σε ένα ελκυστικό σημείο εκκίνησης και θεωρεί πιθανή την αύξηση των επενδυτικών κεφαλαιακών ροών προς την Ευρώπη. Εκτιμά επίσης ότι κλάδοι αξίας όπως οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και τα βασικά καταναλωτικά αγαθά είναι ιδανικά τοποθετημένοι για να ωφεληθούν από τον διευρυμένο δημοσιονομικό χώρο και τις μεταρρυθμίσεις που ευνοούν την ανάπτυξη.
Οι βασικές επιφυλάξεις της ελβετικής τράπεζας για την Ευρώπη είναι δύο. Κατά πρώτον, η πολιτική αστάθεια. Όπως επισημαίνει, η Γαλλία φαίνεται σήμερα να είναι ο «αδύναμος κρίκος» και οι εξελίξεις στο Παρίσι θα μπορούσαν να δοκιμάσουν τη συνοχή της Ευρώπης. Δεύτερον, καθώς σημαντικό μέρος του κεφαλαιακού αποθέματος της Ευρώπης βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση και χρειάζεται ανανέωση, μεγάλο τμήμα των προγραμματισμένων δημοσιονομικών δαπανών ενδέχεται να κατευθυνθεί στην αντικατάσταση γερασμένων υποδομών αντί στην επέκταση της παραγωγικής ικανότητας. Αυτό θα μπορούσε να αφήσει τη συνολική παραγωγή ουσιαστικά αμετάβλητη, περιορίζοντας το μακροπρόθεσμο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.
Κίνα
Όπως λέει η Julis Baer, τους τελευταίους μήνες πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η κινεζική ηγεσία σκοπεύει να «ξαναφουσκώσει» τους ισολογισμούς των νοικοκυριών, που επλήγησαν από τη μακροχρόνια κάμψη στον κλάδο ακινήτων, με μια ελεγχόμενη και βιώσιμη ανοδική αγορά μετοχών. Οι κινεζικές χρηματοπιστωτικές αρχές έχουν λάβει μέτρα με στόχο να ενθαρρύνουν τις εισηγμένες να επιστρέφουν ρευστό στους μετόχους τους και να ενισχύσουν περαιτέρω τις εγχώριες επενδύσεις σε μετοχές. Αυτό θα πρέπει να δώσει κίνητρο στα κινεζικά νοικοκυριά να μεταφέρουν μέρος των αποταμιεύσεών τους σε μετοχές και να συμμετάσχουν σταδιακά στη διαδικασία δημιουργίας πλούτου.
Μια ελεγχόμενη και βιώσιμη εγχώρια ανοδική αγορά μετοχών θα βοηθούσε, με τη σειρά της, στο να αυξηθεί η συμμετοχή της κατανάλωσης στο ΑΕΠ της Κίνας. Η κινεζική οικονομία μεταβαίνει σταδιακά από τη μεταποίηση στις υπηρεσίες, εδώ και αρκετό καιρό, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό σε τομείς όπως η υγεία, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η αναψυχή και τα ταξίδια.
Η Κίνα έχει γίνει σημαντικά πιο αυτάρκης τα τελευταία χρόνια, μειώνοντας την ευαλωτότητά της στις παγκόσμιες εντάσεις. Ενώ οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έχουν φυσιολογικά υποχωρήσει μετά την «ομοβροντία» δασμών του Τραμπ, οι εξαγωγές προς άλλες χώρες, ιδίως εντός της Ασίας, έχουν αντισταθμίσει αυτή την πτώση, αφήνοντας τα συνολικά επίπεδα εξαγωγών της Κίνας σταθερά.
Επιπλέον, δεν θα πρέπει να υποτιμηθούν οι επιδόσεις της Κίνας στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης και, ίσως το σημαντικότερο, το γεγονός ότι η χώρα βρίσκεται πολύ μπροστά από κάθε άλλη μεγάλη οικονομία στη διαδικασία αύξησης της δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών αποθήκευσης και των δικτύων. Στην πραγματικότητα, η χώρα ξεπερνά σημαντικά τις ΗΠΑ όσον αφορά τις προσθήκες στην παραγωγική δυναμικότητα ενέργειας και πλέον προσθέτει το ισοδύναμο ολόκληρου του αμερικανικού ηλεκτρικού δικτύου περίπου κάθε 18 μήνες!
Χρυσός και digital assets
Η άνοδος του χρυσού αντανακλά μια διαρθρωτικού χαρακτήρα αύξηση της ζήτησης για περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εκτός του πυρήνα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η Julius Baer εκτιμά ότι έχουμε εισέλθει σε ένα νέο επενδυτικό καθεστώς, το οποίο καθοδηγείται από δύο διαρθρωτικές δυνάμεις: τους αδύναμους ισολογισμούς των κυβερνήσεων και την αυξανόμενη εργαλειοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος από τις δυτικές κυβερνήσεις για σκοπούς κυρώσεων.
Οι μη δυτικές δεξαμενές κεφαλαίου είναι πιθανό να έχουν αποφασίσει να μεταφέρουν μέρος των κεφαλαίων τους εκτός αυτού του συστήματος και σε περιουσιακά στοιχεία επί των οποίων οι δυτικές κυβερνήσεις δεν έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν «πάγωμα» ή κατάσχεση, σχολιάζει η ελβετική τράπεζα. Στην περίπτωση του χρυσού, η εντυπωσιακή του άνοδος, παρότι οφείλεται και σε κάποιο κερδοσκοπικό ενδιαφέρον, στηρίζεται θεμελιωδώς από τη δομική ζήτηση για assets με φυσική κάλυψη σε χρυσό, ιδίως από κεντρικές τράπεζες εκτός Δύσης.
Με απλά λόγια, όταν οι επενδυτές ανησυχούν περισσότερο για την ανάκτηση του κεφαλαίου τους παρά για την απόδοσή του, το ασφάλιστρο που απαιτείται για τη διακράτηση περιουσιακών στοιχείων «εκτός συστήματος», ακόμη κι αν είναι μη παραγωγικά, συρρικνώνεται. Δεδομένου ότι οι δυτικές κυβερνήσεις δείχνουν αξιοσημείωτη προθυμία να χρησιμοποιήσουν τις κεφαλαιαγορές για σκοπούς κατάσχεσης ή επιβολής κυρώσεων, είναι λογικό να υποθέτει κανείς ότι η ζήτηση για περιουσιακά στοιχεία εκτός συστήματος, τα οποία προστατεύουν από αυτές τις συνέπειες, π.χ. τα πολύτιμα μέταλλα με αιχμή τον χρυσό, αλλά και ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, θα αυξηθεί.
