Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται σταδιακά από τεχνολογική καινοτομία σε κρίσιμη υποδομή οικονομικής ισχύος, η Ευρώπη αναζητά νέους κόμβους ανάπτυξης πέρα από τα παραδοσιακά τεχνολογικά κέντρα του Βορρά. Κόμβους που θα της επιτρέψουν να πάρει μέρος στον αγώνα δρόμου που έχει ξεκινήσει, διασφαλίζοντας παράλληλα και την ψηφιακή της ανεξαρτησία. Μέσα σε αυτή τη διαδικασία αναδιάταξης, η Ελλάδα επιχειρεί να αναλάβει έναν ρόλο που μέχρι πρότινος θα θεωρούνταν έως και αδύνατος: εκείνον του περιφερειακού κόμβου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η προσπάθεια δεν αφορά βέβαια την ανάπτυξη των πιο προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης — έναν τομέα που παραμένει συγκεντρωμένος στις ΗΠΑ. Αφορά όμως τη φιλοξενία υποδομών, την προσαρμογή εφαρμογών και τη δημιουργία ενός ενδιάμεσου επιπέδου στην αλυσίδα αξίας της τεχνητής νοημοσύνης, και μάλιστα σε μια περίοδο που η πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ και δεδομένα αποκτά και γεωπολιτική σημασία.
Αυτήν ακριβώς τη φιλοδοξία, επισφραγίζει και η πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στο «AI Impact Summit» στην Ινδία καθώς και οι συναντήσεις που είχε με κορυφαίους παράγοντες της διεθνούς αγοράς AI, όπως ο Michael Kratsios, επικεφαλής του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, ο Arthur Mensch, επικεφαλής της γαλλικής Mistral AI, ο Brad Smith, αντιπρόεδρος της Microsoft, ο Sam Altman CEO της OpenAI και ο Mati Staniszewski της ElevenLabs.
Τα πλεονεκτήματα της χώρας
Στο πυρήνα αυτή της στρατηγικής βρίσκεται η προσπάθεια να ενταχθεί η χώρα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική φυσικών υποδομών πριν παγιωθούν οι νέες ισορροπίες. Κι αυτό γιατί σε αντίθεση με προηγούμενα κύματα ψηφιακού μετασχηματισμού, η τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί data centers νέας γενιάς καθώς καταναλώνει μεγάλες ποσότητες ενέργειας, αλλά και εξειδικευμένα chips και υψηλής απόδοσης υπολογιστικά περιβάλλοντα για την λειτουργία των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, ευρύτερα γνωστών κι ως LLMs.
Υπό αυτό το πρίσμα η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει τρία συγκριτικά πλεονεκτήματα: τη διαθεσιμότητα ενεργειακών έργων που προκύπτουν από την πράσινη μετάβαση, την αυξανόμενη παρουσία διεθνών cloud παρόχων, επικεφαλής των οποίων συνάντησε η ελληνική αντιπροσωπεία, καθώς και την ανάπτυξη άλλων πρωτοβουλιών γύρω από την νέα τεχνολογία που υποστηρίζονται από την ΕΕ και έχουν στο αναπτυξιακό τους άρμα και εθνικούς πρωταθλητές, όπως σημείωσε και ο πρωθυπουργός από την Ινδία.
Έμφαση σε τεχνολογικές εγκαταστάσεις και υποδομές
Σε αυτό το πλαίσιο ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η συνάντηση του κ. Μητσοτάκη με τον Michael Kratsios, επικεφαλής του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου. Ο τελευταίος έχει επισκεφθεί επανειλημμένα τη χώρα λειτουργώντας τα τελευταία χρόνια ως θεσμικός δίαυλος επικοινωνίας μεταξή των δύο χωρών σε ζητήματα ψηφιακής πολιτικής, κυβερνοασφάλειας και υποδομών cloud. Η συζήτηση τους επικεντρώθηκε γύρω από τις προϋποθέσεις φιλοξενίας μεγάλων τεχνολογικών εγκατάσεων και επεκτάθηκε μέχρι το mega project της ΔΕΗ για τη δημιουργία AI giga factory στη Δυτική Μακεδονία.
Το θέμα των υποδομών απασχόλησε και την συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Brad Smith, αντιπρόεδρο της Microsoft. Η εταιρεία άλλωστε ήταν η πρώτη που είχε ανακοινώσει την δημιουργία ενός τριπλού data center campus στην ανατολική Αττική, το οποίο έχοντας λάβει όλες τις απαραίτητες εγκρίσεις βρίσκεται σήμερα υπό κατασκευή. Στόχος, όπως έχουν αναφέρει στελέχη της εταιρείας είναι το campus να είναι έτοιμο το δ’ τρίμηνο του 2027, ενώ δεν αποκλείεται μέρος των data center να φιλοξενηθούν σε υποδομές τρίτων. Πέρα από το σύμπλεγμα hyperscale data centers βέβαια, κατά την συνάντησή των δύο αντρών επιβεβαιώθηκε και το πολύ καλό επίπεδο συνεργασίας σε άλλους τομείς, καθώς η Microsoft τρέχει και προγράμματα ψηφιακών δεξιοτήτων στην Ελλάδα, πιστοποιήσεις cloud ενώ έχει αναλάβει και έργα ψηφιακού μετασχηματισμού του Δημοσίου.
Τα LLMs και οι εφαρμογές
Η επόμενη φάση της τεχνητής νοημοσύνης ωστόσο, δεν αφορά μόνο τη δημιουργία γενικών μοντέλων αλλά την εξειδίκευσή τους σε γλώσσες, κανονιστικά περιβάλλοντα και κλαδικές εφαρμογές. Και εκεί είναι που εντοπίζεται μια πιθανή θέση για μικρότερες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η χώρα μας.
Με αυτό ως δεδομένο ιδιαίτερης σημασίας κρίνεται και η συνάντηση του κ. Μητσοτάκη με τον Arthur Mensch, συνιδρυτή και CEO της Mistral AI. Να θυμίσουμε ότι η τελευταία είναι εταιρεία που ηγείται της ευρωπαϊκής προσπάθειας για ανεξάρτητα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις υποδομές υψηλών επιδόσεων που δημιουργεί η χώρα μας, όπως ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» και το AI Factory «ΦΑΡΟΣ». Δεδομένου ότι το ενδεχόμενο αυτό έχει αναλυθεί και σε προηγούμενες συναντήσεις, η προ ημερών συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη εφαρμογών ΑΙ στη δημόσια διοίκηση αλλά και στην εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων στην ελληνική γλώσσα, ώστε να αναπτύσσονται εφαρμογές που καλύπτουν και τις ανάγκες των ελληνικών.
Οι προοπτικές του startup οικοσυστήματος
Όσο για το ραντεβού του πρωθυπουργού με τον Sam Altman, συνιδρυτή και επικεφαλής της OpenAI, δημιουργού του ChatGPT, είχε στο επίκεντρο της εκπαίδευση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, τομέα εξίσου κρίσιμο για την ευρεία αξιοποίησή της. Να υπενθυμίσουμε ότι η εταιρεία έχει ήδη εν εξελίξει πρόγραμμα για την ενίσχυση εκπαιδευτικών και μαθητών στη χρήση AI με την εμβάθυνση της συνεργασίας αυτής να είναι το επόμενο ζητούμενο.
Παράλληλα βέβαια η OpenAI έχει στρέψει το βλέμμα της και στο startup οικοσύστημα, εντάσσοντας πρόσφατα 21 ελληνικές startups στον επιταχυντή «The Greek AI Accelerator». Σημειωτέον ότι πρόκειται για το πρώτο, παγκοσμίως, πρόγραμμα, που υλοποιεί ο αμερικανικός κολοσσός σε συνεργασία με μια εθνική κυβέρνηση. Στόχος του δε είναι να εξελίξει την Ελλάδα σε μία από τις πιο δυνατές αγορές για startups στην Ευρώπη και διεθνώς.
Η νεοφυής επιχειρηματικότητα βρέθηκε και στο επίκεντρο της συνάντησης του κ. Μητσοτάκης με τον Mati Staniszewski, συνιδρυτή της ElevenLabs. Αποτελώντας μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες εταιρείες ΑΙ φωνής παγκοσμίως και εκπροσωπώντας τη νέα γενιά ευρωπαϊκών AI startups η ElevenLabs βρίσκεται σε αναζήτηση τοποθεσιών ικανών να φιλοξενήσουν ομάδες ανάπτυξης των λύσεων της. Η χώρα μας δε, με ισχυρό ανθρώπινο κεφάλαιο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα τέτοιο hub. Την ίδια στιγμή ωστόσο και η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα θα μπορούσε προσφέρει δυνατότητες αξιοποίησης λύσεων τεχνητής φωνής για την εξυπηρέτηση των πολιτών, κάτι που φαίνεται να απασχόλησε την συνάντηση των δύο ανδρών.
