Η ανάγκη αντιμετώπισης του καρκίνου του πνεύμονα, όχι από έναν γιατρό «αυθεντία» αλλά από διεπιστημονική ομάδα που αποτελείται από τουλάχιστον εννέα ιατρικές ειδικότητες έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια ως μονόδρομος στη θεραπεία της νόσου.
Η διεπιστημονική ομάδα συνθέτει τα ογκολογικά συμβούλια που κάθε ογκολογικό νοσοκομείο είναι υποχρεωμένο να έχει και κάθε περιστατικό πρέπει να συζητείται στο Ογκολογικό συμβούλιο- ωστόσο αυτό δεν γίνεται πάντα πράξη, κυρίως λόγω του τεράστιου φόρτου εργασίας των γιατρών. Η ολιστική προσέγγιση στον καρκίνο του πνεύμονα με την απαραίτητη διεπιστημονική ομάδα, την εύρυθμη λειτουργία των ογκολογικών συμβουλίων, την εφαρμογή τους από τη θεωρία στην πράξη και την αξιολόγηση των εμπειριών των ασθενών που βιώνουν τη νόσο αποτέλεσε αντικείμενο διαδικτυακής εκδήλωσης (Webinar) της Οργάνωσης Fair Life LCC, με τίτλο «Η θεραπεία στον καρκίνο του πνεύμονα δεν είναι ένας γιατρός: Είναι ομάδα», στο οποίο συμμετείχαν διακεκριμένοι επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, με τον ογκολόγο-παθολόγο να κρατά τη θέση του μαέστρου σε αυτή τη θεραπευτική «ορχήστρα».
Όπως εξηγεί ο καθηγητής Παθολογίας & Ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Συρίγος, Διευθυντής της Γ παθολογικής Κλινικής και του ομώνυμου εργαστηρίου της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, μελέτη με τη συμμετοχή περισσότερων από 30.000 ογκολογικών ασθενών από 200 Κέντρα στην Αμερική, δείχνει ότι οι ασθενείς που η πορεία τους συζητιέται στα ογκολογικά συμβούλια αλλάζουν από 30% έως και κατά 50% θεραπεία και έχουν μεγαλύτερη επιβίωση και καλύτερη ποιότητα ζωής. Στη χώρα μας, η λειτουργία των ογκολογικών συμβουλίων είναι θεσμικά καθιερωμένη αλλά υπάρχει ένα κενό ανάμεσα στο θεσμοθετημένο και στο πρακτικά εφαρμόσιμο στην κλινική πράξη. «Αν εξαιρέσουμε στο λεκανοπέδιο Αττικής 3-4 ιδιωτικά θεραπευτήρια και ένα έως δύο δημόσια νοσοκομεία του ΕΣΥ, όπου γίνονται με συστηματική συχνότητα τα ογκολογικά συμβούλια, από εκεί και πέρα υπάρχει το χάος» λέει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Συρίγος.
Στη χώρα μας γενικώς υπάρχει υστέρηση μεταξύ της νομοθέτησης και της εφαρμογής του νομοθετήματος στην πράξη. Έτσι για παράδειγμα ενώ έχει ανακοινωθεί από το υπουργείο Υγείας ότι θα αποζημιώνονται και οι 10 νέοι μοριακοί βιοδείκτες, στην πραγματικότητα έχει ξεκινήσει η συζήτηση για την αποζημίωσή τους, χωρίς αυτό να συνεπάγεται πρακτικά την αποζημίωσή τους.
Οι βιοδείκτες αποτελούν σημαντικό τμήμα του αντικειμένου του ογκολογικού συμβουλίου, καθώς ο μοριακός έλεγχος αποτελεί την πύλη, μέσα από την οποία περνάμε στην εξατομικευμένη θεραπεία. Όπως επισημαίνει η Έλενα Λινάρδου, παθολόγος Ογκολόγος, διευθύντρια της Δ’ Ογκολογικής Κλινικής στο νοσοκομείο Metropolitan, Ιδρυτικό Μέλος της Οργάνωσης Fair Life LCC και πρόεδρος της Επιτροπής των Women for Oncology στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Κλινικής Ογκολογίας ESMO (Chair of ESMO Women for Oncology Committee) το μέλλον των ογκολογικών συμβουλίων είναι να ενταχθεί στα συμβούλια η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), ώστε να βελτιωθεί πολύ η διαλειτουργικότητα τους.
Στην Ελλάδα καταγράφονται ετησίως περισσότερα από 8.500 νέα περιστατικά καρκίνου του πνεύμονα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του διεθνή οργανισμού για τον καρκίνο του πνεύμονα IASLC, έως το 2040, οι νέες ετήσιες διαγνώσεις θα ξεπερνούν τις 11.000 και οι θάνατοι από τη νόσο θα ξεπερνούν τους 4.500. Αυτό που λείπει από την πατρίδα μας, πέρα από την αποσπασματική εφαρμογή των ογκολογικών συμβουλίων, είναι η απουσία του patient navigator, δηλαδή του νοσηλευτή πλοηγού που βλέπει τον ασθενή περισσότερο από τους γιατρούς, εφαρμόζει τις θεραπείες στην κλινική πράξη και γνωρίζει από πρώτο χέρι την αποτελεσματικότητα και τις παρενέργειες.
Η διεπιστημονική ομάδα για τους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα αποτελείται από πληθώρα ειδικοτήτων που περιλαμβάνει στη βάση της: την/τον πνευμονολόγο, την/τον επεμβατικό ακτινολόγο, την/τον παθολογοανατόμο, την /τον θωρακοχειρουργό, την /τον ακτινοθεραπευτή ογκολόγο και την /τον ογκολόγο –παθολόγο σε ρόλο συντονιστή. Αν και αυτές οι ειδικότητες αποτελούν τη βασική διεπιστημονική ομάδα, στο ογκολογικό συμβούλιο έχουν θέση και άλλες ειδικότητες όπως η/ο ογκολογικός νοσηλευτής, η/ο ψυχίατρος ψυχοθεραπεύτρια και η/ο διαιτολόγος-διατροφολόγος.
Η βιωματική προσέγγιση έχει και αυτή θέση στα ογκολογικά συμβούλια, με τους συγγενείς-φροντιστές των ασθενών να μεταφέρουν την βιωματική τους εμπειρία. Έτσι οι συγγενείς/φροντιστές, από παθητικοί δέκτες γίνονται ενεργοί συμμετέχοντες στις αποφάσεις για την θεραπεία. Όπως επισημαίνει η Ογκολόγος-παθολόγος Έλενα Λινάρδου, στη διεπιστημονική ομάδα υπάρχουν δύο συνυπάρχουσες οπτικές: η ιατρική τεχνολογία και ο ανθρώπινος παράγοντας, με την τεχνητή νοημοσύνη να φέρνει μια επανάσταση που δεν θα είναι ένα απλό chatbot και τα ογκολογικά συμβούλια του μέλλοντος να εξελίσσονται σε «ΑΙ Agentic Tumor Boards». Η ογκολόγος-παθολόγος προσθέτει πως κάθε ομάδα πρέπει να έχει ένα συντονιστή γιατί αν δεν υπάρχει συντονιστής, τότε ο ασθενής γίνεται συντονιστής, κάτι που δεν πρέπει να συμβεί.
Στο Webinar της Fair Life LCC, συμμετείχαν:
• Η πρόεδρος και Ιδρύτρια της Fair Life LCC, Κορίνα Πατέλη-Bell,
• ο καθηγητής παθολογίας και Ογκολογίας ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Συρίγος,
• η Έλενα Λινάδρου Ογκολόγος Παθολόγος, Διευθύντρια της Δ Ογκολογικής Κλινικής του νοσοκομείου Metropolitan,
• ο Νικόλαος Κουφός, διευθυντής Μονάδας Βρογχοσκόπησης και επεμβατικής Πνευμονολογίας νοσοκομείου Metropolitan,
• ο Αθανάσιος Χαλαζωνίτης, Συντονιστής Διευθυντής Ακτινολογικού Εργαστηρίου και διευθυντής της ιατρικής υπηρεσίας νοσοκομείου Αλεξάνδρα, πρόεδρος της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρίας,
• ο Ελευθέριος Ελευθεριάδης Παθολογοανατόμος, Διευθύνων Σύμβουλος Ιστοδιερευνητικής Α.Ε., Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Παθολογικής Ανατομικής,
• ο Νεκτάριος Αλεβιζόπουλος, παθολόγος-ογκολόγος, στο ΓΝΑ Ευαγγελισμός
• ο Μιχάλης Κλιματσήδας, Υπεύθυνος Τμήματος ελάχιστα επεμβατικής και ρομποτικής θωρακοχειρουργικής στην Κλινική Άγιος Λουκάς, Θεσσαλονίκης και επικεφαλής θωρακοχειρουργικής ομάδας στο νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν (Αθήνα)
• ο Γιώργος Πισσάκας, Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος, Συντονιστής Διευθυντής Τμήματος Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας ΓΝΑ Αλεξάνδρα, πρώην πρόεδρος ΕΕΑΟ
• ο Δημήτρης Παπαγεωργίου, Αναπληρωτής καθηγητής παθολογικής νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, προϊστάμενος ODC Ευρωκλινική Αθηνών
• η Ζωή Σαντά, ψυχίατρος-ψυχοθεραπεύτρια, διευθύντρια ΕΣΥ, υπεύθυνη ειδικού Ιατρείου Ψυχοογκολογίας, ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία, πρόεδρος του Κλάδου της Ψυχοογκολογίας της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρίας,
• η Ελένη Σκεπαρνάκου, διαιτολόγος-διατροφολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Ογκολογική Μονάδα Γ Παθολογικής Κλινικής και ομώνυμου εργαστηρίου ΕΚΠΑ, στο ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία
• Η Βάσυ Μυτιληναίου, φροντίστρια, μέλος Συμβουλευτικής Επιτροπής Fair Life LCC
• Ο Αθανάσιος Ακάλεστος, Διευθυντής ΣΕΙΒ, μέλος Συμβουλευτικής Επιτροπής Fair Life LCC.
