Η Ελλάδα στην καρδιολογία διδάσκει νέες τεχνικές δίνοντας το knowhow στα κέντρα του εξωτερικού. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της επιστημονικής πρωτοπορίας της χώρας μας αφορά μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδο με την οποία διορθώνεται η υψηλή αρτηριακή πίεση, που δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα. Αυτή η τεχνική με την διεθνή ονομασία «ablation», αποδίδεται στα ελληνικά με τον όρο νεφρική απονεύρωση και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά από την επιστημονική ομάδα του καθηγητή καρδιολογίας Κωνσταντίνου Τσιούφη, προέδρου της Ελληνικής Εταιρίας Υπέρτασης.
Η νεφρική απονεύρωση αποτελεί είναι μια ελάχιστα επεμβατική θεραπεία που χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση της σοβαρής και ανθεκτικής αρτηριακής υπέρτασης. Στοχεύει στην υπερδραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο διαδραματίζει καθοριστικό στον έλεγχο της πίεσης. Επί της διαδικασίας, μέσω ενός καθετήρα (συνήθως από τη μηριαία αρτηρία), ο επεμβατικός καρδιολόγος εισέρχεται στις νεφρικές αρτηρίες.
Εκεί, εφαρμόζει ενέργεια (ραδιοσυχνότητες ή υπέρηχους) για να «απενεργοποιήσει» τα νεύρα που περιβάλλουν τις αρτηρίες. Στα ελληνικά νοσοκομεία χρησιμοποιούνται κυρίως ραδιοκύματα για να διακόψουν τα νευρικά σήματα μεταξύ εγκεφάλου και νεφρών, μειώνοντας την κατακράτηση υγρών και ουσιών που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση.
Πώς φτάσαμε εκεί
Στη χώρα μας το 30% των ασθενών που λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή έχουν αρρύθμιστη υπέρταση που πολλαπλασιάζει από 2 έως 4 φορές τον κίνδυνο αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, του εμφράγματος του μυοκαρδίου, της καρδιακής ανεπάρκειας, της χρόνιας νεφρικής νόσου και της αγγειακής άνοιας. Το 90% των υπερτασικών ασθενών μπορούν να ρυθμιστούν με έναν 3πλό συνδυασμό φαρμάκων –που μέχρι στιγμής αποτελεί το ισχυρότερο φαρμακευτικό «όπλο» στην ιατρική φαρέτρα.
Για το υπόλοιπο 10% των ασθενών που έχει ανθεκτική υπέρταση και όσους δεν ρυθμίζονται με δύο φάρμακα και εμφανίζουν υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για τον έλεγχο της υπέρτασης του 2025 συνιστούν την απονεύρωση του νεφρού (της νεφρικής αρτηρίας). Η νεφρική απονεύρωση οδηγεί σε πτώση της πίεσης κατά 8-10 mmHg αναφορικά με την συστολική πίεση και μείωση κατά 5-7 mmHg στην 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης. Αυτή η μείωση ισοδυναμεί με περιορισμό κατά 15% του κινδύνου για στεφανιαία νόσο, κατά 25% του κινδύνου για αγγειακό εγκεφαλικό επεισοδίου, κατά 28% του κινδύνου της καρδιακής ανεπάρκειας και κατά 10% της θνησιμότητας από όλες τις αιτίες.
Πού εφαρμόζεται η μέθοδος
Οι ασθενείς που πληρούν τις προϋποθέσεις παραπέμπονται για απονεύρωση του νεφρού σε έμπειρα αιμοδυναμικά τμήματα, που βρίσκονται στην Αττική και ειδικότερα στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο που πρωτοστάτησε διεθνώς στην εφαρμογή αυτής της τεχνικής και στο νοσοκομείο Αττικόν, ενώ στην περιφέρεια το ablation πραγματοποιείται κυρίως σε νοσοκομεία της Θεσσαλίας, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας και του Ηρακλείου Κρήτης.
Η συγκεκριμένη τεχνική ταξίδεψε έξω από τα σύνορα της Ελλάδας και διεθνώς έχουν αντιμετωπιστεί περισσότεροι από 30.000 ασθενείς, εκ των οποίων -τουλάχιστον 200 στην πατρίδα μας. Ο πρώτος ασθενής, παγκοσμίως αντιμετωπίστηκε στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο το 2011, με τον καθηγητή Καρδιολογίας Κωνσταντίνο Τσιούφη, προερχόμενο από τον χώρο της επεμβατικής καρδιολογίας να αναζητά μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική (minimal invasive), για να διορθώσει ένα πρόβλημα που τα φάρμακα αδυνατούσαν να ρυθμίσουν.
Τα υπόλοιπα κέντρα, που έχουν αποκτήσει εμπειρία την τεχνική ablation βρίσκονται κυρίως στις ΗΠΑ και στη Γερμανία.
Η εξέλιξη της τεχνικής και στην αντιμετώπιση άλλων παθήσεων
Τον τελευταίο καιρό διερευνώντας τα παράπλευρα οφέλη της μεθόδου της νεφρικής απονεύρωσης στον μεταβολισμό και τον σακχαρώδη διαβήτη, με 29 ασθενείς παγκοσμίως να έχουν υποβληθεί σε ablation για την θεραπεία και του διαβήτη, εκ των οποίων οι 10 αντιμετωπίστηκαν στην Ελλάδα. Επίσης διερευνώνται τα παράπλευρα οφέλη της τεχνικής από την επιστημονική ομάδα του καθηγητή Τσιούφη, στη χρόνια νεφρική νόσο, την κολπική μαρμαρυγή, την καρδιακή ανεπάρκεια, την αποφρακτική υπνική άπνοια, το στρες και τη στυτική δυσλειτουργία.
