Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Παιδικού Καρκίνου (15/2), μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση JAMA Network Open, καταγράφει για πρώτη φορά δεθνώς πόσο η έγκαιρη διάγνωση στον παιδικό καρκίνο-και συγκεκριμένα το στάδιο του όγκου κατά τη διάγνωση- επιμηκύνει την επιβίωση, συγκρίνοντας δεδομένα από διαφορετικές χώρες. Ουσιαστικά η μελέτη αποτυπώνει πώς η ετοιμότητα του συστήματος υγείας κάθε χώρας επηρεάζει την επιβίωση στον παιδικό καρκίνο.
Την μελέτη διεξήγαγαν οι ερευνητές δύο επιστημονικών φορέων, του βρετανικού Πανεπιστημίου University College London (UCL), που διαθέτει και πανεπιστημιακό νοσοκομείο και του Εθνικού Ινστιτούτου Όγκων Fondazione IRCCS Istituto Nazionale dei Tumori στο Μιλάνο. Το τελευταίο είναι ένα κορυφαίο, δημόσιο ερευνητικό νοσοκομείο (IRCCS) της Ιταλίας, εξειδικευμένο στη διάγνωση, θεραπεία και έρευνα του καρκίνου από το 1928 και είναι αναγνωρισμένο διεθνώς ως ολοκληρωμένο αντικαρκινικό κέντρο (Comprehensive Cancer Centre), πράγμα που φυσικά ισχύει και για το πρωτοπόρο UCL.
Ενώ η χαμηλότερη επιβίωση μετά από διάγνωση καρκίνου σε προχωρημένο στάδιο είναι ευρέως αναγνωρισμένη, η νέα αυτή μελέτη είναι η πρώτη που δείχνει ότι οι διαφορές στη σταδιοποίηση του όγκου κατά τη στιγμή της διάγνωσης μπορεί να εξηγήσουν γιατί η επιβίωση από καρκίνο στην παιδική ηλικία ποικίλλει μεταξύ ορισμένων ευρωπαϊκών περιοχών και τύπων όγκων.
Δεδομένα από 27 χώρες και 6 μορφές καρκίνου
Στην δημοσίευση στο JAMA Network Open, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τις περιπτώσεις 9.883 παιδιών από 73 Εθνικά μητρώα καρκίνου με βάση τον πληθυσμό σε 27 χώρες, κυρίως ευρωπαϊκές, που είχαν διαγνωστεί με έξι διαφορετικούς καρκίνους συμπαγών οργάνων. Οι καρκίνοι που συμπεριλήφθηκαν στα ευρήματα αφορούν νευροβλάστωμα, όγκο Wilms, μυελοβλάστωμα, οστεοσάρκωμα, σάρκωμα Ewing και ραβδομυοσάρκωμα και τα περιστατικά είχαν νοσήσει μεταξύ των ετών 2014 και 2017.
Δεν συμπεριλήφθησαν στη συγκεκριμένη μελέτη οι παιδιατρικοί αιματολογικοί καρκίνοι (λευχαιμίες και λεμφώματα). Όπως εξηγούν οι ερευνητές, το ραβδομυοσάρκωμα είναι μυϊκός όγκος, το μυελοβλάστωμα είναι όγκος στον εγκέφαλο, το οστεοσάρκωμα – όπως το σάρκωμα του Ewing – αφορούν όγκους των οστών και ο όγκος του Wilms είναι όγκος των νεφρών και των επινεφριδίων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι και στους έξι τύπους καρκίνου, η επιβίωση στα τρία χρόνια συνδεόταν στενά με την σταδιοποίηση του όγκου κατά τη διάγνωση, με την επιβίωση να μειώνεται καθώς αυξανόταν το στάδιο διάγνωσης.
Χρησιμοποιώντας την Κεντρική Ευρώπη - που αποτελείται από την Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελβετία και την Ολλανδία - ως σημείο αναφοράς και εξετάζοντας τα δεδομένα ανά περιοχή, οι ερευνητές διαπίστωσαν σημαντική διακύμανση στο συνολικό ποσοστό τριετούς επιβίωσης μεταξύ ορισμένων περιοχών στις περιπτώσεις τεσσάρων από αυτούς τους 6 καρκίνους.
Χαμηλότερα ποσοστά επιβίωσης στη Μ. Βρετανία από την Κεντρική Ευρώπη
Στην περίπτωση του νευροβλαστώματος – όγκου των επινεφριδίων– οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά είχαν χαμηλότερα ποσοστά επιβίωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία σε σύγκριση με την Κεντρική Ευρώπη, μια διαφορά που θα μπορούσε να εξηγηθεί από το σχετικά μεταγενέστερο στάδιο στο οποίο διαγνώστηκαν οι καρκίνοι στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. Στην περίπτωση του σαρκώματος Ewing (όγκος των οστών), αντιθέτως, στην Ανατολική Ευρώπη και στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, το χαμηλότερο ποσοστό επιβίωσης σε σύγκριση με την Κεντρική Ευρώπη δεν εξηγήθηκε από την μεταγενέστερη διάγνωση. Στην πραγματικότητα, η διαφορά παρατηρήθηκε μόνο σε ασθενείς των οποίων ο όγκος είχε εξαπλωθεί. Οι ερευνητές πρότειναν ότι πρέπει να διερευνηθούν και άλλοι παράγοντες, όπως το πού είχε εξαπλωθεί ο όγκος και τυχόν διαφορές στις θεραπευτικές προσεγγίσεις για παιδιά των οποίων ο καρκίνος είχε εξαπλωθεί. Μέχρι σήμερα, η έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων σχετικά με τη σταδιοποίηση του όγκου κατά τη διάγνωση είχε ως αποτέλεσμα να είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθούν δεδομένα μητρώων για να ρίξουν φως στη διακύμανση των ποσοστών επιβίωσης από καρκίνο στα παιδιά, ανά χώρα.
Η αξία της μελέτης BENCHISTA
Το συγκεκριμένο ερευνητικό πρότζεκτ με την ονομασία «Διεθνές ορόσημο για την επιβίωση στον παιδικό καρκίνο, αναλόγως του σταδίου» (International Benchmarking of Childhood Cancer Survival by Stage -BENCHISTA) των ερευνητών του UCL και του INT έχει βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο τα εθνικά μητρώα καρκίνου συλλέγουν δεδομένα για τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας, ώστε να μπορούν να συγκριθούν αξιόπιστα.
Μέσω μιας συμφωνίας που χρειάστηκε 18 μήνες για να επιτευχθεί, οι χώρες που συμμετείχαν στη μελέτη (23 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά και της Βραζιλίας, του Καναδά, της Αυστραλίας και της Ιαπωνίας) βελτίωσαν τις τεχνικές συλλογής δεδομένων τους για να διασφαλίσουν ότι τουλάχιστον το 90% των περιπτώσεων παιδικού καρκίνου στην επικράτεια τους είχαν καταγραφεί ως προς το στάδιο του όγκου και με συνεπή τρόπο, δηλαδή χρησιμοποιώντας τις Κατευθυντήριες Γραμμές του Τορόντο για τη σταδιοποίηση του Καρκίνου της Παιδικής Ηλικίας, οι οποίες αναπτύχθηκαν στη δεκαετία του 2010.
Μετά από αυτό το επιστημονικό έργο οι ερευνητές είναι σε θέση να κατανοήσουν καλύτερα γιατί τα ποσοστά επιβίωσης από καρκίνο παιδικής ηλικίας διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, με σκοπό να καθοδηγήσουν τις προσπάθειες για τη βελτίωση αυτών των ποσοστών. Τα ευρήματά τους υπογραμμίζουν την ανάγκη εξέτασης και άλλων παραγόντων, όπως οι διαφορές στις θεραπευτικές προσεγγίσεις, η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα και οι διαφορές στα συστήματα υγείας. Αυτό θα αποτελέσει το επίκεντρο της επόμενης φάσης του ερευνητικού έργου BENCHISTA, το οποίο θα αναφέρει επίσης την πενταετή επιβίωση, που αποτελεί το τυπικό επιδημιολογικό μέτρο έκβασης του καρκίνου.
Τι λένε οι ειδικοί
Η επικεφαλής συγγραφέας καθηγήτρια Κάθυ Πρίτσαρντ Τζόουνς (Kathy Pritchard-Jones) από το Ινστιτούτο της Υγείας του Παιδιού του UCL στην Great Ormond Street δήλωσε: «Αναλύοντας δεδομένα σε επίπεδο πληθυσμού από Εθνικά μητρώα καρκίνου σε πολλές χώρες, καταφέραμε να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί η επιβίωση από καρκίνο στην παιδική ηλικία εξακολουθεί να διαφέρει διεθνώς. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου και η ακριβής αξιολόγηση του βαθμού εξάπλωσής του μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά στην επιβίωση πολλών παιδιών. Ταυτόχρονα, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η έγκαιρη διάγνωση από μόνη της δεν θα αντιμετωπίσει όλες τις ανισότητες και απαιτείται περαιτέρω εργασία για την κατανόηση και την αντιμετώπιση άλλων παραγόντων που συμβάλλουν στην έκβαση της νόσου. Για πρώτη φορά, παρέχουμε αμερόληπτα στοιχεία σε επίπεδο πληθυσμού για τη μεταγενέστερη διάγνωση ορισμένων παιδικών καρκίνων στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. Συνολικά, τα ευρήματα της μελέτης BENCHISTA θα παράσχουν αμερόληπτα στοιχεία σχετικά με την ανάγκη τόσο για στρατηγικές ειδικές για τον καρκίνο όσο και για ευρύτερες βελτιώσεις στη διάγνωση και τη φροντίδα».
Η δεύτερη συγγραφέας Δρ. Λόρα Μπότα (Laura Botta), στατιστικολόγος στη Μονάδα Αξιολόγησης Επιδημιολογίας του INT στο Μιλάνο, πρόσθεσε: «Το έργο μας όχι μόνο υπογραμμίζει τη σημασία της συλλογής δεδομένων υψηλής ποιότητας και της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ κλινικών ιατρών και μητρώων καρκίνου με βάση τον πληθυσμό, αλλά χρησιμεύει επίσης ως βασικό εργαλείο για την αποκάλυψη των λόγων για τις διαφορές επιβίωσης μεταξύ των χωρών για τα παιδιά με καρκίνο. Τα αποτελέσματά μας παρέχουν τα πρώτα στοιχεία που βασίζονται στον πληθυσμό και διεθνώς και δείχνουν ότι, σε ορισμένες χώρες, οι παιδιατρικοί όγκοι διαγιγνώσκονται σε πιο προχωρημένα στάδια σε σύγκριση με μια ομάδα ευρωπαϊκών χωρών με τις πιο συνεπείς πρακτικές, ενώ σε άλλες, οι διαδικασίες σταδιοποίησης δεν πληρούν τα συνιστώμενα πρότυπα - επηρεάζοντας δυσμενώς την πρόγνωση. Ελπίζουμε ότι αυτά τα ευρήματα θα βοηθήσουν στην καθοδήγηση πολιτικών υγείας που είναι ζωτικής σημασίας για τη διάσωση ζωών.»
Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τον Βρετανικό Οργανισμό «Παιδιά με Καρκίνο» (Children with Cancer UK) και τον Οργανισμό «Ιταλικός Σύλλογος Για την έρευνα Κατά του Καρκίνου» (Associazione Italiana per la Ricerca sul Cancro- AIRC). Δύο από τις ερευνήτριες που συμμετείχαν στο έργο, η καθηγήτρια Πρίτζαρντ Τζόουνς (Pritchard-Jones) και η Δρ. Άντζελα Λοπέζ- Κορτέζ (Angela Lopez-Cortes), έλαβαν επίσης χρηματοδότηση από το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας Υγείας και Φροντίδας, Κέντρο Βιοϊατρικής Έρευνας του Νοσοκομείου Great Ormond Street του UCL.
Ο Γκάβιν Μάγκς Gavin Maggs, Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού «Παιδιά με Καρκίνο» της Μ. Βρετανίας επεσήμανε: «Είμαστε περήφανοι που χρηματοδοτήσαμε αυτή τη σημαντική μελέτη, η οποία παρέχει ισχυρά νέα στοιχεία για τον ρόλο που διαδραματίζει η έγκαιρη διάγνωση στη βελτίωση της επιβίωσης από καρκίνο στην παιδική ηλικία. Φέρνοντας σε επαφή ειδικούς από όλο τον κόσμο, το BENCHISTA δείχνει πώς τα διεθνώς συγκρίσιμα δεδομένα μπορούν να καθοδηγήσουν τις παγκόσμιες προσπάθειες για να διασφαλιστεί ότι τα παιδιά διαγιγνώσκονται το συντομότερο δυνατό και λαμβάνουν τη σωστή φροντίδα την κατάλληλη στιγμή. Ο καρκίνος δεν γνωρίζει σύνορα, όπως δεν πρέπει να γνωρίζουν και οι πιθανότητες επιβίωσης.»
Η Άντζελα Πολάνκο, επικεφαλής της συμμετοχής ασθενών στο Πρότζεκτ, της οποίας η κόρη Μπέθανι διαγνώστηκε με όγκο Wilms, επεσήμανε: «Αυτή η μελέτη παρέχει σαφείς ενδείξεις ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά που έχουν προσβληθεί από καρκίνο έχουν πρόσβαση σε έγκαιρη και ακριβή διάγνωση, κατάλληλη θεραπεία πρώτης γραμμής και εξειδικευμένη φροντίδα, όπου κι αν ζουν. Η συλλογή και ανάλυση αυτών των πληροφοριών σε επίπεδο πληθυσμού αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα προς τη μείωση των ανισοτήτων και τη βελτίωση της επιβίωσης των παιδιών με καρκίνο».
Η ταξικότητα του καρκίνου ισχύει και στην Ελλάδα
Το δυσάρεστο εύρημα πως «η επιβίωση στον καρκίνο συνδέεται και με τον ταχυδρομικό κώδικα της κατοικίας του ασθενούς» ισχύει και για την πατρίδα μας, για τους ασθενείς κάθε ηλικίας με τον καθηγητή ογκολογίας παθολογίας ΕΚΠΑ Κωνσταντίνο Συρίγο να τονίζει με κάθε ευκαιρία πως οι ανισότητες στον καρκίνο είναι μεγάλες και δεν πρέπει η πρόγνωση της νόσου να εξαρτάται από το πού ζει ο ογκολογικός ασθενής και ποια είναι η οικονομική του κατάσταση.
Πλεονεκτική θέση έχει η Ελλάδα στη θεραπεία του παιδικού καρκίνου
Αναφορικά τώρα με τον παιδιατρικό καρκίνο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συλλόγου Γονέων και Παιδιών με νεοπλασματικήνόσο «Φλόγα» καταγράφονται περίπου 350 νέα περι στατικά παιδικού καρκίνου στην πατρίδα μας ετησίως και 4 στους 5 μικρούς ασθενείς γίνονται καλά. Χάρη στη δωρεά του Συλλόγου Φίλων Παιδιών με Καρκίνο «Ελπίδα» και τη
Δημιουργία της Ογκολογικής Μονάδας Μ. Βαρδινογιάννη στο Νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία, που εξελίχθηκε στο Ογκολογικό Νοσοκομείο Παίδων «Ελπίδα», όλα τα
Ελληνόπουλα έχουν πρόσβαση σε άριστη περίθαλψη, ενώ στο συγκεκριμένο νοσοκομείο έχουν νοσηλευτεί και περιστατικά παιδιατρικού καρκίνου από τα ευρύτερα Βαλκάνια. Οι γονιδιακές και κυτταρικές CAR-T θεραπείες που εφαρμόζονται εκεί σε συνδυασμό με μια άριστη ομάδα επιστημόνων, μεταξύ των οποίων ο Καθηγητής Παιδιατρικής Αιματολογίας- Ογκολογίας ΕΚΠΑ Αντώνης Καττάμης, και ο Ευγένιος Γουσέτης, Παιδίατρος Αιματολόγος – Ογκολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ στη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών, του Ογκολογικού Νοσοκομείου Παίδων «Ελπίδα» και οι διεπιστημονικές συνεργασίες που πραγματοποιεί το νοσοκομείο με ογκολογικά Κέντρα του εξωτερικού δίνουν ισχυρό πλεονέκτημα στην Ελλάδα στην θεραπεία των παιδιών με καρκίνο.
