Στην Ελλάδα καταγράφονται ετησίως περίπου 20.000 εμφράγματα του μυοκαρδίου και 35.000 εγκεφαλικά επεισόδια, με τις καρδιοπάθειες να αποτελούν εντός των συνόρων και διεθνώς πρώτη αιτία θανάτου. Παγκοσμίως, ετησίως οι καρδιοπάθειες ευθύνονται για 1,7 εκατ. θανάτους κατέχοντας ένα βαρύ φορτίο νοσηρότητας και θνησιμότητας.
Η ξαφνική απώλεια του δημοσιογράφου Γιώργου Παπαδάκη μετά από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, που βύθισε στην θλίψη το Πανελλήνιο και σηματοδότησε το τέλος μιας τηλεοπτικής εποχής φέρνει ξανά στο προσκήνιο το αγωνιώδες ερώτημα πολλών πολιτών, «αν το έμφραγμα στέλνει προειδοποιητικές ενοχλήσεις τις προηγούμενες μέρες ή ώρες ή αν ‘χτυπά’ απροειδοποίητα»;
Όπως απαντά ο καρδιολόγος Γιώργος Πλακογιαννάκης, η διαδεδομένη άποψη πώς το έμφραγμα χτυπά απροειδοποίητα, δεν είναι σωστή. Υπάρχουν πρόδρομες ενοχλήσεις που μπορούν να εκληφθούν ως προειδοποίηση, για να πάει ο ασθενής στον γιατρό και να αποφευχθούν τα χειρότερα.
Ημέρες πριν το έμφραγμα
Λίγες ημέρες πριν το έμφραγμα, οι ασθενείς παραπονιούνται συχνά για ένα «πλάκωμα» ή σφίξιμο στο στήθος, ένα πόνο που «χτυπάει» αντανακλαστικά στο στήθος και στην πλάτη και συνδυάζεται με μούδιασμα στο αριστερό χέρι ή πόνο και στις δύο ωμοπλάτες, καθώς και στα δύο χέρια. Επίσης, οι ασθενείς αναφέρουν πόνο και μούδιασμα στο κάτω σαγόνι ή πόνο στο στομάχι (ψηλά, εκεί που τελειώνει το στέρνο), ένα σύμπτωμα, που πολλές φορές το συγχέουν με βαρυστομαχιά.
Οι ενοχλήσεις παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια της κόπωσης, την ώρα, για παράδειγμα, που ο ασθενής περπατάει βιαστικά ή ανεβαίνει μια σκάλα ή μετά από δουλειές στο σπίτι (διάρκειας 1-2 ωρών) ή μετά από γρήγορο περπάτημα τουλάχιστον για 10 λεπτά. Σε αυτές τις περιπτώσεις το περιστατικό κρίνεται ήπιο, ενώ αν οι ενοχλήσεις εμφανιστούν μετά από ολιγόλεπτη κόπωση, με άσκηση μικρότερης έντασης, (για παράδειγμα αν ανεβαίνει ο ασθενής δύο ορόφους με τα πόδια), τότε το περιστατικό καθίσταται πιο σοβαρό.
Αν τώρα οι ενοχλήσεις εμφανιστούν με την ελάχιστη προσπάθεια, (πχ. ανέβασμα ενός ορόφου με τα πόδια) τότε το περιστατικό είναι βαριάς μορφής.
Οι ενοχλήσεις αυτές διαρκούν όσο διαρκεί η σωματική δραστηριότητα, δηλαδή η κόπωση που ζορίζει την καρδιά. Μόλις ο ασθενής σταματήσει να κουράζεται και καθίσει ή ξαπλώσει τα ενοχλήματα υποχωρούν μέσα σε λίγα λεπτά. Η αιτία των ενοχλημάτων πιθανώς οφείλεται στη στένωση ενός σημαντικού αγγείου, με συνέπεια να μην μπορεί να τροφοδοτηθεί επαρκώς με αίμα η καρδιά την ώρα της προσπάθειας.
Ώρες πριν το έμφραγμα
Σήμα κινδύνου στέλνει η καρδιά και μερικές ώρες πριν το έμφραγμα, όπως υπογραμμίζει ο καρδιολόγος Γιώργος Πλακιγιαννάκης, με τους ασθενείς να αναφέρουν έναν ιδιαίτερα δυνατό πόνο στο στήθος που συχνά τον περιγράφουν σαν «μαχαιριά». Ο πόνος είναι τόσο δυνατός που «κόβει» την ανάσα και πανικοβάλλει τον πάσχοντα. Παράλληλα, ο ασθενής νιώθει ότι τον «λούζει» κρύος ιδρώτας. Η αίσθηση πως το άτομο «δεν μπορεί να αναπνεύσει» χαρακτηρίζει και τις κρίσεις πανικού, που οφείλονται στο στρες και πολλοί άνθρωποι που έχουν βίωμα κρίσης πανικού, πιστεύουν εσφαλμένα εκείνη την ώρα ότι παθαίνουν έμφραγμα.
Η οξεία αυτή ενόχληση μπορεί να παρουσιαστεί σε ώρα ηρεμίας, μετά από ένα πλούσιο γεύμα, μια μεγάλη συγκινησιακή φόρτιση, μια κατάσταση πολύ έντονου στρες ή κατά τη διάρκεια του ύπνου ή ακόμα και κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας (π.χ. περπάτημα).
Ο οξύς προειδοποιητικός πόνος μπορεί να υποχωρήσει γρήγορα, αλλά η εφίδρωση και η ταχύπνοια (κοφτή γρήγορη αναπνοή-σαν να έχουμε λαχανιάσει) μπορεί να διαρκέσουν για αρκετά λεπτά. Πολλές φορές ο ασθενής νιώθει πως «σβήνει» και τα συμπτώματα αυτά πιθανότατα οφείλονται σε μερική αποκόλληση ενός μέρους μιας αθηρωματικής πλάκας, με συνέπεια να φράζεται μερικώς ένα αγγείο. Ο ασθενής που βιώνει αυτά τα συμπτώματα πρέπει να μεταφερθεί άμεσα στο κοντινότερο νοσοκομείο ακόμα και αν ο οξύς πόνος υποχωρήσει.
Οι ασθενείς πρέπει να μεταφέρονται στο νοσοκομείο με ασθενοφόρο και όχι με άλλα μεταφορικά μέσα και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να οδηγούν οι ίδιοι -γιατί την πρώτη ώρα μετά το έμφραγμα του μυοκαρδίου συμβαίνουν ακόμα και θανατηφόρες αρρυθμίες. Ο ασθενής μόλις φτάσει στο νοσοκομείο εισάγεται σε μονάδα εμφραγμάτων. Εκεί η οξεία επαναιμάτωση του μυοκαρδίου μπορεί να επιτευχθεί είτε φαρμακολογικά με ενδοφλέβια χορήγηση θρομβολυτικής αγωγής είτε μηχανικά με τη πρωτογενή αγγειοπλαστική (μπαλονάκι).
